ANH HÙNG VÕ THỊ SÁU “ NỮ DU KÍCH TRONG CHIẾN TRANH VIỆT-PHÁP Ở VIỆT NAM ” (1)

Võ Thị Sáu sinh năm 1933 tại làng Phước Thọ, tổng Phước Hưng Hạ, tỉnh Bà Rịa (nay là xã

Đất Đỏ, Thành phố Hồ Chí Minh).Một số tài liệu khác ghi nguyên quán của chị tại làng Long

Mỹ, tổng Phước Hưng Thượng, tỉnh Bà Rịa (nay là xã Phước Hải, Thành phố Hồ Chí Minh).

Chị sinh ra trong một gia đình nghèo, cha làm nghề đánh xe ngựa chở khách thuê đi Long

Điền, Phước Hải, mẹ buôn bán bún bì chả tại chợ Đất Đỏ, từ nhỏ, chị phải phụ giúp cha mẹ

để kiếm kế sinh nhai. Năm chị lên 4 tuổi, gia đình chị đã thuê một căn nhà thuộc dãy phố

chợ do làng xây dựng để cho thuê mượn. Căn nhà ngày nay thuộc thị trấn Đất Đỏ, được

Nhà nước Việt Nam cho phục dựng để làm nhà lưu niệm về chị.

Sau khi quân Pháp tái chiếm vùng Đất Đỏ vào cuối năm 1945, các anh trai của chị Sáu đã

thoát li gia đình, hoạt động kháng chiến cho phong trào Việt Minh. Chị đã bỏ dở việc học, ở

nhà giúp mẹ cha kiếm sống và bí mật tiếp tế cho các anh đang công tác trong Chi đội Giải

phóng quân của tỉnh Bà Rịa.

Năm 1946, chị theo anh trai là Võ Văn Me vào khu kháng chiến, và trở thành liên lạc viên

của Đội Công an xung phong Đất đỏ; đặc biệt là trận tập kích bằng lựu đạn tại lễ kỉ niệm

Quốc khánh Pháp ngày 14 tháng 7 năm 1949 tại Đất Đỏ, gây được tiếng vang lớn ở vùng

Đất Đỏ. Năm 1947, chị chính thức trở thành đội viên Công an xung phong Đất Đỏ từ khi mới

14 tuổi. Từ đó, chị tham gia nhiều trận tập kích bằng lựu đạn, ám sát các sĩ quan người

Pháp và những người cộng tác với thực dân Pháp bị xem là Việt gian. Theo báo Công an

hành động của chị tạo được tiếng vang và sự ủng hộ của quần chúng nhân dân ở trong

vùng.

Vào tháng 12 năm 1949, trong một chuyến công tác tại Đất Đỏ, chị Võ Thị Sáu đã bị quân

Pháp bắt được. Một số tài liệu khác ghi chị bị bắt vào tháng 2 năm 1950, sau khi chị và đồng

đội dùng lựu đạn tập kích, làm hương chức người Việt cộng tác đắc lực với quân Pháp bị

thương, ở ngay phiên chợ Tết Canh Dần tại Đất Đỏ.

Sau khi bị bắt, chị lần lượt bị đưa đi thẩm vấn và giam giữ tại các nhà tù Đất Đỏ, khám

đường Bà Rịa và khám Chí Hòa. Theo báo Lâm Đồng, tháng 4 năm 1950, tòa án binh của

quân đội Pháp đã đưa chị Sáu ra xét xử với tội danh làm chết một sĩ quan Pháp và 23

người Việt cộng tác với Pháp.

Vào thời điểm xử án, chị chưa tròn 18 tuổi, vì vậy các luật sư bảo vệ chị căn cứ vào điểm

này để tranh biện nhằm đưa chị thoát khỏi án tử hình. Mặc dù vậy, tòa án binh Pháp vẫn

tuyên án tử hình chị. Bản án này đã gây chấn động dư luận, gây ra sự phản đối mạnh mẽ cả

tại Việt Nam và ngay tại nước Pháp. Chính vì vậy, chính quyền quân sự Pháp không thể

công khai thi hành bản án. Chị tiếp tục bị giam cầm tại khám Chí Hòa cho đến tận 23/01

năm 1952 thì bị chính quyền quân sự Pháp chuyển ra Côn Đảo để bí mật thi hành án tử

hình khi chị đã được 19 tuổi.

Rạng sáng ngày 23 tháng 1 năm 1952, lúc khoảng 5 giờ, chị bị đưa đến văn phòng giám thị

trưởng đặt trước sân Banh I để làm lễ rửa tội. Đến 7 giờ sáng,chị bị đưa đến sân Banh IIIphụ và bị xử bắn tại đây. Thi hài của chị Sáu được đưa ra Hàng Dương và được chôn tại

huyệt đào sẵn. Trong "Sổ giám sát tử vong 1947–1954" còn lưu tại Côn Đảo, có dòng chữ

ghi bằng tiếng Pháp: "Le 23 Janvier 1952: 195 G.267 Võ Thị Sáu dite CAM mort 23/1/1952

7h P.Condor Par balles..." (Tù nhân số G 267 Võ Thị Sáu bị xử bắn vào ngày 23/1/1952).