ANH HÙNG VŨ HUY LỄ – NGƯỜI THUYỀN TRƯỞNG BIẾN HQ-505 THÀNH “CỘT MỐC CHỦ QUYỀN”

Vũ Huy Lễ sinh năm 1946, quê tại xã Thái Thọ, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình. Tháng 7 năm 1965, khi vừa 19 tuổi, ông lên đường nhập ngũ. Sau đó, ông được đào tạo tại Trường Sĩ quan Chỉ huy Kỹ thuật Hải quân và tiếp tục học tập ở Liên Xô. Trải qua quá trình rèn luyện trong quân ngũ, đến năm 1982, ông đảm nhiệm cương vị Thuyền trưởng tàu HQ-505, con tàu vận tải đổ bộ của Hải quân nhân dân Việt Nam.

Tháng 3 năm 1988, trước yêu cầu cấp bách bảo vệ chủ quyền quần đảo Trường Sa, tàu HQ-505 do Thiếu tá Vũ Huy Lễ làm Thuyền trưởng được giao nhiệm vụ tại bãi đá Cô Lin. Chiều 13 tháng 3, HQ-505 cùng HQ-604 cơ động tới khu vực được phân công. Tại Cô Lin, cán bộ, chiến sĩ trên tàu HQ-505 đưa lực lượng lên bãi đá và cắm hai lá cờ Tổ quốc, khẳng định chủ quyền Việt Nam.

Rạng sáng ngày 14 tháng 3 năm 1988, trận chiến bảo vệ Gạc Ma, Cô Lin và Len Đao bùng nổ. Từ Cô Lin, cán bộ, chiến sĩ HQ-505 chứng kiến tàu HQ-604 cùng lực lượng ở Gạc Ma bị tấn công. Thiếu tá Vũ Huy Lễ lập tức ra lệnh nhổ neo. Ngay sau đó, hai tàu chiến đối phương tập trung hỏa lực bắn vào HQ-505. Đạn pháo làm nhiều bộ phận của tàu bị hư hỏng, buồng thông tin trúng đạn và cán bộ, chiến sĩ trên tàu bị thương.

Giữa thời khắc con tàu có nguy cơ bị đánh chìm và bãi đá Cô Lin đứng trước nguy cơ bị uy hiếp, Thuyền trưởng Vũ Huy Lễ đưa ra một quyết định táo bạo: không để tàu chìm giữa biển. Ông ra lệnh cho chiến sĩ hàng hải hướng thẳng mũi tàu về phía Cô Lin, mở hết tốc độ và cho HQ-505 lao lên bãi đá. Con tàu bị thương nặng nhưng đã nằm vững trên Cô Lin, trở thành một “cột mốc” khẳng định chủ quyền của Việt Nam giữa biển khơi.

Sau khi tàu lao lên bãi, cấp ủy và chỉ huy HQ-505 xác định quyết tâm tiếp tục bám trụ, sẵn sàng chiến đấu và bảo vệ đảo đến cùng. Trong hoàn cảnh vô cùng hiểm nghèo, hành động quyết đoán của Vũ Huy Lễ cùng tinh thần kiên cường của tập thể cán bộ, chiến sĩ HQ-505 đã góp phần giữ vững bãi đá Cô Lin. Con tàu tưởng như đã mất khả năng hoạt động lại trở thành một “pháo đài”, một dấu mốc đặc biệt giữa Trường Sa.

Chiến công của HQ-505 ngày 14 tháng 3 năm 1988 đã trở thành một trang sử đặc biệt của Hải quân nhân dân Việt Nam. Hình ảnh người thuyền trưởng trong khoảnh khắc hiểm nghèo vẫn bình tĩnh ra quyết định cho tàu lao lên bãi đá thể hiện bản lĩnh, trí tuệ và tinh thần “còn người, còn tàu, còn đảo” của người lính biển Việt Nam. Sau này, Vũ Huy Lễ được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; ông tiếp tục công tác trong Quân chủng Hải quân và khi nghỉ hưu mang quân hàm Đại tá.

Ngày 19 tháng 8 năm 2022, Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Vũ Huy Lễ từ trần. Nhưng câu chuyện về quyết định lịch sử của ông và con tàu HQ-505 vẫn còn sống mãi. Giữa biển trời Trường Sa, HQ-505 đã đi vào lịch sử không chỉ với tư cách một con tàu, mà như một biểu tượng của ý chí: trong thời khắc khắc nghiệt nhất, người lính Hải quân Việt Nam quyết không rời vị trí, quyết giữ chủ quyền Tổ quốc bằng tất cả những gì mình có.