Anh hùng Vũ Mạnh – huyền thoại đột kích của người con đất Cảng

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Vũ Mạnh, tên khai sinh Đỗ Văn Đoàn, sinh năm 1923 tại xã Hữu Bằng, huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng (nay thuộc xã Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng).

Lớn lên trên vùng đất giàu truyền thống cách mạng, chàng trai Đỗ Văn Đoàn sớm hòa mình vào phong trào đấu tranh giành độc lập. Tháng 8/1945, ông tham gia khởi nghĩa giành chính quyền tại địa phương, sau đó nhập ngũ, bắt đầu những năm tháng chiến đấu đầy gian khổ nhưng cũng hết sức vẻ vang.

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, từ một chiến sĩ, Đỗ Văn Đoàn từng bước trưởng thành và trở thành Đại đội trưởng Đại đội 2 bộ binh, Tiểu đoàn 9, Trung đoàn 675, Quân khu Tả Ngạn. Với sự nhạy bén, quyết đoán và tinh thần không quản hiểm nguy, ông đã trực tiếp tham gia 65 trận đánh từ khi nhập ngũ đến năm 1954. Dưới sự chỉ huy của ông, đơn vị tiêu diệt hơn 500 tên địch, phá hủy 400 xe quân sự, 20 khẩu pháo, thu nhiều vũ khí. Riêng Vũ Mạnh trực tiếp diệt 71 tên, bắt 3 tên, gọi hàng 22 tên và thu 9 khẩu súng các loại.

Một trong những phẩm chất nổi bật làm nên tên tuổi Vũ Mạnh là khả năng tổ chức những trận đánh bất ngờ, táo bạo và đầy sáng tạo.

Tháng 5/1949, tại đồn Lão Phú, Kiến Thụy (nay thuộc xã Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng), ông chỉ huy một tiểu đội giả làm lính ngụy, ngang nhiên tiến thẳng vào đồn địch giữa ban ngày. Nhờ phối hợp với lực lượng nội ứng đã được giác ngộ, bộ đội bất ngờ nổ súng tiến công, tiêu diệt gọn một trung đội địch, thu 19 khẩu súng và rút lui an toàn. Một trận đánh tưởng như không thể thực hiện lại thành công nhờ sự mưu trí, gan dạ của người chỉ huy.

Nhưng táo bạo hơn cả là trận đột kích Hòn Dấu, Đồ Sơn. Khi ấy, đơn vị đã ba lần tổ chức tập kích nhưng chưa đạt mục tiêu. Không chấp nhận thất bại, Vũ Mạnh cùng đồng đội chuẩn bị phương án mới: giả làm người đánh cá, bí mật bơi ra đảo rồi bất ngờ đột nhập sở chỉ huy địch.

Ngay những phút đầu của trận đánh, Vũ Mạnh trực tiếp xông vào phòng tên quan Tư, vật lộn và dùng dao găm tiêu diệt hắn. Cùng tổ chiến đấu ba người, ông tiếp tục đánh vào bộ phận chỉ huy, tiêu diệt một quan Ba và hai sĩ quan khác, thu máy vô tuyến điện. Trận đánh còn giải phóng khoảng 200 công nhân và đồng bào bị địch giam giữ.

Khi bộ đội chuẩn bị rút lui bằng ba chiếc ca nô thu được của địch, Vũ Mạnh vẫn ở lại sau cùng. Ông một mình phá hủy chiếc đèn biển, cắt đứt phương tiện quan sát, chiếu sáng của địch rồi mới rút về. Hòn Dấu nay thuộc phường Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng.

Tinh thần chiến đấu kiên cường của Vũ Mạnh tiếp tục được thể hiện rõ trong trận tập kích thị xã Kiến An đêm 20/4/1953. Trước trận đánh, ông giả làm một sĩ quan ngụy, trực tiếp vào khu vực địch kiểm soát để điều tra, nắm tình hình và xây dựng phương án tác chiến.

Sau khi trở về, Vũ Mạnh trực tiếp chỉ huy 15 chiến sĩ sử dụng bộc phá tiến công. Sức ép của bộc phá khiến ông bị ngất. Thế nhưng, vừa tỉnh lại, người Đại đội trưởng lập tức trở lại trận địa, tiếp tục chỉ huy bộ đội chiến đấu. Kết quả, bộ phận do ông chỉ huy tiêu diệt 175 tên địch, thu 62 khẩu súng, gọi hàng 23 tên, trong đó có 20 lính Pháp.

Ngày hôm sau, khi địch tổ chức phản kích, Vũ Mạnh tiếp tục chỉ huy trung đội đánh lui bảy đợt xung phong, tiêu diệt thêm 120 tên địch và thu nhiều vũ khí. Địa bàn thị xã Kiến An trước đây nay thuộc các phường Kiến An và Phù Liễn của thành phố Hải Phòng.

Chưa đầy một năm sau, trong trận Cao Bạt rạng sáng 1/5/1954, trung đội do Vũ Mạnh chỉ huy tiếp tục lập chiến công lớn, tiêu diệt 157 tên địch, thu 22 khẩu súng, góp phần cùng Tiểu đoàn tiêu diệt hoàn toàn một tiểu đoàn địch gồm hai đại đội quân Pháp và một đại đội ngụy. Địa danh Cao Bạt thuộc khu vực huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình trước đây, nay thuộc xã Lê Lợi, tỉnh Hưng Yên.

Những trận đánh của Vũ Mạnh không chỉ cho thấy lòng dũng cảm mà còn thể hiện tư duy quân sự linh hoạt, khả năng nắm bắt thời cơ và tinh thần quyết đoán của một người chỉ huy. Ông luôn tìm cách đánh vào nơi địch sơ hở, tạo yếu tố bất ngờ, lấy ít đánh nhiều, lấy mưu trí để hạn chế ưu thế về quân số và vũ khí của đối phương.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong kháng chiến chống Pháp, Vũ Mạnh được tặng Huân chương Chiến công hạng Nhất, được Trung đoàn và Tỉnh đội khen thưởng bốn lần, được công nhận là Chiến sĩ thi đua Quân khu Tả Ngạn. Ngày 7/5/1956, ông được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba và tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Từ vùng quê Hữu Bằng đến những trận địa ác liệt của cuộc kháng chiến, Đỗ Văn Đoàn – Vũ Mạnh đã dành trọn tuổi trẻ cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Những trận đánh táo bạo, những quyết định trong gang tấc và hình ảnh người chỉ huy sẵn sàng ở lại sau cùng để bảo đảm an toàn cho đồng đội đã góp phần làm nên một huyền thoại về người chiến sĩ đất Cảng.

Tên tuổi Anh hùng Vũ Mạnh vì thế không chỉ gắn với những con số về chiến công, mà còn được nhắc nhớ như biểu tượng của lòng dũng cảm, trí thông minh và bản lĩnh của người lính Hải Phòng trong những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp.