Anh Hùng Vừa A Dính: Người Thiếu Niên Kiên Trung, Biểu Tượng Sáng Ngời Của Tuổi Trẻ Việt Nam Và Tinh Thần Yêu Nước Mông
Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc vĩ đại của đất nước, hình ảnh những anh hùng tuổi thiếu niên đã trở thành bất tử trong lòng hàng triệu người dân Việt Nam. Trong số đó, Anh hùng Liệt sĩ Vừa A Dính – người con ưu tú của đồng bào dân tộc Mông nơi núi rừng Tây Bắc – nổi lên như một biểu tượng sáng ngời về lòng dũng cảm, sự kiên trung, bất khuất trước kẻ thù, để lại bài học vô giá cho các thế hệ thanh thiếu niên Việt Nam.
Vừa A Dính sinh ngày 12 tháng 9 năm 1934 tại bản Pú Nhung, xã Pú Nhung, huyện Tuần Giáo, tỉnh Lai Châu (nay thuộc tỉnh Điện Biên).
Ông sinh ra và lớn lên trong một gia đình dân tộc Mông giàu truyền thống yêu nước và cách mạng. Cha của ông là ông Vừa Chống Lầu – một cán bộ Việt Minh kiên trung, từng bị thực dân Pháp bắt giam và hy sinh tại tù ngục; mẹ ông là bà Giàng Thị Đờ, cũng là cơ sở nuôi giấu cán bộ cách mạng. Trưởng thành trong cảnh đất nước lầm than dưới ách đô hộ dã man của thực dân Pháp và sự bóc lột của chúa đất, Vừa A Dính đã sớm tiếp thu tinh thần yêu nước từ gia đình, hun đúc lòng căm thù giặc sâu sắc và ý chí quyết tâm dấn thân vào con đường giải phóng quê hương.
Sớm giác ngộ cách mạng từ khi còn rất nhỏ, mới 13 tuổi (năm 1947), Vừa A Dính đã hăng hái tham gia Đội nhi đồng cứu quốc của xã Pú Nhung. Do thông minh, nhanh trí, thông thuộc địa hình núi rừng hiểm trở và gan dạ, ông được tin cậy giao nhiệm vụ làm liên lạc cho Ban cán sự Đảng huyện Tuần Giáo.
Trong suốt quá trình hoạt động từ năm 1947 đến năm 1949, Vừa A Dính đã không quản ngại gian khổ, hiểm nguy, băng rừng vượt núi để chuyển giao thư từ, tài liệu mật, tiếp tế lương thực, thực phẩm cho cán bộ cách mạng hoạt động bí mật tại các căn cứ kháng chiến. Dù tuổi đời còn rất trẻ nhưng ông luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, nhiều lần mưu trí thoát khỏi sự phục kích, bủa văng của địch.
Những chiến công, đóng góp tiêu biểu
Tên tuổi và sự hy sinh lẫm liệt của Vừa A Dính gắn liền với chiến công mưu trí, dũng cảm đập tan âm mưu càn quét của thực dân Pháp tại vùng căn cứ cách mạng Tây Bắc:
Tháng 5 năm 1949, thực dân Pháp huy động lực lượng lớn mở cuộc càn quét ác liệt vào xã Pú Nhung nhằm tiêu diệt cơ sở cách mạng. Trong lúc đang làm nhiệm vụ vận chuyển tài liệu mật và tiếp tế cho cán bộ, Vừa A Dính không may rơi vào tay địch. Biết ông là liên lạc viên của căn cứ, quân Pháp đã dùng mọi hình thức dụ dỗ, mua chuộc rồi đến tra tấn dã man nhằm ép ông khai ra nơi ẩn nấp của cán bộ và kho lương thực.
Mặc cho quân địch đánh đập tàn nhẫn, dùng đòn roi và hình phạt khốc liệt, Vừa A Dính vẫn một lòng kiên trung, quyết không khai báo dù chỉ một lời. Để đánh lừa và làm tiêu hao sức lực của kẻ thù, ông đã mưu trí giả vờ nhận lời dẫn đường cho địch đến căn cứ. Ông cố tình dắt giặc đi vòng quanh suốt mấy ngày đêm qua những dãy núi đá tai mèo hiểm trở, khiến chúng mệt bừa, hoang mang, đồng thời tạo thời gian quý báu cho cán bộ và nhân dân kịp thời tẩu thoát, cất giấu tài liệu.
Khi phát hiện bị mắc mưu người thiếu niên thông minh, quân Pháp điên cuồng tra tấn ông lần nữa. Biết không thể khuất phục được người chiến sĩ nhỏ tuổi, ngày 15 tháng 6 năm 1949, kẻ thù đã bắn chết rồi treo xác ông lên cây đào cổ thụ tại gò Bắn (xã Pú Nhung). Vừa A Dính đã anh dũng hy sinh khi vừa tròn 15 tuổi.
Trước những đòn tra tấn dã man và lời dọa giết của kẻ thù nhằm ép khai báo căn cứ cách mạng, Vừa A Dính đã đanh thép trả lời quân giặc:
"Biết! Nhưng không nói!"
(Nguồn: Truyện ký "Vừa A Dính" - Nhà văn Tô Hoài, NXB Kim Đồng & Tư liệu Lịch sử Đội TNTP Hồ Chí Minh)
Đánh giá về sự hy sinh anh dũng và tấm gương sáng ngời của người anh hùng tuổi thiếu niên, Ban Chấp hành Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đã nhận xét:
"Hình ảnh anh hùng Vừa A Dính là tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước, chí khí kiên trung, dũng cảm của tuổi trẻ các dân tộc Việt Nam. Sự hy sinh của anh đã đi vào lịch sử, trở thành biểu tượng bất tử cho tinh thần 'Tuổi trẻ chí lớn' của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh."
(Nguồn: Tư liệu Hội đồng Đội Trung ương & Quỹ học bổng Vừa A Dính)
Anh hùng Vừa A Dính là hình mẫu tiêu biểu cho sự kết tinh giữa tinh thần quật cường của đồng bào các dân tộc Tây Bắc và ý chí cách mạng kiên trung. Ông nổi tiếng với sự mưu trí, linh hoạt, khả năng chịu đựng gian khổ phi thường và lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, với cách mạng.
Nét nổi bật nhất ở ông chính là tinh thần dũng cảm, coi thường cái chết trước kẻ thù. Dù tuổi đời còn rất nhỏ, đối mặt với sự sống và cái chết cùng những đòn tra tấn tàn khốc, ông vẫn giữ vững khí tiết, thà hy sinh bản thân chứ nhất quyết không phản bội đồng chí, đồng bào.
Sự hy sinh lẫm liệt của Vừa A Dính vào ngày 15 tháng 6 năm 1949 đã thổi bùng lên ngọn lửa căm thù giặc và tinh thần quyết chiến quyết thắng của quân dân vùng Tây Bắc, góp phần làm nên thắng lợi lịch sử Điện Biên Phủ năm 1954.
Để ghi nhận công lao to lớn và sự hy sinh anh dũng của ông, năm 1952, Chính phủ đã truy tặng ông Huân chương Chiến công hạng Nhất. Ngày 8 tháng 11 năm 2000, Chủ tịch nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam đã truy tặng Vừa A Dính danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân.
Năm 1999, Quỹ học bổng mang tên Quỹ học bổng Vừa A Dính được thành lập dưới sự quản lý của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh nhằm hỗ trợ, giúp đỡ hàng ngàn học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số và hải đảo nghèo hiếu học trên khắp cả nước. Tên của ông cũng được trân trọng đặt cho nhiều trường học, con đường và liên đội thiếu niên trên toàn quốc.
Cuộc đời và sự hy sinh anh dũng của Anh hùng Liệt sĩ Vừa A Dính là một thiên hùng ca bất tử về lòng yêu nước, tinh thần xả thân vì Tổ quốc của tuổi trẻ Việt Nam. Tấm gương "Nhỏ tuổi chí lớn", thà chết chứ không chịu khuất phục trước kẻ thù của ông là bài học sâu sắc về bản lĩnh chính trị, lòng trung thành và ý chí vượt khó cho thế hệ thiếu niên, nhi đồng và đoàn viên thanh niên hôm nay. Học tập tấm gương Anh hùng Vừa A Dính, thế hệ trẻ – đặc biệt là thanh thiếu niên vùng đồng bào dân tộc thiểu số – cần nỗ lực vươn lên trong học tập, rèn luyện đạo đức, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và quyết tâm cống hiến sức trẻ để xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp, văn minh.
