ÁNH MẮT KHÔNG KHUẤT PHỤC” CỦA NỮ DU KÍCH TÔ THỊ NÂU

Tháng 10 năm 1966, tại căn cứ Núi Đất, tỉnh Phước Tuy, Nam Việt Nam, một bức ảnh được chụp giữa chiến tranh đã trở thành tư liệu lịch sử nổi tiếng và gây tranh luận suốt nhiều thập niên sau đó tại Australia (Úc). Nhân vật trong ảnh là Tô Thị Nâu, nữ du kích thuộc lực lượng Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam, khi ấy mới 23 tuổi. Theo hồ sơ lưu trữ của Australian War Memorial (Bảo tàng Chiến tranh Australia/Úc), bà bị bắt ngày 25/10/1966 tại khu vực Núi Dinh khi đang mang theo máy vô tuyến và bị nghi thực hiện nhiệm vụ quan sát, thu thập thông tin về hoạt động của quân Australia (Úc) quanh căn cứ Núi Đất. Sau khi bị bắt, bà được đưa về căn cứ để thẩm vấn bởi các sĩ quan tình báo Australia (Úc). Cuộc hỏi cung chỉ diễn ra khoảng 30 phút nhưng sau này trở thành một trong những vụ việc gây tranh cãi nhất liên quan đến chiến tranh Việt Nam đối với dư luận Australia (Úc). Một số nhân chứng và tài liệu cho rằng trong quá trình thẩm vấn đã xuất hiện hành vi “water treatment” hay còn gọi là trấn nước nhằm gây áp lực khai thác thông tin. Vụ việc về sau được báo chí Australia (Úc) nhắc lại nhiều lần. Những bức ảnh do nhiếp ảnh gia Gabriel Carpay ghi lại đã trở thành trung tâm của cuộc tranh luận về cách đối xử với tù binh trong chiến tranh. Thậm chí nhiều năm sau, vụ việc vẫn thường được nhắc đến trong các nghiên cứu và tài liệu lịch sử liên quan đến cuộc chiến Việt Nam. Nhưng điều khiến bức ảnh này tồn tại suốt gần 60 năm không chỉ nằm ở cuộc thẩm vấn.Mà nằm ở chính người phụ nữ đang ngồi giữa vòng vây ấy.Giữa những sĩ quan tình báo nước ngoài.Giữa hoàn cảnh bị bắt giữ.Giữa áp lực của chiến tranh.Tô Thị Nâu vẫn ngồi thẳng lưng.Không cúi đầu.Không né tránh ánh nhìn.Không để lộ vẻ hoảng loạn. Gương mặt bà bình thản đến lạ. Ánh mắt nhìn trực diện về phía trước, vừa cứng cỏi vừa lạnh lùng, tạo cảm giác như người đang làm chủ tinh thần của mình chứ không phải một người đang khuất phục trước hoàn cảnh. Trong chiến tranh Việt Nam, hàng ngàn phụ nữ đã tham gia làm giao liên, trinh sát, du kích và hoạt động bí mật giữa những vùng chiến sự ác liệt. Nhiều người tuổi đời còn rất trẻ nhưng phải đối mặt với bắt bớ, tra khảo và cả cái chết.Vì thế, bức ảnh của Tô Thị Nâu không đơn thuần chỉ là ảnh một cuộc thẩm vấn.Nó ghi lại khoảnh khắc đối đầu giữa hai ý chí.Một bên là sức ép của chiến tranh.Một bên là sự kiên định của một người phụ nữ trẻ giữa thời loạn lạc. Gần 60 năm đã trôi qua, bức ảnh ấy vẫn được lưu giữ tại Australian War Memorial (Bảo tàng Chiến tranh Australia/Úc) như một phần của lịch sử chiến tranh Việt Nam. Và cho đến hôm nay, nhiều người vẫn nhớ đến nó bởi một điều rất đơn giản: Giữa chiến tranh khốc liệt, có những con người bị bắt giữ nhưng không để tinh thần mình bị khuất phục.