Ánh mắt người mẹ miền Nam

Chiều miền Nam năm ấy đỏ au trong ánh hoàng hôn.

Bên con đường đất nhỏ, một người mẹ đứng trước hiên nhà, hai tay nắm chặt vạt áo. Bà đã đứng như thế rất lâu.

Con trai bà vừa rời nhà.

Anh lên đường theo đơn vị khi tuổi đời còn rất trẻ.

Trước lúc đi, anh cúi xuống hôn lên bàn tay mẹ.

— Má ở nhà giữ gìn sức khỏe. Con đi ít bữa rồi về.

Người mẹ gật đầu.

Bà không khóc.

Chỉ nhìn thật lâu vào khuôn mặt con.

Ánh mắt ấy khiến người con trai phải quay đi.

Bởi anh biết, trong ánh mắt của má có cả niềm tự hào lẫn một nỗi lo mà bà không nói thành lời.

Chiếc xe chở những người lính từ từ khuất sau hàng cây.

Người mẹ vẫn đứng đó.

Cho đến khi không còn nhìn thấy gì nữa.

Từ ngày ấy, cứ mỗi buổi chiều, bà lại ra trước cổng.

Có hôm trời mưa.

Có hôm nắng gắt.

Có hôm con đường phủ đầy bụi đỏ.

Bà vẫn đứng.

Người hàng xóm nhiều lần hỏi:

— Chị cứ đứng đây làm gì? Thằng nhỏ chắc đang làm nhiệm vụ, chưa thể về đâu.

Bà chỉ cười:

— Tôi biết. Nhưng biết đâu hôm nay nó về.

Năm tháng trôi qua.

Những lá thư thưa dần.

Rồi một ngày, một người đồng đội tìm đến.

Anh đứng trước cửa, rất lâu không nói.

Người mẹ nhìn anh.

Chỉ một ánh mắt, bà đã hiểu.

Bà không hỏi con mình hy sinh thế nào.

Không hỏi ở đâu.

Bà chỉ hỏi:

— Nó có sợ không con?

Người đồng đội cúi đầu:

— Dạ không, má.

Bà nhắm mắt.

Một giọt nước mắt lăn xuống.

Nhưng khi mở mắt ra, ánh nhìn của bà vẫn bình tĩnh đến lạ.

— Vậy là được rồi.

Người đồng đội ngẩng lên.

— Má không buồn sao?

Bà nhìn ra cánh đồng phía trước.

— Buồn chứ. Nó là con tôi mà.

Rồi bà khẽ nói:

— Nhưng nếu ai cũng giữ con mình lại, thì lấy ai giữ quê hương?

Câu nói ấy khiến người lính trẻ cúi đầu thật lâu.

Nhiều năm sau, chiến tranh kết thúc.

Một đoàn cựu chiến binh trở về vùng đất cũ.

Họ tìm đến ngôi nhà năm xưa.

Người mẹ đã già.

Mái tóc bạc trắng.

Đôi mắt không còn tinh anh như trước.

Một người lính bước đến trước mặt bà.

— Má còn nhớ tụi con không?

Bà nhìn từng người.

Rồi bỗng mỉm cười:

— Nhớ chứ. Mấy đứa ngày xưa đi cùng con tôi.

Bà dẫn họ vào nhà.

Trên bàn vẫn có một chiếc bát nhỏ được úp ngay ngắn.

Người lính hỏi:

— Má để bát này làm gì?

Bà đáp:

— Bát của nó.

— Bao nhiêu năm rồi má vẫn để?

Bà gật đầu.

— Ừ. Nhưng từ hôm nay, má cất đi.

Mọi người ngạc nhiên.

Bà mỉm cười:

— Vì đất nước hòa bình rồi. Má không cần chờ nó về nữa.

Ngoài sân, gió từ dòng sông thổi vào.

Những tàu lá dừa lay động.

Người mẹ đứng trước hiên nhà, nhìn về phía con đường năm nào.

Ánh mắt bà vẫn xa xăm.

Nhưng lần này không còn là ánh mắt của một người mẹ ngóng con trở về.

Đó là ánh mắt của một người mẹ đã gửi đứa con duy nhất của mình vào lịch sử.

Ánh mắt người mẹ miền Nam năm ấy không chỉ chứa đựng nỗi đau của một cuộc chia ly. Trong đó còn có sự kiên cường, lòng yêu quê hương và một tình yêu lớn hơn cả tình yêu dành cho riêng mình.

Có những người mẹ không bước ra chiến trường.

Nhưng họ đã đứng ở hậu phương, tiễn con đi bằng một ánh mắt, chờ con bằng cả cuộc đời và chịu đựng nỗi mất mát mà không một lời kể nào có thể diễn tả hết.

Và có lẽ, nếu lịch sử có một đôi mắt để nhìn lại những năm tháng chiến tranh, thì đó chính là ánh mắt của những người mẹ.

Một ánh mắt đã khóc.

Một ánh mắt đã chờ.

Nhưng cuối cùng vẫn nhìn về phía trước.

Bởi trong ánh mắt ấy, có cả một quê hương.