Ánh mắt phía sau tay lái

Đây là một lát cắt về những chiến sĩ lái xe của binh đoàn 559 – những người đã biến bóng đêm thành đồng minh.

Trong ký ức của những người lính vận tải năm ấy, nỗi sợ không nằm ở bom đạn, mà nằm ở sự "thèm ánh sáng". Để tránh máy bay C-130 và "vua soi" của giặc, những chiếc xe tải Giải Phóng thường phải chạy trong tình trạng tắt lịm đèn pha. Giữa đại ngàn âm u, con đường chỉ là một dải lờ mờ màu đất đỏ, bên là vách đá dựng đứng, bên là vực sâu hun hút.

Ông tôi kể, có những đêm trời tối như hũ nút, mưa rừng tầm tã khiến kính chắn gió nhòe đi, cần gạt nước lại hỏng. Để xe có thể lăn bánh, tiểu đội phải dùng đến một cách "nghẹt thở": Một người chiến sĩ sẽ khoác một tấm vải trắng hoặc quấn băng gạt trắng sau lưng, đi bộ lững thững phía trước đầu xe để làm mốc cho tài xế lái theo.

"Cứ thấy bóng trắng lờ mờ di chuyển là mình nhấn ga. Đó không chỉ là cái đích để đi, mà là niềm tin vào sự sống," ông nhớ lại.

Có một lần, xe của ông bị hỏng đèn gầm (loại đèn chiếu sát đất để tránh bị phát hiện từ trên cao). Giữa lúc đoàn xe đang cần thông tuyến gấp, một cô gái thanh niên xung phong tên Thắm đã chạy đến. Cô không nói không rằng, lấy chiếc khăn quàng cổ màu trắng của mình buộc vào tay, rồi đứng ngay mép vực. Cứ mỗi lần xe của ông tiến gần đến khúc cua tử thần, cô lại phất nhẹ tay. Ánh trắng của chiếc khăn như một vệt sao băng dẫn lối.

Khi xe vượt qua đoạn cua hiểm trở, ông ló đầu ra cửa sổ định gọi lời cảm ơn. Nhưng từ trên cao, tiếng phản lực rít lên xé toạc màn đêm. Một quả pháo sáng bùng nổ, soi rõ dáng người nhỏ bé của Thắm đang nép vào vách đá, gương mặt lấm lem bùn đất nhưng ánh mắt nhìn theo đoàn xe lại sáng rực rỡ, đầy hy vọng.

Ông bảo, cái ánh mắt đó ám ảnh ông suốt cả cuộc đời. Nó không phải ánh mắt của sự sợ hãi, mà là ánh mắt của một người đang canh giữ mạch máu của Tổ quốc. Những chiếc xe "không kính, không đèn" ấy cứ thế lăn bánh qua bao cung đường lửa, không phải nhờ vào máy móc hiện đại, mà nhờ vào những "cột cây số sống" là những cô gái, chàng trai tuổi đôi mươi đứng làm tiêu giữa làn mưa bom.

Chiến tranh đi qua, chiếc khăn trắng năm ấy có lẽ đã sờn rách, nhưng vệt sáng ấy vẫn còn mãi trong tim những người lính già. Họ đã đi qua thời hoa lửa bằng những điều giản đơn như thế: một chiếc khăn trắng, một ánh nhìn tin cậy, và một ý chí sắt đá rằng "xe chưa qua là nhà chưa đổ".