ÁNH MẮT TRẺ THƠ GIỮA CHIẾN TRANH

Trong chiến tranh, thứ ám ảnh tôi không chỉ là tiếng bom hay xác pháo, mà còn là ánh mắt của trẻ em. Những ánh mắt ấy theo tôi suốt cả cuộc đời, dù chiến tranh đã lùi xa rất lâu.

Tôi gặp các em ở nhiều nơi: bên hầm trú ẩn, trên con đường làng bị bom cày nát, trong những căn nhà không còn mái. Các em nhìn chúng tôi – những người lính – bằng nhiều ánh mắt khác nhau: tò mò, sợ hãi, hy vọng, và cả trống rỗng.

Có một lần, đơn vị tôi dừng chân ở một xóm nhỏ vừa bị đánh phá. Khi chúng tôi đi qua, mấy đứa trẻ đứng nép sau hàng rào đổ nát, lặng lẽ nhìn theo. Không đứa nào nói gì. Không tiếng khóc, không tiếng gọi. Chỉ có những ánh mắt mở to, như cố ghi nhớ từng khuôn mặt.

Tôi nhìn thấy trong ánh mắt ấy một câu hỏi không lời: “Bao giờ thì hết chiến tranh?”. Nhưng không ai trong chúng tôi có thể trả lời. Chúng tôi cũng đang ở trong chiến tranh, cũng đang đi tìm câu trả lời cho chính mình.

Ánh mắt trẻ thơ giữa chiến tranh không giống ánh mắt của trẻ em thời bình. Nó già dặn hơn, u buồn hơn. Các em đã chứng kiến quá nhiều mất mát để còn vô tư. Có em nhìn chúng tôi với ánh mắt hy vọng, như thể chúng tôi có thể mang lại bình yên. Có em lại nhìn với ánh mắt nghi ngại, vì bom đạn cũng thường đi kèm những đoàn quân.

Một lần khác, tôi gặp một cậu bé đứng bên vệ đường, tay ôm chặt một chiếc nón rách. Khi tôi hỏi em đang chờ ai, em chỉ lắc đầu. Ánh mắt em nhìn xa xăm, không hướng về một người cụ thể nào. Tôi hiểu rằng, có những chờ đợi đã không còn đối tượng để chờ.

Sau này, khi đã trở về đời thường, tôi vẫn bắt gặp những ánh mắt trẻ thơ trong ký ức mình. Mỗi lần như vậy, tôi lại tự nhắc rằng: chiến tranh không chỉ phá hủy nhà cửa, mà còn in dấu rất sâu vào tâm hồn những đứa trẻ vô tội.

Ánh mắt trẻ thơ giữa chiến tranh là lời nhắc nhở thầm lặng nhưng mạnh mẽ nhất về giá trị của hòa bình. Bởi chỉ khi hòa bình, ánh mắt ấy mới có thể trở lại trong trẻo như đúng nghĩa của tuổi thơ.