Anh nuôi trở thành Anh hùng – Đại tá, Anh hùng phi công Lê Xuân Dỵ

Đại tá, Anh hùng LLVT nhân dân Lê Xuân Dỵ sinh tháng 8-1938 tại thôn Phù Lộc, xã Phù Chẩn, Từ Sơn, Bắc Ninh, trong một gia đình nông dân. Trước khi nhập ngũ, ông có gần 6 năm tham gia lực lượng du kích tại địa phương. Năm 1959, trong đợt tuyển nghĩa vụ quân sự đầu tiên trên toàn quốc, ông lên đường nhập ngũ và được biên chế vào phân đội pháo cối 120mm thuộc Trung đoàn 165, Sư đoàn 312.

Ban đầu, Lê Xuân Dỵ nghĩ rằng sau khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự sẽ trở về quê xây dựng quê hương. Tuy nhiên, quá trình công tác và rèn luyện đã mở ra cho ông một con đường khác. Sau khi được bồi dưỡng quân sự và học làm khẩu đội trưởng, ông trở về đơn vị nhưng lại được phân công làm nuôi quân.

Khi chính trị viên hỏi liệu ông có thể làm công việc nuôi quân cả đời hay không, Lê Xuân Dỵ trả lời rằng ông vào bộ đội là để chiến đấu, nhưng nếu đó là nhiệm vụ Đảng giao thì ông sẽ nghiêm túc chấp hành và cố gắng hoàn thành tốt. Thực tế, việc phân công làm “anh nuôi” chính là một phép thử về ý thức tổ chức, tinh thần kỷ luật và khả năng chấp hành nhiệm vụ trước khi ông được bồi dưỡng, kết nạp Đảng.

Trong những tháng làm nuôi quân, ông luôn cần mẫn, tận tụy, không phàn nàn hay tỏ thái độ nản chí. Nhờ quá trình rèn luyện và phấn đấu, ông được kết nạp Đảng chỉ sau chưa đầy nửa năm thử thách. Đây cũng là bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời quân ngũ của người chiến sĩ trẻ.

Năm 1961, Lê Xuân Dỵ được đơn vị cho đi khám tuyển phi công chiến đấu. Ông đạt tiêu chuẩn sức khỏe nhưng trình độ văn hóa khi đó mới lớp 5/10 nên phải học bổ túc văn hóa trước khi được cử sang Liên Xô đào tạo lái máy bay MiG-17.

Năm 1964, sau khi trở về nước, ông lần lượt phục vụ trong hai trung đoàn không quân tiêm kích đầu tiên của Không quân nhân dân Việt Nam là Trung đoàn 921 và Trung đoàn 923. Từ một người lính từng làm nhiệm vụ nuôi quân, ông trở thành phi công chiến đấu, trực tiếp tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ và huấn luyện, bồi dưỡng nhiều lớp phi công kế cận.

Trong quá trình chiến đấu, phi công Lê Xuân Dỵ đã hai lần trực tiếp bắn rơi máy bay Mỹ, đồng thời hàng chục lần xuất kích để yểm trợ đồng đội tiêu diệt máy bay địch. Ông luôn cho rằng mỗi chiến thắng trên không là kết quả của sự phối hợp của nhiều lực lượng, từ chỉ huy, radar, dẫn đường, kỹ thuật đến các phi công trực tiếp chiến đấu. Vì vậy, ông xem danh hiệu Anh hùng mà mình nhận được là phần thưởng chung của tập thể.

Trận đánh tàu khu trục Mỹ ngày 19-4-1972

Một trong những chiến công đặc biệt của Lê Xuân Dỵ là trận đánh đội hình tàu chiến Mỹ ngoài khơi Quảng Bình năm 1972.

Từ cuối năm 1971, Mỹ tăng cường đưa máy bay đánh phá miền Bắc, đồng thời sử dụng các tàu khu trục áp sát bờ biển để pháo kích vào các mục tiêu quân sự, kinh tế và giao thông. Trước tình hình đó, Bộ Tổng Tham mưu yêu cầu tổ chức lực lượng phối hợp giữa pháo binh bờ biển, hải quân và không quân để tìm cách đánh tàu địch.

Không quân đã lựa chọn 10 phi công MiG-17 của Trung đoàn 923 để huấn luyện bay biển và tập công kích mục tiêu trên biển. Lê Xuân Dỵ, khi đó là Đại đội trưởng Đại đội 4, Phi đội 4, là một trong những phi công được lựa chọn.

Trong quá trình huấn luyện, các phi công được hướng dẫn kỹ thuật bay thấp trên biển và ném bom mục tiêu. Một số phi công Cuba cũng sang hỗ trợ huấn luyện. Sau thời gian luyện tập, các phi công đã nắm được kỹ thuật bay biển và công kích tàu chiến.

Sân bay Gát, còn gọi là Khe Gát ở Quảng Bình, được chọn làm nơi xuất phát. Công tác chuẩn bị được tiến hành rất kỹ lưỡng, từ chỉ huy, radar, quan sát biển đến tổ chức đường bay và phương án tác chiến. Trung đoàn 923 quyết tâm đánh chìm, đánh cháy tàu chiến địch.

Đêm 18-4-1972, bốn tàu khu trục Mỹ liên tục pháo kích vào khu vực Quảng Bình. Sáng 19-4, biên đội gồm Lê Xuân Dỵ và Nguyễn Văn Bảy B được giao trực ban chiến đấu.

Đúng 16 giờ 5 phút, hai chiếc MiG-17 cất cánh từ sân bay Gát. Khi ra gần bờ biển, biên đội nhận được thông tin về vị trí tàu địch. Lê Xuân Dỵ nhanh chóng phát hiện hai vệt trắng trên mặt biển và xác định đó là tàu chiến Mỹ.

Khi tiếp cận mục tiêu ở cự ly khoảng 800m, ông ổn định phần tử ngắm rồi cắt bom. Hai quả bom lao xuống mặt nước, bật lên và đánh trúng thân tàu địch. Phi công Nguyễn Văn Bảy B sau đó cũng phát hiện mục tiêu thứ hai và thực hiện công kích, thả bom vào tàu chiến Mỹ.

Trận đánh chỉ diễn ra trong khoảng 15 phút, nhưng đạt hiệu quả cao. Cả bốn quả bom của hai phi công đều trúng mục tiêu, khiến hai tàu khu trục thuộc Hạm đội 7 của Hải quân Mỹ bị hư hỏng, trong đó tàu khu trục hộ tống Higbee bị hư hỏng rất nặng, hệ thống pháo trên boong bị phá hủy.

Sau trận đánh, biên đội Lê Xuân Dỵ được Thủ tướng Phạm Văn Đồng gặp mặt và khen thưởng. Chiến công này thể hiện khả năng tổ chức hiệp đồng chặt chẽ, tinh thần dũng cảm và trình độ tác chiến ngày càng cao của Không quân nhân dân Việt Nam.

Tuy nhiên, niềm vui chiến thắng không kéo dài. Chỉ hơn một tháng sau, phi công Nguyễn Văn Bảy B hy sinh trong một trận không chiến trên bầu trời Thanh Hóa. Ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân năm 1994. Sự hy sinh của người đồng đội để lại trong Lê Xuân Dỵ nỗi tiếc thương sâu sắc.

Từ “anh nuôi” đến Anh hùng

Từ một người lính trẻ từng làm nhiệm vụ nuôi quân, Lê Xuân Dỵ đã không ngừng phấn đấu để trở thành một phi công chiến đấu xuất sắc. Con đường ấy cho thấy phẩm chất quan trọng của người quân nhân: dù ở bất kỳ vị trí nào cũng phải hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Sau nhiều năm chiến đấu và công tác, ông tiếp tục đảm nhiệm các vị trí chỉ huy, quản lý và trở thành Chánh thanh tra Không quân, Thanh tra Bộ Quốc phòng. Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong kháng chiến chống Mỹ, ngày 10-8-2015, Đại tá Lê Xuân Dỵ được Đảng, Nhà nước trao tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Câu chuyện cuộc đời ông là minh chứng sinh động cho quá trình trưởng thành của một người lính cách mạng: từ “anh nuôi” đến phi công chiến đấu, từ người thực hiện nhiệm vụ đến người chỉ huy, luôn giữ vững tinh thần kỷ luật, ý chí vượt khó và quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ. Chiến công của ông cũng là kết quả của sức mạnh tập thể, sự hiệp đồng chặt chẽ và tinh thần chiến đấu quả cảm của Không quân nhân dân Việt Nam trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ.