Ánh sáng từ ngọn lửa soi đường
Lịch sử phong trào cách mạng Việt Nam không thiếu những nhà lãnh đạo kiệt xuất, nhưng nhắc đến Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ là nhắc đến một biểu tượng rực rỡ của trí tuệ uyên bác, bản lĩnh chính trị kiên định và một nhân cách lớn được tôi luyện giữa giông tố cuộc đời. Đảm nhận trọng trách lãnh đạo cao nhất của Đảng khi tuổi đời hãy còn rất trẻ – 26 tuổi, đồng chí đã để lại cho hậu thế một di sản tư tưởng vô giá, trong đó tác phẩm "Tự chỉ trích" mãi là một minh chứng đỉnh cao cho lòng trung thành tuyệt đối với sự thật và vận mệnh của dân tộc.
Sinh ra và lớn lên trong một xã hội đầy rẫy biến động dưới ách đô hộ, sớm thấu hiểu nỗi đau mất nước và khát vọng tự do, Nguyễn Văn Cừ đã dấn thân trọn vẹn vào con đường cứu nước từ những năm tháng thanh xuân. Dấu chân của người chiến sĩ cộng sản ấy in hằn khắp các vùng mỏ Hòn Gai, Uông Bí sục sôi khí thế đấu tranh, cho đến những nhà tù khắc nghiệt của đế quốc ở Côn Đảo. Ở bất cứ nghịch cảnh nào, ngọn lửa chiến đấu và ý chí quật cường trong ông chưa bao giờ tắt. Bản lĩnh ấy không chỉ được thể hiện qua tầm nhìn chiến lược nhạy bén khi chuyển hướng ngọn mũi nhọn cách mạng vào nhiệm vụ giải phóng dân tộc, mà còn tỏa sáng rực rỡ qua tinh thần dám dấn thân, dám chịu trách nhiệm trước lịch sử.
Điều làm nên sức sống trường tồn ở tên tuổi Nguyễn Văn Cừ chính là tác phẩm "Tự chỉ trích" – một văn kiện lý luận sắc sảo mang tầm vóc thời đại. Viết nên từ yêu cầu khách quan của thực tiễn cách mạng nhằm chấn chỉnh tư tưởng, đập tan những biểu hiện lệch lạc, hữu khuynh hay tả khuynh, tác phẩm là lời khẳng định đanh thép về nguyên tắc tự phê bình và phê bình chân chính. Với bút danh Trí Cường, ông đã chỉ rõ: tự chỉ trích không phải là để vùi dập hay làm yếu tổ chức, mà là "làm cho Đảng được thống nhất mạnh mẽ". Quan điểm coi uy tín và danh dự của Đảng là trên hết, gạt bỏ mọi tính toán thiệt hơn hay danh dự cá nhân sang một bên đã làm rạng ngời đạo đức sáng ngời của một người cộng sản chân chính.
Cuộc đời của Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ ngắn ngủi như một khoảng vụt sáng của vì sao giữa bầu trời đêm giông bão, khép lại ở tuổi 29 đầy bi tráng trước cỗ máy chém của kẻ thù năm 1941. Thế nhưng, khí phách hiên ngang và những di huấn tư tưởng của ông vẫn vượt qua giới hạn của thời gian, trở thành ánh sáng soi đường cho các thế hệ mai sau.
Giữa nhịp sống đổi mới hôm nay, đọc lại và ngẫm về cuộc đời, sự nghiệp của Tổng Bí thư Nguyễn Văn Cừ không chỉ là để tri ân một quá khứ hào hùng của "thời hoa lửa", mà còn là dịp để mỗi người tự soi chiếu lại chính mình. Tinh thần dám nhìn thẳng vào sự thật, dũng cảm tự sửa mình và khát vọng cống hiến quên mình vì Nhân dân, vì đất nước của ông mãi là ngọn lửa thiêng nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay về trách nhiệm giữ gìn, tiếp nối và hiện thực hóa khát vọng dựng xây một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng.
