ÁNH SÁNG TỪ TRONG BÓNG TỐI

Thương binh Phạm Duy Đài – khi chiến tranh lấy đi đôi mắt nhưng không thể lấy đi ý chí

Năm 1970, khi tuổi đời vừa tròn đôi mươi, Phạm Duy Đài đứng trước một lựa chọn mà rất nhiều thanh niên thời ấy đã phải đối diện: gác lại ước mơ riêng để lên đường. Ông quê ở thôn Cốc Lộc, xã An Hưng, Hải Phòng và được biên chế vào Đại đội 2, Tiểu đoàn 4, Trung đoàn 14, Sư đoàn 9, trực tiếp tham gia chiến đấu tại các chiến trường Tây Ninh, Long An, Tiền Giang, Đồng Tháp.

Ở chiến trường, cuộc sống của người lính được đo bằng những nhiệm vụ rất cụ thể: đào công sự, củng cố trận địa, chiến đấu, chờ tiếp tế và tranh thủ từng phút nghỉ ngơi. Có thời điểm tuyến tiếp tế bị cắt đứt, người lính phải ăn củ chuối rừng, tìm nước từ thiên nhiên để cầm cự. Những chi tiết ấy khiến chiến tranh hiện ra không phải như một khái niệm xa xôi mà là sự đói khát, mệt mỏi và hiểm nguy hiện diện từng ngày.

Ký ức đau đớn nhất của ông Đài là trận chiến tại Gò Công, Chợ Gạo, Tiền Giang. Khi đang đào công sự, máy bay địch bất ngờ ném bom dồn dập. Ông bị sức ép hất tung và chịu thương tích đặc biệt nghiêm trọng, vỡ nhãn cầu cả hai mắt. Ánh sáng của đôi mắt bị chiến tranh lấy đi khi ông vẫn còn rất trẻ.

Nhưng bom đạn không thể lấy đi ý chí. Trong câu chuyện về cuộc đời mình, ông vẫn nhắc đến đồng đội bằng sự tri ân sâu nặng và nói về một thời tuổi trẻ đã hiến dâng cho độc lập, tự do. Nỗi đau có thật, mất mát có thật, nhưng ông không để những điều ấy biến mình thành một con người tuyệt vọng.

Câu chuyện của ông khiến chúng ta hiểu rằng nghị lực không phải là một khái niệm đẹp để nói trong những bài diễn văn. Nghị lực là khi một người phải bắt đầu lại sau mất mát. Nghị lực là khi hoàn cảnh thay đổi nhưng mình vẫn giữ được phẩm chất, lòng tin và trách nhiệm.

Người trẻ hôm nay có thể gặp áp lực học tập, thất bại nghề nghiệp, những khủng hoảng trong lựa chọn tương lai. Những khó khăn ấy không thể so sánh với bom đạn, nhưng câu chuyện của ông Đài vẫn đem đến một bài học: hoàn cảnh có thể lấy đi nhiều thứ, nhưng con người vẫn có quyền lựa chọn cách mình bước tiếp.

Tiếp nối truyền thống không có nghĩa là phải sống giống hệt thế hệ trước. Người trẻ hôm nay có thể tiếp nối bằng tri thức, bằng nghề nghiệp, bằng lao động sáng tạo và bằng cách sống tử tế. Một giáo viên tận tâm, một bác sĩ có trách nhiệm, một kỹ sư làm việc nghiêm túc, một sinh viên nỗ lực học tập – tất cả đều là những hình thức cống hiến của thời bình.

Người trẻ cũng cần biết kể lại những câu chuyện như của ông Đài bằng ngôn ngữ của thời đại mới. Có thể là một video, một podcast, một bài viết, một buổi sinh hoạt chuyên đề. Nhưng điều quan trọng là kể bằng sự tôn trọng. Không phóng đại, không làm sai sự thật, không biến nỗi đau của nhân chứng thành công cụ câu lượt xem.

Điều đáng quý nhất ở “Câu chuyện thời hoa lửa” là giúp chúng ta nhìn thấy con người phía sau lịch sử. Một người lính từng có tuổi đôi mươi. Một người từng có ước mơ. Một người từng có gia đình và những điều muốn làm. Rồi chiến tranh đến, và ông đã lựa chọn cống hiến.

Ông mất đi ánh sáng của đôi mắt, nhưng câu chuyện ông để lại lại có thể trở thành ánh sáng cho thế hệ sau. Đó là ánh sáng của nghị lực, lòng biết ơn và trách nhiệm. Và đó cũng là lời nhắc rằng sống trong hòa bình là một may mắn, nhưng sống xứng đáng với hòa bình mới là trách nhiệm.

Nguồn tham khảo

·      Đoàn xã An Hưng (Hải Phòng), “Câu chuyện thời hoa lửa – Người thương binh mù Phạm Duy Đài – Ánh sáng ý chí từ bóng tối chiến tranh”, 13/01/2026.

·      https://anhung.haiphong.gov.vn/tin-tuc-su-kien/cau-chuyen-thoi-hoa-lua-nguoi-thuong-binh-mu-pham-duy-dai-anh-sang-y-chi-tu-bong-toi-chien-tranh-845780