Ba Bể viên ngọc xanh giữa đại ngàn

Từ thị trấn Chợ Rã, trung tâm của huyện Ba Bể thuộc tỉnh Bắc Kạn, ô tô đưa chúng tôi đi xuyên qua những vùng rừng đại ngàn mọc trên núi đá chừng 17km. Nhìn xa, con đường uốn lượn như một dải lụa trắng giữa màu xanh sẫm của núi rừng, được điểm tô hai bên là trập trùng những dãy núi đá vôi xám trắng sừng sững, cao vút trên nền trời. Bỗng, núi rừng tản ra hai bên để nhường chỗ cho một vùng lòng hồ, sông suối trong xanh mênh mông hiển hiện, lung linh sóng nước, kỳ ảo, thơ mộng chẳng khác gì một viên ngọc xanh giữa đại ngàn… Đây chính là hồ Ba Bể, vườn quốc gia Ba Bể-nơi đang được đề nghị UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên tầm cỡ thế giới của Việt Nam.

Trong những ngày này, vườn quốc gia Ba Bể có rất nhiều đoàn du khách trong và ngoài nước đến tham quan, du lịch và làm việc. Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết cũng đã tới nơi này làm việc và trồng cây đa kỷ niệm ở vườn quốc gia Ba Bể. Ông John Smit, du khách người Anh, thuộc dự án PARC đã nói khái quát với chúng tôi về Ba Bể như sau:

- Tôi đã đi nhiều nơi trên thế giới, nhưng hiếm thấy có nơi nào tuyệt đẹp, độc đáo, đa dạng sinh thái, đủ sắc màu du lịch về lịch sử, văn hóa, sinh thái, nghỉ dưỡng… hấp dẫn như ở nơi này…

Ông Bùi Văn Định, Giám đốc vườn quốc gia Ba Bể, trước đây là bộ đội, thương binh 4/4, sau đó học lâm nghiệp, đã hơn 20 năm gắn bó với mảnh đất này, nói:

- Ba Bể còn là một vùng núi rừng, sông hồ huyền thoại, gắn liền với những truyền thuyết, truyện cổ dân gian, đa dạng sắc thái văn hóa dân tộc Tày, Nùng, Mông, Dao… Bề dày về lịch sử, văn hóa truyền thống dân tộc ở Ba Bể đã có từ hàng vạn năm trước. Ở Động Puông có dấu ấn của người Việt cổ đã từng sinh sống, trên núi Lũng Nham có di tích chiến lũy của nhà Mạc, vùng Káng Lò, Nà Bậu là nơi Bác Hồ trên đường từ Cao Bằng về Tân Trào đã từng nghỉ chân. Hang Bó Lù còn là di tích của đài tiếng nói Việt Nam thời chống Pháp…

Đến vườn quốc gia Ba Bể, du khách như được đắm mình vào một vùng thiên nhiên đầy đặn chất hoang sơ, hoang dã của những cánh rừng nguyên sinh rậm rạp, chằng chịt và ao, hồ, sông suối, hang động… dường như vẫn còn tồn tại từ “ngày xửa, ngày xưa”. Toàn bộ diện tích vườn quốc gia Ba Bể là 10.048 héc-ta, riêng diện tích lòng hồ Ba Bể là 700 héc-ta, dài tới 8km, được kết nối với sông Năng và hàng chục con suối lớn nhỏ trong vùng. Xung quanh hồ và ven sông suối là những thảm rừng nguyên sinh đặc trưng: loại rừng trên núi đá vôi. Động thực vật ở Ba Bể vô cùng phong phú, đa dạng với hàng nghìn loài được coi là nơi có nguồn gen động thực vật cần được bảo tồn vào loại lớn nhất nước ta. Trong rừng Ba Bể có hàng chục loài gỗ quý, cây hiếm được ghi trong sách đỏ như trúc dây, nghiến, đinh, lim, lát, dưới hồ có tảo đỏ thuộc loài độc đáo của thế giới. Đặc biệt có những loài cây sấu, cây lát được xác định đã sống tới nghìn năm. Về động vật ở vườn quốc gia Ba Bể có gần 500 loài, đặc biệt có loài voọc mũi hếch, voọc má trắng, linh trưởng, khỉ, chim, cò các loại. Trong hồ và trên các dòng sông suối ở Ba Bể, theo điều tra khảo sát có tới 108 loài cá đặc trưng cho cá nước ngọt của cả vùng núi rừng phía Bắc, trong đó có những loài quý hiếm là cá chép kính, cá rầm xanh, cá anh vũ, cá lăng, cá chiên, trạch suối…

Từ bến tàu trên hồ Ba Bể, du khách có thể tham gia những tua du lịch từ một đến vài ngày trên hồ, sông suối để chiêm ngưỡng cảnh đẹp thiên nhiên, xem xét nghiên cứu các di tích lịch sử, hang động, thám sát rừng núi, thăm các bản làng dân tộc, tìm hiểu đời sống, bản sắc văn hóa dân tộc Tày, Nùng, Dao, Mông… Những điểm du lịch ấn tượng nhất là: bến Buốc Lốm, động Puông, bản Cám, Ao Tiên, đảo An Mạ, bản Pó Lù và Pác Ngòi, đảo Bà, thác Đầu Đẳng. Riêng vùng lòng hồ Ba Bể, du khách trong và ngoài nước có thể “lênh đênh” trên sóng nước trong xanh hàng ngày mà vẫn mê say. Với độ cao gần 150m so với mực nước biển, mà lại nằm trọn vẹn trên vùng núi đá vôi, vốn có rất nhiều hang động caxtơ dễ thất thoát nước… mà hồ nước ngọt “khổng lồ” này vẫn tồn tại với cảnh đẹp mê hồn chính là một điều kỳ bí, hấp dẫn. Động Puông cũng là một điểm du lịch kỳ thú. Dòng sông Năng đang lững lờ trôi, giữa hai bên là rừng già, núi đá, bỗng “chui tọt” vào một hang động lớn, rộng và cao từ 50m đến 60m của dãy núi đá vôi Lũng Nham. Động Puông có chiều dài 300m, trong đó có cả một thế giới nhũ đá kỳ ảo, ríu rít các loài dơi sinh sống, đứng trên tàu luồn lách trong động Puông rất là ngoạn mục. Từ hồ Ba Bể xuôi theo dòng sông Năng chừng 3km, chúng ta sẽ tới thác Đầu Đẳng, trải dài gần một km, suốt ngày đêm nước đổ ào ào, tung bọt trắng xóa. Hai bên thác là núi rừng rậm rạp xanh tươi như phủ một tấm thảm màu xanh tôn tạo khung cảnh hùng vĩ, tươi đẹp của thác Đầu Đẳng.

Đến vườn quốc gia Ba Bể, bất cứ du khách nào cũng trầm trồ khen ngợi, tự hào về bàn tay của “tạo hóa thiên nhiên” và văn hóa, lịch sử cùng cuộc sống an bình ở nơi này. Tuy nơi đây còn nhiều khó khăn về cơ sở hạ tầng đường sá, nhà nghỉ, khách sạn, sự sa bồi và vệ sinh môi trường vùng lòng hồ… nhưng Ba Bể-“hòn ngọc xanh” giữa đại ngàn vẫn thu hút đông đảo du khách, nhất là thời điểm đầu xuân và hè. Hy vọng rằng vườn quốc gia Ba Bể sẽ được công nhận là di sản thiên nhiên thế giới để ngày càng đông đảo du khách bốn phương đến tham quan, chiêm ngưỡng.