Bà bị cả xã hội gọi là “vợ của kẻ theo giặc”… 21 năm sau, sự thật khiến tất cả lặng người

Có những người hùng được lịch sử gọi tên.

Nhưng cũng có những người hùng dành cả cuộc đời để không ai biết đến mình.

Đó là bà Nguyễn Thị Thanh – người vợ đầu của điệp viên huyền thoại Ba Quốc (Thiếu tướng Đặng Trần Đức).

Năm 1954, ông Ba Quốc nhận nhiệm vụ đặc biệt: vào miền Nam hoạt động bí mật trong lòng đối phương. Để chiếc vỏ bọc không bị bại lộ, tổ chức buộc phải cắt đứt mọi dấu vết liên quan đến gia đình ông.

Và người phải gánh chịu tất cả là bà Thanh.

Mang theo hai con nhỏ cùng mẹ già, bà rời Hà Nội lên nông trường Vân Lĩnh (Phú Thọ). Không ai biết chồng bà đang làm nhiệm vụ cho cách mạng. Trong mắt mọi người, bà chỉ là vợ của một người “theo giặc”.

Không trợ cấp. Không ưu tiên. Không một lời được phép giải thích.

Người phụ nữ từng làm việc ở Nhà máy In Tiến Bộ phải cầm cuốc, phát đồi, hái ớt, cuốc cỏ để nuôi cả gia đình. Một đồng lương ít ỏi nuôi bốn miệng ăn.

Điều đau đớn hơn cả là những ánh mắt khinh miệt.

Người ta đồn bà đi “cải tạo”. Người ta dè bỉu con bà là con của kẻ phản bội. Có thời điểm, mẹ và con gái chỉ có một chiếc quần để thay nhau mặc: con mặc đi khai giảng, mẹ mặc đi họp.

Các con hỏi:

“Bố đâu hả mẹ?”

Bà chỉ biết mỉm cười rồi nói dối:

“Bố đi học lái tàu hỏa ở Trung Quốc. Bảy năm sẽ về…”

Nhưng bảy năm… rồi lại bảy năm…

Người cha vẫn biệt tăm.

Suốt 21 năm, bà không biết chồng còn sống hay đã hy sinh. Không một lá thư. Không một tin nhắn. Không một lời nhắn gửi.

Mỗi khi nhớ chồng, bà chỉ biết gửi nỗi lòng vào những vần thơ:

“Từ đầu xanh tóc nay điểm bạc

Biết bao giờ gặp lại được nhau…”

Mùa xuân năm 1975, sau hơn hai thập kỷ xa cách, họ cuối cùng cũng được gặp lại.

Người vợ đứng lặng trước người đàn ông tóc đã bạc trắng. Niềm vui đoàn tụ lớn đến mức bà không biết nên gọi là “anh” hay “ông”.

Bà viết:

“Xa nhau hai mốt năm tròn

Gặp nhau cháu gọi là ông với bà.”

Thế nhưng, hạnh phúc ấy chỉ kéo dài… hai ngày.

Ba Quốc lại nhận lệnh lập tức trở vào Nam tiếp quản Phủ Đặc ủy Trung ương Tình báo của chính quyền Sài Gòn.

Một lần nữa…

Bà lại tiễn chồng lên đường.

Sau này, khi được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ông Ba Quốc đã lặng lẽ tháo tấm huy hiệu trên ngực mình, cài lên ngực vợ rồi nói với các con:

“Mẹ các con mới là người xứng đáng được đeo tấm huy hiệu anh hùng này.”

Có những chiến công được làm nên bằng những cuộc đấu trí nghẹt thở.

Nhưng cũng có những chiến công được đánh đổi bằng 21 năm tuổi xuân, bằng nước mắt, sự cô độc và một bí mật không bao giờ được phép nói ra.

Nếu không có 21 năm lặng im của bà Nguyễn Thị Thanh, có lẽ lịch sử đã không có một huyền thoại tình báo mang tên Ba Quốc.

Đôi khi, người anh hùng vĩ đại nhất… lại là người chưa từng cầm súng.