BA CHIỀU TRÁCH NHIỆM

Báo “Cứu quốc” số 69, ngày 17-10-1945 có đăng “thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi Ủy ban nhân dân các kỳ, tỉnh, huyện và làng”.

Bác viết: “Tôi vẫn biết trong các bạn có nhiều người làm theo đúng chương trình của Chính phủ và rất được lòng dân. Song cũng có nhiều người phạm những lầm lỗi rất nặng nề. Những lỗi lầm đó chính là:

1. Trái phép - Vì tư thù, tư oán mà bắt bớ và tịch thu làm dân oán than.

2. Cậy thế - cậy thế mình trong ban này, ban nọ rồi ngang tàng, phóng túng, muốn sao được vậy, coi khinh dư luận, không nghĩ đến dân. Quên rằng dân bầu mình ra để làm việc cho dân chứ không phải để cậy thế với dân.

3. Hủ hóa - ăn uống cho ngon, mặc muốn cho đẹp, càng ngày càng xa xỉ, càng ngày càng lãng mạn, thử hỏi tiền bạc ấy ở đâu ra? Thậm chí lấy của công dùng vào việc tư, quên cả thanh liêm, đạo đức.

4. Tư túng - kéo bè, kéo cánh, bà con bạn hữu của mình, không tài năng gì cũng kéo vào chức này chức nọ. Người có tài, có đức, không vừa lòng mình thì đẩy ra ngoài. Quên rằng việc là việc công, chứ không phải việc riêng gì dòng họ của ai.

5. Chia rẽ bênh vực lớp này, chống lại lớp khác, không biết làm cho các tầng lớp nhân nhượng lẫn nhau, hòa thuận với nhau.

6. Kiêu ngạo - tưởng mình ở trong cơ quan chính phủ là thần thánh rồi. Coi khinh dân gian, cử chỉ lúc nào cũng vác mặt “quan cách mạng” lên. Không biết rằng thái độ kiêu ngạo đó sẽ làm mất lòng tin cậy của nhân dân, sẽ hại đến uy tín của Chính phủ.

Bác cho rằng “Những kẻ tham ô, lãng phí và quan liêu phá hoại tinh thần, phí phạm sức lực, tiêu hao của cải của Chính phủ và nhân dân, tội lỗi ấy cũng nặng như tội lỗi Việt gian, mật thám”. Mặt khác, Bác ân cần nhắc dạy chúng ta rằng: ''Trước mặt quần chúng không phải ta cứ viết lên trán chữ “cộng sản” mà ta được họ yêu mến”.

Đối với những cán bộ sai lầm, trong sách “Sửa đổi lối làm việc” Bác nêu “một không sợ”, “hai sợ”.

- Không sợ có sai lầm, khuyết điểm.

- Sợ thứ nhất “không chịu cố gắng sửa chữa sai lầm và khuyết điểm...”.

- Sợ thứ hai “và càng sợ những người lãnh đạo không biết tìm cách đúng để giúp đỡ cán bộ sửa chữa sai lầm và khuyết điểm”. “Trừ những người cố ý phá hoại, ngoài ra không ai cố ý sai lầm, sai lầm là vì không hiểu, không biết. Vì vậy đối với cán bộ bị sai lầm, ta quyết không nên nhận rằng họ muốn như thế. Sự sửa đổi khuyết điểm một phần cố nhiên là trách nhiệm của cán bộ đó. Nhưng một phần cũng là trách nhiệm của người lãnh đạo”.

Sửa chữa sai lầm, cố nhiên dùng cách giải thích, thuyết phục, cảm hóa. Song không phải tuyệt nhiên không dùng xử phạt. Lầm lỗi có việc to, việc nhỏ. Nếu nhất luật không xử phạt thì sẽ mất cả kỷ luật, thì sẽ mở đường cho bọn cố ý phá hoại. Vì vậy hoàn toàn không dùng xử phạt là không đúng.

Trong công tác xét xử. Bác nhắc nhở “Không vì công mà quên lỗi - không vì lỗi mà quên công”, thuyết phục giáo dục là hàng đầu, nhưng phải có kỷ luật rất nghiêm. Phải phân tích rõ ràng cái cớ sai lầm, phải xét kỹ lưỡng, việc nặng hay nhẹ phải dùng xử phạt cho đúng và biết cách đúng để giúp cán bộ sửa chữa sai lầm, khuyết điểm. “Người đời ai cũng có khuyết điểm. Có làm việc thì có sai lầm”. Những người có sai lầm, khuyết điểm cũng phải nhận lấy trách nhiệm mà sửa chữa. Nhân dân ta, Đảng ta như Bác nói - Không sợ sai lầm, khuyết điểm. Trách nhiệm của chúng ta là phải chỉ ra được “những người vu vơ, những việc mờ tối”. Đó là trách nhiệm ba chiều: Trách nhiệm của người lãnh đạo, trách nhiệm của người có lỗi và trách nhiệm của công luận”.