Bà cụ đào hầm bí mật dưới lòng đất nuôi cán bộ
Một bà lão chân yếu tay run, sống trong vùng tề, âm thầm đào hầm bí mật dưới nền nhà. Suốt nhiều năm, hầm của bà là nơi trú ẩn an toàn cho cán bộ hoạt động cách mạng dù ngay trên mặt đất, địch kiểm soát vô cùng gắt gao.
Những năm miền Nam còn trong vòng kìm kẹp, xã Tân Điền là nơi địch thường xuyên càn quét, bắt bớ, lùng sục cán bộ cách mạng. Trong hoàn cảnh đó, việc nuôi giấu cán bộ là một nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm, chỉ cần một sơ suất nhỏ là cả gia đình phải trả giá.
Ấy vậy mà bà Đỗ Thị Mão, khi ấy đã ngoài năm mươi tuổi, vẫn quyết tâm làm điều mà ít ai dám nghĩ tới: đào một căn hầm bí mật ngay dưới nền đất nhà mình.
Ban ngày, bà lặng lẽ đan lát như một người nông dân bình thường. Nhưng khi trời tối, bà cắm cây đèn dầu nhỏ, lấy chiếc nắp đậy giường lên rồi âm thầm đào từng xẻng đất. Đào được bao nhiêu, bà đổ đất vào thúng, mang rải dọc theo bờ mương để không ai phát hiện. Suốt bốn tháng trời, bà hoàn thành một căn hầm sâu hơn một mét, dài gần ba mét, đủ chỗ cho ba cán bộ nằm nghỉ.
Căn hầm có nắp ngụy trang bằng ván mỏng phủ lớp rơm và chiếu. Trên mặt chiếu, bà đặt chiếc thúng đựng khoai sùng và một mẹt cá khô cho tự nhiên như mọi ngày. Không ai ngờ ngay bên dưới là nơi tồn tại của những con người đang giữ mạch sống cách mạng.
Cứ đến tối, bà lặng lẽ mở nắp hầm, đưa xuống nồi cơm nóng, chén nước mắm, ít cá kho tộ.
Cán bộ xúc động nói:
“Bà ơi, nguy hiểm lắm, bà đừng giấu tụi con nữa.”
Nhưng bà Mão chỉ xua tay:
“Mấy chú phải sống để còn lo việc lớn. Còn tui già rồi, có chết cũng chẳng tiếc.”
Có lần quân địch kéo đến khám nhà sau tin báo. Chúng lục tung mọi thứ, từ gác bếp đến góc chuồng gà. Một tên lính dậm chân trên nắp hầm mà không hề hay biết dưới ấy có ba cán bộ đang nín thở. Bà bình tĩnh đến mức khiến chính bọn lính cũng nghĩ bà vô hại.
Khi chúng đi rồi, bà mở nắp hầm, mồ hôi lạnh chảy dọc lưng:
“Tui sợ tụi nó đạp mạnh thêm chút nữa thì nắp sập… Nhưng may là đất mình thương người.”
Suốt gần bảy năm, hầm bí mật ấy đã cứu biết bao cán bộ qua những đợt truy lùng khốc liệt. Không ai biết rõ số người đã ở trong hầm, chỉ biết mỗi lần họ rời đi, bà đều dặn lại:
“Đi mạnh giỏi nghen con, đất mình còn trông vào mấy chú.”
Ngày đất nước thống nhất, nhiều cán bộ trở về tìm bà, đem theo những kỷ vật chiến trường. Bà chỉ cười, đôi mắt nhăn nheo rạng rỡ:
“Tui làm được chút chuyện nhỏ thôi. Còn tụi con mới là người gánh phần lớn.”
Trong ký ức của người dân Tân Điền, bà Đỗ Thị Mão không chỉ là một bà lão hiền hậu mà còn là người giữ ngọn lửa bí mật, người đã âm thầm đào hầm dưới đất nhưng lại vun đắp hy vọng trên mặt đất.
