ba cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên thời Trần.

Trong dòng chảy lịch sử nghìn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, vinh quang lớn nhất, oanh liệt nhất trường tồn cùng thời gian chính là ba cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông - Nguyên thời Trần. Diễn ra suốt nửa cuối thế kỷ XIII, đây là chuỗi sự kiện quân sự có tầm vóc vĩ đại, giữ vị trí cốt lõi minh chứng cho nghệ thuật "lấy yếu thắng mạnh" của ông cha ta trước những kẻ thù hung bạo nhất bấy giờ.

​Nhìn lại lịch sử, bối cảnh trước mỗi cuộc chiến vô cùng khắc nghiệt. Đế quốc Mông Cổ khi ấy sở hữu vó ngựa viễn chinh bất bại, sau khi chinh phục Đại Lý đã lăm le tràn xuống phương Nam để đòi thông hiếu và cống nạp, biến nước ta thành bàn đạp tấn công nhà Tống. Trước họa xâm lăng, vương triều Trần với các vua Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông và Nhân Tông đã thể hiện bản lĩnh tuyệt vời. Triều đình lập tức ban lệnh chuẩn bị kháng chiến trên cả nước, kêu gọi tư tưởng đồng lòng. Tinh thần ấy sục sôi qua tiếng hô "Quyết đánh!" tại Hội nghị Diên Hồng của các bậc bô lão và ý chí quyết tâm của các vương hầu tại Hội nghị Bình Than. Bản sắc của cuộc chiến chính là sức mạnh toàn dân: từ việc khắc hai chữ "Sát Thố" vào tay, cho đến sự chuẩn bị nghiêm túc về kỷ luật thông qua áng văn "Hịch tướng sĩ" của Hưng Đạo Vương.

​Diễn biến của đại nạn xâm lược được chặn đứng qua ba cột mốc thời gian chói lọi. Lần thứ nhất vào đầu năm 1258, quân Mông Cổ do Ngột Lương Hợp Thai chỉ huy ồ ạt tấn công Thăng Long. Quân dân nhà Trần thực hiện kế sách "vườn không nhà trống", chủ động rút lui khiến địch rơi vào cảnh thiếu lương, mệt mỏi rồi bất ngờ phản công lớn ở Đông Bộ Đầu, buộc chúng phải tháo chạy. Đến lần thứ hai năm 1285, thế giặc hung hãn hơn khi Thoát Hoan và Toa Đô kẹp hai gọng kìm Bắc - Nam. Triều đình tạm lui binh để bảo toàn lực lượng. Vào tháng 5 và tháng 6 năm 1285, ta chuyển sang tổng phản công với một chuỗi trận thủy bộ hiệp đồng liên hoàn: Hàm Tử tiêu diệt lực lượng Toa Đô, Chương Dương đốt cháy thuyền chiến địch, và kết thúc tại Tây Kết khiến Toa Đô bị chém đầu, Thoát Hoan chui ống đồng chạy trốn. Lần thứ ba (1287-1288), giặc đem theo đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ để đánh lâu dài. Trần Khánh Dư xuất sắc phục kích tại Vân Đồn đánh tan đoàn lương, đẩy địch vào thế khủng hoảng. Mùa xuân năm 1288, đỉnh cao nghệ thuật quân sự nổ ra trên sông Bạch Đằng, Hưng Đạo Vương lợi dụng thủy triều và bãi cọc ngầm tiêu diệt hoàn toàn đạo thủy binh của Ô Mã Nhi, khép lại vĩnh viễn dã tâm phương Bắc.

​Kết quả của ba lần đại thắng là ta đã bảo vệ vững chắc toàn vẹn bờ cõi nước Đại Việt. Về phía đối phương, đế chế mạnh nhất thế giới phải chịu tổn thất nặng nề, hàng vạn quân giặc bỏ mạng, kế hoạch bành trướng xuống Đông Nam Á bị phá sản hoàn toàn.

​Chiến thắng vĩ đại này đem lại ý nghĩa lịch sử vô cùng to lớn. Đối với dân tộc, nó khẳng định nền độc lập tự chủ bền vững, đập tan huyền thoại bách chiến bách thắng của quân Mông Cổ. Đối với thế giới, Đại Việt đã ngăn chặn thảm họa của nhân loại lúc bấy giờ, góp phần bảo vệ hòa bình lâu dài cho các nước trong khu vực. Đồng thời, sự kiện để lại bài học kinh nghiệm quân sự vô giá: xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân và lấy "trận lòng dân" làm gốc. Ông cha ta đã kết hợp tài tình điều kiện địa hình sông ngòi với chiến thuật linh hoạt, biết "rút lui chiến lược và phản công đúng thời" để định đoạt giang sơn.

​Tóm lại, ba lần chiến thắng Mông - Nguyên là biểu tượng sáng ngời cho "Hào khí Đông A" - biểu tượng của lòng yêu nước và ý chí bất khuất của dân tộc Việt Nam. Trải qua hơn 700 năm, bài học về sức mạnh đại đoàn kết toàn dân và vai trò chỉ huy sáng suốt của những vị anh hùng như Trần Hưng Đạo vẫn còn nguyên giá trị. Là thế hệ trẻ hôm nay, chúng ta cần ra sức học tập, rèn luyện tư đức, nối tiếp truyền thống yêu nước của cha ông để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam ngày càng giàu đẹp, văn minh.