Ba Đèo- chàng thanh niên xung phong
Có những người âm thầm hi sinh thời tuổi trẻ, bỏ lại tía má quê nhà để đổi lại hòa bình cho đất nước nói chung, cho lục tình Nam Kì nói riêng. Người ấy đáng được con cháu nể phục và trấn trọng rất nhiều vì là người gốc rễ của gia đình và cũng là người anh hùng cho con cháu được ấm no. Không còn những buổi học mà phải canh chừng máy bay của giặc, không còn những lần ăn “cơm độn” khoai lang, bobo… của cả gia đình, của xóm làng. Tuy đến tôi, chỉ còn nghe kể lại, nhưng nhìn trong ánh mắt ấy vừa toát lên sự sợ hãy, vừa ánh lên hy vọng ở mai sau.
Người anh hùng ấy tuy chưa kịp được công nhận là thương binh của đất nước, nhưng từ lâu sự hi sinh ấy luôn được con, cháu và cả gia đình luôn tự hào với người anh hùng này. Ba Đèo của gia đình, của xóm làng luôn mang vẻ nghiêm nghị nhưng hễ nhắc lại trận đánh nào trải qua thì ông lại bùi ngùi tiếc thương cho đồng đội, thương nhớ đến bà con dám chứa một “ ngòi pháo” trong thời chiến như ông. Ông vinh hạnh khi được làm tình báo của quân đội ta, ngày thì ông là lính của ngụy, nhưng đến đêm ông lại khoác lên mình chiếc áo của bộ đội ta để hoạt động. Có lần nghe ông kể về trận chiến ở Bạc Liêu ( bây giờ, tôi không nhớ rõ lúc xưa có tên là gì), vừa kể ông khựng lại vài nhịp khi nhắc đến đồng đội của ông nằm xuống ngay mắt mà không làm được gì, có lẽ bấy giờ nỗi sợ hãy không hiện diện trong ông nữa mà là sự càn quét, tấn công để tri ân đồng đội hi sinh. Nhưng rồi không may, ông bị bắt khi đang hoạt động tình báo thông tin về cho đơn vị, chúng tần công ông với những trận tra tấn dã mang, những vết thương lóc da, khuyết thịt không làm chùn bước người thanh niên xung phong trẻ trước tình thế mất nước như vậy, ông quyết không khai đồng đội, đơn vị ông hoạt động, bọn chúng hành hạ như “ chết đi sống lại” nhưng rồi không phát hiện gì được từ ông nên chúng thả ông về BOT của ngụy mà ông đang là tình báo. Có lẽ đậy là câu chuyện không phải ai cũng tự hào, nưng riêng gia đình, làng xóm lúc nào cũng tự hào về anh thanh niên 3 Đèo dám nghĩ dám làm, dàm đối đầu trước hiểm nguy.
