bà Hồ Thị Pom lớn lên khi quê hương đã trở thành vùng trọng điểm đánh phá của kẻ thù.

Sinh năm 1944, tại A Rông Dưới – La Lay, bà Hồ Thị Pom lớn lên khi quê hương đã trở thành vùng trọng điểm đánh phá của kẻ thù. Núi rừng Trường Sơn không chỉ là nơi che chở cuộc sống bản làng, mà còn là chiến hào, là tuyến phòng thủ của nhân dân trước bom đạn chiến tranh. Từ rất sớm, bà hiểu rằng: nếu không đứng lên giữ làng, thì làng sẽ không còn.

Năm 1970, khi mới ngoài hai mươi tuổi, bà tham gia lực lượng du kích tập trung. Đó là giai đoạn chiến tranh bước vào hồi quyết liệt, khi từng thôn bản, từng lối mòn đều mang ý nghĩa sống còn. Suốt 3 năm (1970–1973), bà Hồ Thị Pom sống trong tư thế của người vừa là dân, vừa là chiến sĩ, ngày bám bản, đêm bám địch.

Không có thao trường lớn, không có quân phục chỉnh tề, vũ khí thô sơ nhưng ý chí thì sắt đá. Bà cùng đồng đội canh gác làng, dẫn đường, bảo vệ cán bộ, giữ bí mật cơ sở cách mạng. Có những đêm mưa rừng lạnh buốt, bà nằm phục bên sườn núi, tai căng nghe từng tiếng động lạ. Có những ngày địch càn quét, bà bình tĩnh che giấu lực lượng, bảo vệ dân làng bằng chính sự gan góc của mình.

Ba năm không dài trong một đời người, nhưng với bà Hồ Thị Pom, đó là ba năm sinh tử, nơi ranh giới giữa sự sống và cái chết luôn rất gần. Bà không nghĩ mình là anh hùng, chỉ nghĩ đơn giản: “Làng còn thì mình còn, cách mạng còn thì mình còn.”

Năm 1973, khi hoàn thành nhiệm vụ, bà trở về với cuộc sống đời thường. Trở lại là người phụ nữ miền núi giản dị, bà chưa từng kể nhiều về những ngày cầm súng. Nhưng chính ba năm đứng gác cho quê hương ấy đã góp phần giữ vững cơ sở cách mạng, giữ yên bản làng trong những năm tháng khốc liệt nhất.

Hôm nay, nhắc đến bà Hồ Thị Pom là nhắc đến hình ảnh người nữ du kích La Lay gan góc, lấy bản làng làm trận địa, lấy lòng dân làm lá chắn.
Câu chuyện của bà nhắc thế hệ trẻ hôm nay rằng:
hòa bình không chỉ được làm nên từ những chiến dịch lớn, mà còn được giữ gìn từ những con người bình dị đã đứng vững nơi thôn bản trong thời hoa lửa.