Bà Hoàng Ngân: Nữ kiệt kiến tạo phong trào "Nữ du kích Hoàng Ngân" (1921 - 1949)
Trong khi nhiều vị anh hùng tỏa sáng bằng những chiến công cá nhân, bà Hoàng Ngân (tên thật là Phạm Thị Tám, quê ở Nam Định) lại tạc tên mình vào lịch sử bằng khả năng tổ chức, vực dậy cả một phong trào quần chúng rộng lớn. Bà là người phụ nữ đầu tiên được bầu làm Bí thư Trung ương Hội Phụ nữ Cứu quốc Việt Nam, một nữ lãnh đạo kiệt xuất của vùng đồng bằng Bắc Bộ trong những năm tháng kháng chiến chống Pháp đầy gian khổ.
Giai đoạn 1947 - 1949, thực dân Pháp liên tục mở các cuộc càn quét đẫm máu vào các tỉnh Hưng Yên, Hải Dương, Thái Bình hòng lập "vành đai trắng". Trong bối cảnh nhiều cơ sở bị vỡ, nam giới đa phần thoát ly ra mặt trận, Hoàng Ngân đã bí mật bám trụ lại vùng tề ngụy, đi bộ đêm ngày qua hàng trăm ngôi làng để vận động chị em phụ nữ cầm súng. Bà đã sáng tạo ra mô hình tổ chức phụ nữ hoạt động du kích: ban ngày làm ruộng, buôn bán để nắm bắt thông tin tình báo, đêm đến đào hầm bí mật, rào làng chiến đấu, và trực tiếp ôm súng trường phục kích giặc.
Dưới bàn tay tổ chức của bà, hàng vạn phụ nữ nông thôn vốn chân lấm tay bùn đã trở thành những chiến sĩ dân quân gan dạ, tạo ra một lưới lửa chiến tranh du kích bủa vây quân Pháp khắp đồng bằng Sông Hồng. Do cường độ làm việc quá sức trong điều kiện hầm ngầm khắc nghiệt, Hoàng Ngân mắc bệnh nặng và qua đời năm 1949 khi mới 28 tuổi. Để tri ân công lao to lớn của bà, hàng chục ngàn nữ dân quân vùng châu thổ đã vinh dự lấy tên bà đặt cho lực lượng của mình: "Đội Nữ du kích Hoàng Ngân". Lực lượng này sau đó đã lập vô số chiến công, trở thành một hiện tượng độc nhất vô nhị về sức mạnh của phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh.
