Ba Hòn – nơi đá cũng hóa thành chiến hào

Ở vùng biển Tây Nam của Kiên Giang, Ba Hòn gồm ba cụm núi đá vôi nổi bật giữa đồng bằng và biển: Hòn Chông, Hòn Phụ Tử và Hòn Lương. Địa hình vừa hiểm trở vừa sát biển này đã trở thành một vị trí chiến lược trong kháng chiến chống Mỹ.

Từ những năm 1960, khu vực Ba Hòn được lực lượng cách mạng chọn làm nơi đứng chân, vừa làm căn cứ, vừa làm điểm liên lạc quan trọng giữa vùng biển và nội địa. Các hang đá tự nhiên trở thành nơi trú ẩn, cất giấu tài liệu và vũ khí. Những lối mòn quanh núi trở thành đường cơ động bí mật.

Đối phương nhận thấy Ba Hòn có vị trí quan trọng nên liên tục tổ chức các đợt càn quét. Tàu chiến ngoài biển phối hợp với bộ binh trên đất liền, pháo từ hải phận bắn vào chân núi. Có những ngày, cả khu vực rung chuyển bởi tiếng nổ và khói lửa bao trùm các vách đá.

Nhưng Ba Hòn không dễ khuất phục.

Trong các hang đá chằng chịt, lực lượng du kích và bộ đội địa phương vẫn kiên trì bám trụ. Họ tận dụng từng khe đá để quan sát, từng lối nhỏ để cơ động. Khi địch tiến vào, những loạt súng bất ngờ từ trên cao và trong các hốc đá khiến đội hình tấn công bị chia cắt.

Người dân vùng ven biển và các xóm chài là hậu phương quan trọng. Ban ngày họ đánh cá, làm muối, buôn bán nhỏ. Ban đêm, họ lặng lẽ đưa gạo, nước ngọt và thuốc men vào căn cứ. Có những gia đình phải giấu cán bộ ngay trong hầm đá sau nhà, chỉ cách nơi lính tuần tra đi qua vài chục mét.

Một số ngư dân còn tham gia dẫn đường trên biển, giúp lực lượng cách mạng quan sát tàu địch và chuyển tin tức từ vùng này sang vùng khác. Họ không có vũ khí trong tay, nhưng mỗi chuyến chèo xuồng đều là một lần đối mặt với hiểm nguy.

Có những trận càn kéo dài nhiều ngày, đối phương tưởng rằng đã kiểm soát được khu vực, nhưng khi rút đi, lực lượng cách mạng lại xuất hiện trở lại trong các hang đá khác. Chính địa hình phức tạp và sự linh hoạt ấy khiến Ba Hòn trở thành một “bàn cờ khó giải” đối với chiến thuật bình định.

Sau nhiều năm chiến đấu, Ba Hòn vẫn giữ được vai trò là một địa bàn đứng chân quan trọng của cách mạng Kiên Giang, góp phần bảo vệ tuyến ven biển và hỗ trợ các khu vực lân cận như Kiên Lương, Hòn Đất và Hà Tiên.

Ngày nay, Ba Hòn là điểm du lịch nổi tiếng với cảnh biển và núi đá vôi hùng vĩ. Hòn Phụ Tử từng là biểu tượng của Kiên Giang (dù đã bị sập năm 2006), nhưng ký ức về vùng đất này vẫn gắn liền với một thời chiến tranh khốc liệt.

Giữa tiếng sóng biển hôm nay, ít ai hình dung rằng nơi đây từng là chiến trường, nơi những hang đá không chỉ là cảnh quan thiên nhiên mà còn là nơi che chở cho biết bao cán bộ, chiến sĩ trong những năm tháng khói lửa.