Bà Huyện Thanh Quan và di sản thơ ca hoài niệm

Bà Huyện Thanh Quan (tên thật là Nguyễn Thị Hinh, sinh vào khoảng cuối thế kỷ XVIII đầu thế kỷ XIX) là một trong những nữ thi sĩ tài danh bậc nhất của văn học trung đại Việt Nam. Bà xuất thân trong một gia đình phong kiến Nho học ở thủ thành Thăng Long, sau đó kết hôn với vị tri huyện Lưu Quang Phấn. Khi chồng giữ chức tri huyện Thanh Quan (Thái Bình), bà theo chồng và được dân gian quen gọi thân thiết với cái tên đậm chất danh xưng thời phong kiến ấy.

Dù sống trong giai đoạn lịch sử đầy biến động và giao thời giữa nhà Lê - Tây Sơn rồi nhà Nguyễn, sáng tác của Bà Huyện Thanh Quan không phản ánh trực tiếp những trận chiến sa trường, mà để lại dấu ấn sâu đậm qua những vần thơ trữ tình hoài cổ, đượm buồn nhưng vô cùng trang nhã, thanh cao. Tài năng của bà tỏa sáng rực rỡ qua thể thơ Đường luật thất ngôn bát cú thâm trầm, điêu luyện với từ ngữ tinh tế, giàu tính tạo hình và âm hưởng trang trọng.

Những tác phẩm bất hủ của bà như Qua Đèo Ngang, Thăng Long thành hoài cổ, hay Chều hôm nhớ nhà đã khắc họa thành công bức tranh thiên nhiên hoang sơ, tịch mịch nhưng đằng sau đó là nỗi niềm u hoài, sự hoài niệm khôn nguôi về triều đại quá vãng và một góc nhìn đầy trắc ẩn trước thời cuộc. Mỗi bài thơ của Bà Huyện Thanh Quan giống như một bức tranh thuỷ mặc trầm mặc, thể hiện phong cách nghệ thuật độc đáo và một nhân cách nữ lưu đài các, thâm trầm.

Dù cuộc đời trôi qua với nhiều thăng trầm theo vận nước, di sản thơ ca của Bà Huyện Thanh Quan vẫn sống mãi với thời gian, trở thành những đỉnh cao của thơ ca trung đại Việt Nam, khẳng định tài năng vượt trội của người phụ nữ trong nền văn học xưa.