Bà Huỳnh Thị Hường – Nữ giao liên mưu trí

Giữa đại ngàn Tây Nguyên rực lửa Xuân Mậu Thân 1968, có một người phụ nữ đã đi vào huyền thoại như một biểu tượng bất khuất của "Đội quân tóc dài". Từ người giao liên thầm lặng, bà Huỳnh Thị Hường đã hóa thân thành vị thủ lĩnh hiên ngang, tay giữ chặt cán cờ giải phóng dẫn đầu hàng ngàn đồng bào tiến thẳng vào họng súng quân thù. Dẫu máu đã thấm đỏ đất rừng Kô Tam, bà vẫn khước từ lui bước, để lại một lời thề quyết tử đã hóa thành bất tử giữa lòng Buôn Ma Thuột anh hùng.

Bà sinh ra trong một gia đình nghèo, giàu lòng yêu nước. Năm 17 tuổi, bà bắt đầu tham gia cách mạng. Năm 19 tuổi, bà làm giao liên cho cán bộ cách mạng ở Phan Rang – Tháp Chàm (Ninh Thuận), móc nối với các cơ sở cách mạng ở Phú Yên, Quảng Nam, Quảng Ngãi. Sau khi kết hôn, bà chuyển ra sống và hoạt động cách mạng ở xã Tịnh Hà (huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi).

Từ năm 1950 đến năm 1954, bà được tổ chức phân công phụ trách Hội Phụ nữ kháng chiến xã Sơn Đông (Sơn Hà, Quảng Ngãi). Hiệp định Giơnevơ về Đông Dương năm 1954, bà ở lại nuôi con nhỏ để chồng đi tập kết ra miền Bắc. Đến năm 1958, để tránh sa lưới kẻ thù, bà đưa con vào Ninh Thuận, Bình Thuận, rồi lên định cư tại thị xã Buôn Ma Thuột.

Đến năm 1964, khi chuyển vào sống ở Khuê Ngọc Điền thuộc quận Phước An, bà đã móc nối với cơ sở của ta và hăng hái hoạt động cách mạng. Theo yêu cầu của tổ chức, bà tiếp tục hành nghề buôn bán nhằm qua mắt địch khi ra vào thị xã Buôn Ma Thuột. Nhiệm vụ của bà là thu mua nông sản ở các dinh điền, mang vào bán ở chợ Buôn Ma Thuột, sau đó lại mua các loại hàng hoá thiết yếu vận chuyển ra các dinh điền rồi bí mật đưa vào căn cứ cách mạng.

Tháng 5/1965, Krông Bông (H9) hoàn toàn giải phóng. Bà tham gia công tác phụ nữ, được bầu làm Hội trưởng Phụ nữ xã, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Liên hiệp Phụ nữ giải phóng H9 (Krông Bông). Trong vai trò Hội trưởng, Má Hai đã tích cực vận động phụ nữ bám trụ; tham gia chuyển lương, tiếp đạn, tải thương và chăm sóc thương bệnh binh.

Đầu năm 1968, thực hiện kế hoạch của Tỉnh uỷ, Huyện uỷ H9 đã tích cực vận động quần chúng, hình thành được một đoàn quân chính trị đông tới 9000 người, gồm đồng bào Kinh ở các dinh điền giải phóng và đồng bào các dân tộc H9 (Krông Bông). Chiều 30 Tết (29/01/1968)(1), từ một khu rừng thuộc xã Vụ Bổn, đoàn biểu tình H9 đi hàng một qua vùng giáp ranh, vượt đường 21 (nay là Quốc lộ 26), qua dinh điền Thăng Tiến.

Đến chiều mồng 1 Tết, đoàn dừng chân tại dinh điền Tư Cung, buôn Quang (H4 – phía đông quận lị Buôn Hồ). Trên đường đi có nhiều đồng bào ở các buôn, dinh điền hai bên đường gia nhập thêm vào đoàn biểu tình.Rạng sáng mồng 4 Tết (3/02/1968), từ dinh điền Tư Cung, buôn Quang, đoàn biểu tình đi theo đường mòn ra đường 21.

Đoàn biểu tình xếp thành hàng bốn, giương cao ngọn cờ hoà bình và băng rôn khẩu hiệu, hiên ngang tiến về thị xã. Má Hai được giao nhiệm vụ chỉ huy đội binh vận và cầm cờ dẫn đầu đoàn biểu tình.Khi đến buôn Kô Tam, địch từ các công sự trong buôn dùng súng bắn vào đoàn người đi đầu, Má Hai và một số người khác bị thương. Đoàn người vẫn dũng cảm ào ào xông lên, áp sát hàng rào thép gai hai bên đường 21.

Lúc này, chiêng trống bắt đầu nổi lên dồn dập đan xen với tiếng hô kinh động cả đất trời: “Bà con hãy anh dũng tiến lên!”, “Anh em binh lính không bắn vào dân!”, “Mĩ hãy cút đi!”. Trước khí thế của đoàn biểu tình, địch trong buôn Kô Tam khiếp sợ tháo chạy. Má Hai bị thương, máu chảy nhiều. Ông Ama Ring – Bí thư huyện uỷ H9, chỉ huy đoàn biểu tình đã đề nghị má lui về tuyến sau.

Nhưng Má Hai kiên quyết xin ở lại để tiếp tục đấu tranh. Sau khi được băng bó vết thương, Má Hai tiếp tục gương cao cờ, dẫn đầu đoàn người dũng cảm tiến lên phía trước.Địch tập trung hoả lực mạnh và cho máy bay trực thăng đổ thêm quân chi viện. Má Hai cầm cờ, dẫn theo bốn chị dũng cảm tiến về cổng chính. Họ kêu gọi binh lính địch không bắn vào đồng bào và quay súng trở về với cách mạng.

Để làm giảm nhuệ khí của đoàn biểu tình, viên chỉ huy ra lệnh cho binh lính tập trung hoả lực bắn vào người cầm cờ. Má Hai bị trúng đạn ngã xuống. Chị Mười cầm cờ thay Má Hai cũng bị trúng đạn hi sinh,… Anh Bùi Thế Châu và anh em trong tổ quyết tử đã xông lên cản làn đạn cho đồng bào cũng bị trúng đạn hi sinh anh dũng. Khi viên chỉ huy địch ra lệnh tập trung hỏa lực vào người cầm cờ, một loạt đạn tàn khốc đã nhắm thẳng vào bà. Má Hai ngã xuống trong tư thế tay vẫn nắm chặt cán cờ, máu của bà thấm đẫm lá cờ giải phóng.

Hình ảnh bà dù bị thương nặng từ trước nhưng vẫn kiên quyết không rời trận địa, tay cầm cờ đứng hiên ngang trước họng súng kẻ thù đã trở thành biểu tượng bất tử của "Đội quân tóc dài" Tây Nguyên trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Sự hy sinh của bà không chỉ là sự mất mát của một người lãnh đạo hội phụ nữ, mà còn là ngọn lửa thổi bùng lòng căm thù, thúc đẩy dòng người cuồn cuộn tiến lên bất chấp lằn ranh sinh tử.

Sau ngày đất nước thống nhất, để tri ân những đóng góp và sự hy sinh lẫm liệt của bà cho sự nghiệp giải phóng dân tộc:

- Truy tặng danh hiệu cao quý: Bà Huỳnh Thị Hướng đã được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

- Ghi danh lịch sử: Tên của bà được đặt cho một con đường tại thị trấn Krông Kmar, huyện Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk – nơi bà đã sống, chiến đấu và gắn bó những năm tháng rực rỡ nhất của đời mình.

- Biểu tượng tại Buôn Ma Thuột: Cuộc biểu tình ngày mồng 4 Tết năm ấy, với hình ảnh Má Hai dẫn đầu, đã được tái hiện trang trọng trong các trang sử địa phương và là niềm tự hào của phụ nữ các dân tộc Đắk Lắk.

Má Hai hy sinh khi tuổi đời còn đang độ chín của sự cống hiến, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho đồng đội và bà con các dân tộc H9. Cuộc đời bà là một bản anh hùng ca về lòng trung thành với Đảng, tinh thần quả cảm của người phụ nữ Việt Nam 'Anh hùng, Bất khuất, Trung hậu, Đảm đang'. Máu của bà và những người con ưu tú như chị Mười, anh Bùi Thế Châu đã hòa vào lòng đất mẹ Buôn Ma Thuột, tô thắm thêm sắc cờ Tổ quốc, viết nên huyền thoại về một mùa xuân bất tử.