BA LẦN BÁC VỀ THĂM BÁCH KHOA – NGỌN LỬA TỪ QUÁ KHỨ SOI SÁNG TUỔI TRẺ HÔM NAY

BA LẦN BÁC VỀ THĂM BÁCH KHOA – NGỌN LỬA TỪ QUÁ KHỨ SOI SÁNG TUỔI TRẺ HÔM NAY

Có những dấu chân đã lùi xa vào lịch sử, nhưng dấu ấn của nó vẫn còn in đậm trong trái tim các thế hệ mai sau. Có những lời căn dặn được cất lên từ hơn nửa thế kỷ trước, nhưng đến hôm nay vẫn đủ sức lay động lòng người, khơi dậy trong tuổi trẻ khát vọng học tập, cống hiến và phụng sự Tổ quốc.

Tại Đại học Bách khoa Hà Nội, ba lần Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm vào các năm 1958, 1960 và 1962 đã trở thành những dấu mốc đặc biệt trong lịch sử nhà trường. Mỗi chuyến thăm là một lần Người gửi gắm niềm tin, tình yêu thương và kỳ vọng vào thế hệ trí thức trẻ – những người được trao sứ mệnh góp sức xây dựng đất nước trong những năm tháng còn nhiều gian khó.

Hơn sáu mươi năm đã trôi qua, đất nước bước sang một thời đại mới. Nhưng câu chuyện về ba lần Bác đến thăm Bách khoa vẫn nhắc nhở chúng ta rằng: lòng yêu nước không chỉ được thể hiện trong những năm tháng chiến tranh, mà còn được tiếp nối bằng tri thức, trách nhiệm và những việc làm có ích trong thời bình.

Từ chuyến thăm đầu xuân đến những lời căn dặn vượt thời gian

Ngày 18/2/1958, đúng mồng Một Tết Mậu Tuất, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm Trường Đại học Bách khoa Hà Nội mà không báo trước. Khi ấy, ngôi trường mới thành lập được hơn một năm, điều kiện học tập và sinh hoạt còn nhiều thiếu thốn. Trong ngày Tết, phần lớn cán bộ, sinh viên đã về quê; ở lại trường chỉ còn một số sinh viên miền Nam và sinh viên miền núi không có điều kiện trở về gia đình.

Sự xuất hiện bất ngờ của Bác đem đến niềm vui lớn lao cho những người có mặt. Nhưng điều đáng nhớ hơn cả là cách Người quan tâm đến cuộc sống của thầy và trò. Bác không chỉ gặp gỡ, trò chuyện tại hội trường mà còn trực tiếp đến thăm nơi ăn, chốn ở, quan sát bếp ăn tập thể và nhắc nhở về nếp sống ngăn nắp, vệ sinh.

Trong những điều tưởng như nhỏ bé ấy, tình thương của vị lãnh tụ hiện lên thật gần gũi. Bác quan tâm đến sự nghiệp lớn của đất nước, nhưng cũng không quên những bữa ăn, chỗ ở và nếp sinh hoạt thường ngày của sinh viên. Với Người, giáo dục không chỉ là truyền đạt kiến thức, mà còn là rèn luyện con người từ ý thức, tác phong đến tinh thần trách nhiệm.

Tại cuộc gặp gỡ với cán bộ, giảng viên và sinh viên, Bác căn dặn nhà trường phải thực hiện tốt những nguyên tắc giáo dục thiết thực: kết hợp giáo dục với lao động sản xuất, gắn lý luận với thực tiễn, gắn nhà trường với xã hội và thực hiện học đi đôi với hành.

Những lời dạy ấy ra đời trong bối cảnh miền Bắc đang từng bước khôi phục kinh tế, xây dựng cơ sở vật chất và đào tạo đội ngũ cán bộ kỹ thuật cho đất nước. Đối với một trường đại học kỹ thuật non trẻ, đó không chỉ là phương hướng đào tạo, mà còn là lời xác định sứ mệnh: học tập phải bắt nguồn từ thực tiễn và tri thức phải góp phần giải quyết những vấn đề của cuộc sống.

Từ chuyến thăm đầu tiên ấy, hình ảnh Bác không chỉ gắn với một sự kiện lịch sử, mà còn trở thành nguồn động viên để các thế hệ Bách khoa vượt qua thiếu thốn, tự lực trong học tập, nghiên cứu và lao động.

Lần thứ hai – Học tập để phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân

Ngày 17/6/1960, Chủ tịch Hồ Chí Minh trở lại thăm trường trong chương trình đón tiếp Chủ tịch Haxhi Lleshi, người đứng đầu Nhà nước Albania khi đó.

Sau hai năm, nhà trường đã có những bước phát triển. Số người theo học ngày càng tăng, trong đó có con em công nhân, nông dân và những cán bộ đang công tác tại các đơn vị, nhà máy. Sự đổi thay ấy khiến Bác vui mừng, nhưng Người vẫn nhấn mạnh trách nhiệm của người dạy và người học.

Hai điều Người căn dặn là học để phục vụ cách mạng, phục vụ nhân dân; thầy và trò phải thi đua dạy tốt, học tốt.

Đặt trong hoàn cảnh lịch sử lúc bấy giờ, lời dạy ấy mang ý nghĩa đặc biệt. Đất nước cần những kỹ sư có năng lực để xây dựng nhà máy, công trường, phát triển sản xuất và từng bước làm chủ khoa học kỹ thuật. Mỗi sinh viên không chỉ mang theo ước mơ của riêng mình, mà còn gánh trên vai niềm hy vọng về tương lai của dân tộc.

Bởi vậy, học tập không thể chỉ dừng lại ở việc tiếp thu kiến thức. Tri thức phải trở thành năng lực lao động, thành những sáng kiến và công trình phục vụ đời sống nhân dân. Thành công của người trí thức cũng không chỉ được đo bằng vị trí cá nhân đạt được, mà còn bằng những đóng góp cho cộng đồng và đất nước.

Những năm sau đó, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước ngày càng ác liệt, nhiều cán bộ, sinh viên Bách khoa đã tham gia quân đội, lên đường làm nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Những người trẻ từng miệt mài bên sách vở, bản vẽ và các bài toán kỹ thuật đã sẵn sàng đảm nhận những nhiệm vụ mà lịch sử đặt ra.

Không phải tất cả đều có cơ hội trở về giảng đường. Có những người tiếp tục học tập, nghiên cứu và góp sức xây dựng đất nước; cũng có những người đã hy sinh tuổi thanh xuân trong cuộc chiến đấu vì độc lập, tự do.

Chính trong những năm tháng ấy, lời căn dặn của Bác càng trở nên thấm thía. Học tập để phụng sự Tổ quốc không phải là khẩu hiệu xa vời, mà là một lý tưởng có thể định hướng cả cuộc đời. Khi đất nước cần, người trẻ biết đặt lợi ích chung lên trên những dự định riêng, sẵn sàng nhận lấy trách nhiệm của thế hệ mình.

Lần thứ ba – Tình yêu Bác phải được chứng minh bằng hành động

Ngày 11/3/1962, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm Đại học Bách khoa Hà Nội lần thứ ba. Trong cuộc gặp gỡ, sự gần gũi và hóm hỉnh của Người đã tạo nên bầu không khí thân tình giữa vị lãnh tụ với thầy và trò.

Khi sinh viên đồng thanh hô vang “Bác Hồ muôn năm!”, Người nhắc nhở rằng thầy phải dạy tốt, trò phải học tốt và rèn luyện tốt. Đằng sau lời nói vui vẻ ấy là một thông điệp nghiêm túc: tình cảm dành cho Bác không chỉ nằm ở những lời ca ngợi, mà cần được thể hiện bằng kết quả học tập, lao động và sự tu dưỡng của mỗi người.

Cũng trong lần thăm này, Bác đặt câu hỏi về chủ nghĩa xã hội. Một nữ sinh viên tên Oanh đã trả lời bằng những điều gần gũi với cuộc sống: không có người bóc lột người, mọi người có cơm ăn, áo mặc, được học hành và sống trong ấm no, hạnh phúc. Theo tư liệu của nhà trường, câu trả lời mộc mạc ấy đã nhận được sự trao đổi giữa Bác và Thủ tướng Phạm Văn Đồng.

Câu chuyện cho thấy một điều đáng suy ngẫm: những lý tưởng lớn lao cần được thể hiện trong cuộc sống cụ thể của nhân dân. Tri thức, khoa học và kỹ thuật chỉ thực sự có ý nghĩa khi góp phần cải thiện đời sống, tạo ra những giá trị hữu ích và mở ra tương lai tốt đẹp hơn cho con người.

Trong chuyến thăm thứ ba, Bác tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu xây dựng con người có đạo đức, có trình độ, có ý thức tập thể, tinh thần kỷ luật và trách nhiệm. Người đặt phẩm chất của con người bên cạnh nhiệm vụ nâng cao trình độ văn hóa, khoa học kỹ thuật.

Đó là lời nhắc nhở sâu sắc đối với người trí thức. Tài năng cần đi cùng đạo đức; năng lực cần gắn với trách nhiệm; khát vọng vươn lên của cá nhân cần hòa cùng lợi ích của cộng đồng.

Ba lần đến thăm, ba dấu mốc lịch sử, nhưng cùng hướng tới một mục tiêu: đào tạo những con người vừa có tri thức, vừa có phẩm chất, biết đem sức lực và tài năng phục vụ đất nước.

Từ thời hoa lửa đến khát vọng cống hiến của tuổi trẻ hôm nay

Nhắc đến thời hoa lửa là nhắc đến những năm tháng mà độc lập, tự do được đánh đổi bằng biết bao hy sinh. Trong những năm tháng ấy, nhiều thế hệ thanh niên đã rời mái trường, quê hương, gia đình để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Những người ở lại tiếp tục học tập, lao động, nghiên cứu, góp sức vào công cuộc xây dựng hậu phương.

Mỗi người một nhiệm vụ, nhưng cùng chung một điểm tựa: tình yêu đất nước và ý thức trách nhiệm trước vận mệnh dân tộc.

Ngày nay, thế hệ trẻ không còn sống trong hoàn cảnh chiến tranh như cha anh. Đất nước đang đứng trước những cơ hội mới của khoa học, công nghệ và hội nhập quốc tế. Những giảng đường hiện đại, phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu và môi trường học tập toàn cầu mở ra nhiều con đường để tuổi trẻ phát triển năng lực của mình.

Nhưng hoàn cảnh đã đổi thay không có nghĩa là trách nhiệm trở nên nhẹ nhàng hơn. Trong thời đại mới, đất nước vẫn cần những người trẻ có bản lĩnh, có tri thức, có tinh thần sáng tạo và biết đặt lợi ích chung trong những lựa chọn của mình.

Một sinh viên nghiên cứu công nghệ mới để giải quyết vấn đề của cuộc sống; một nhóm sinh viên chế tạo thiết bị hỗ trợ người khuyết tật; một người trẻ kiên trì tìm lời giải cho bài toán năng lượng, môi trường hay sản xuất; một kỹ sư tận tâm đưa tiến bộ khoa học đến với người lao động – tất cả đều có thể là những cách tiếp nối tinh thần cống hiến của các thế hệ đi trước.

Đối với sinh viên Bách khoa, lời dạy của Bác về học đi đôi với hành càng có ý nghĩa thiết thực. Mỗi kiến thức được tiếp thu cần trở thành năng lực giải quyết vấn đề. Mỗi ý tưởng cần được kiểm chứng bằng nghiên cứu, thực nghiệm và hiệu quả thực tế. Mỗi thành tựu cá nhân cần hướng tới những giá trị rộng lớn hơn cho xã hội.

Và đối với tuổi trẻ Việt Nam nói chung, lòng yêu nước không nhất thiết phải bắt đầu từ những việc phi thường. Đó có thể là sự trung thực trong học tập, tinh thần vượt khó, thái độ nghiêm túc trong công việc, ý thức giữ gìn kỷ luật, sự sẻ chia với cộng đồng và quyết tâm làm chủ tri thức để đất nước phát triển bằng chính sức mình.

Nếu thế hệ đi trước đã viết nên những trang sử hào hùng bằng lòng dũng cảm và sự hy sinh, thì thế hệ hôm nay cần viết tiếp trang sử ấy bằng trí tuệ, sáng tạo, bản lĩnh và trách nhiệm.

Ngọn lửa được trao truyền qua các thế hệ

Hơn sáu thập niên đã trôi qua kể từ lần cuối cùng Bác Hồ đến thăm Đại học Bách khoa Hà Nội. Những sinh viên được trực tiếp gặp Người năm xưa giờ đã thuộc về ký ức của một thời. Bối cảnh đất nước, điều kiện học tập và phương thức lao động cũng đã đổi thay sâu sắc.

Nhưng những lời căn dặn của Bác vẫn còn nguyên ý nghĩa: học phải đi đôi với hành, tri thức phải gắn với thực tiễn, người trí thức phải biết phục vụ nhân dân và tài năng phải đi cùng đạo đức.

Giá trị của một câu chuyện lịch sử không chỉ nằm ở việc giúp chúng ta nhớ lại những gì đã xảy ra. Giá trị sâu sắc hơn là khiến người đọc hôm nay hiểu được vì sao những sự kiện ấy vẫn đáng trân trọng và chúng ta cần làm gì để tiếp nối những điều tốt đẹp mà lịch sử để lại.

Ba lần Bác về thăm Bách khoa không chỉ là niềm tự hào của một ngôi trường. Đó còn là câu chuyện về niềm tin của Người đối với tuổi trẻ, về trách nhiệm của người trí thức và về mối liên hệ giữa tri thức với vận mệnh đất nước.

Tình yêu Bác Hồ sẽ không chỉ nằm trong những bức ảnh tư liệu, những trang sách lịch sử hay những lễ kỷ niệm trang trọng. Tình yêu ấy sẽ tiếp tục sống khi mỗi người trẻ biết tự rèn luyện, sống có lý tưởng, học tập nghiêm túc và hành động vì những điều tốt đẹp.

Thời hoa lửa đã lùi xa, nhưng ngọn lửa cống hiến không được phép tắt. Những thế hệ đi trước đã trao lại cho chúng ta một đất nước độc lập, một truyền thống kiên cường và một niềm tin sâu sắc vào sức mạnh của con người Việt Nam.

Trách nhiệm của tuổi trẻ hôm nay là tiếp nhận di sản ấy bằng lòng biết ơn, gìn giữ bằng hành động và phát triển bằng tri thức.

Ba lần Bác đến thăm Bách khoa – ba dấu mốc của lịch sử, một niềm tin gửi lại cho tuổi trẻ. Niềm tin ấy sẽ còn được thắp sáng khi mỗi người trẻ biết biến tình yêu Tổ quốc thành hành động, biến tri thức thành sức mạnh và biến khát vọng cống hiến thành những giá trị thiết thực cho nhân dân, cho đất nước.

Đó cũng chính là cách thế hệ hôm nay viết tiếp câu chuyện thời hoa lửa bằng ngôn ngữ của hòa bình, sáng tạo và khát vọng dựng xây Việt Nam ngày càng giàu mạnh.

TƯ LIỆU VÀ NGUỒN THAM KHẢO

1. Đại học Bách khoa Hà Nội, “Dấu ấn lịch sử ba lần Chủ tịch Hồ Chí Minh đến Bách khoa”, tư liệu về bối cảnh ba chuyến thăm và những lời căn dặn của Người.
   https://hust.edu.vn/vi/news/hoat-dong-chung/dau-an-lich-su-ba-lan-chu-tich-ho-chi-minh-den-bach-khoa-656028.html