Ba lần chống quân Nguyên – Mông – Tài thao lược làm nên những chiến thắng của Trần Hưng Đạo

Trong lịch sử thế giới thế kỷ XIII, đế quốc Mông Cổ là một trong những thế lực quân sự hùng mạnh nhất. Đội quân này từng mở rộng lãnh thổ trên một phạm vi vô cùng rộng lớn, chinh phục nhiều quốc gia và khiến nhiều vương triều phải khuất phục. Thế nhưng khi tiến xuống Đại Việt, quân Mông Cổ và sau đó là quân Nguyên – Mông đã gặp phải một đối thủ không dễ khuất phục.

Đại Việt đã ba lần chống lại những cuộc xâm lược ấy.

Lần thứ nhất diễn ra năm 1258, khi quân Mông Cổ tiến vào Đại Việt dưới thời vua Trần Thái Tông. Đây là cuộc chiến diễn ra trong thời gian tương đối ngắn. Quân nhà Trần chủ động rút khỏi kinh thành, bảo toàn lực lượng, sau đó tổ chức phản công và giành lại Thăng Long.

Ba mươi năm sau, nguy cơ chiến tranh trở nên nghiêm trọng hơn rất nhiều.

Năm 1285, quân Nguyên tiến vào Đại Việt từ nhiều hướng. Đây là một cuộc xâm lược quy mô lớn. Trước sức mạnh của đối phương, quân Trần có lúc phải rút lui để bảo toàn lực lượng. Thăng Long bị chiếm đóng, tình hình chiến trường hết sức khó khăn.

Nhưng nhà Trần không đầu hàng.

Trong giai đoạn này, Trần Quốc Tuấn giữ vai trò Quốc công Tiết chế, chỉ huy quân đội. Ông cùng triều đình tổ chức lại lực lượng, xây dựng thế trận và từng bước chuyển từ phòng thủ sang phản công.

Một loạt chiến thắng tại Hàm Tử, Chương Dương, Tây Kết đã tạo ra bước ngoặt. Quân Nguyên bị đẩy lui, Thoát Hoan phải rút chạy về phía biên giới.

Chiến thắng năm 1285 cho thấy một nguyên tắc quan trọng trong nghệ thuật quân sự: không nhất thiết phải thắng đối phương ngay từ đầu; điều quan trọng là phải giữ được lực lượng và chờ thời cơ để chuyển hóa cục diện.

Hai năm sau, quân Nguyên lại chuẩn bị một cuộc xâm lược mới.

Cuối năm 1287, quân Nguyên tiến vào Đại Việt với lực lượng lớn. Lần này, chúng đặc biệt chú trọng vấn đề lương thực và hậu cần. Một đoàn thuyền chở lương do Trương Văn Hổ chỉ huy tiến vào Đại Việt nhằm bảo đảm nguồn cung cho quân đội.

Trần Quốc Tuấn và quân dân nhà Trần đã tìm cách đánh vào điểm yếu ấy.

Trận Vân Đồn cuối năm 1287, đầu năm 1288 đã làm thất bại một phần quan trọng kế hoạch hậu cần của quân Nguyên. Đến khi thiếu lương thực, quân xâm lược rơi vào thế khó khăn.

Quân Trần tiếp tục chủ động tổ chức phản công.

Đỉnh cao là trận Bạch Đằng năm 1288.

Trên sông Bạch Đằng, quân Trần bố trí trận địa cọc và lợi dụng quy luật thủy triều để tạo thế đánh địch. Khi đoàn thuyền quân Nguyên tiến vào, quân Trần chủ động nhử đối phương vào khu vực đã chuẩn bị. Khi thủy triều xuống, những bãi cọc nhô lên, đội hình thuyền địch bị mắc kẹt và quân Trần tổng công kích.

Đây là một chiến thắng đặc biệt quan trọng, khiến quân Nguyên phải rút khỏi Đại Việt.

Nhìn lại ba cuộc kháng chiến, có thể thấy nhà Trần không sử dụng một phương pháp duy nhất. Tùy tình hình, quân đội có thể rút lui, bảo toàn lực lượng, đánh vào hậu cần, tận dụng địa hình hoặc tổ chức phản công.

Đó chính là nghệ thuật lấy thế thắng lực.

Trần Quốc Tuấn hiểu rằng Đại Việt không thể cạnh tranh với quân Nguyên về số lượng và quy mô đế quốc. Vì vậy, phải biến những lợi thế của mình thành sức mạnh: địa hình quen thuộc, sự cơ động, lòng dân, khả năng huy động lực lượng và ý chí chiến đấu.

Bài học ấy vẫn có giá trị với tuổi trẻ hôm nay.

Trong học tập và công việc, không phải lúc nào chúng ta cũng có điều kiện thuận lợi nhất. Có người bắt đầu với nhiều lợi thế, có người phải đi từ con số không. Nhưng điều quyết định không chỉ là chúng ta có bao nhiêu nguồn lực, mà còn là biết sử dụng nguồn lực mình đang có như thế nào.

Trần Hưng Đạo đã chứng minh rằng một dân tộc nhỏ không nhất thiết phải cúi đầu trước một đối thủ lớn nếu biết đoàn kết, biết chuẩn bị và biết phát huy lợi thế của mình.

Ba lần chống quân Mông – Nguyên vì thế không chỉ là những trang sử về chiến tranh. Đó còn là câu chuyện về trí tuệ Việt Nam, bản lĩnh Việt Nam và khả năng biến khó khăn thành sức mạnh.