Ba lần tiễn con
Người trong làng gọi bà là “người mẹ có ba người con lính”.
Ba người con trai của bà lần lượt lên đường.
Người con cả đi trước.
Ngày anh khoác ba lô rời nhà, bà chỉ dặn:
“Nhớ giữ gìn sức khỏe.”
Anh cười:
“Con đi rồi con về.”
Bà đứng ở đầu làng nhìn theo.
Trong lòng bà có một nỗi lo mà bà không nói ra.
Nhưng bà vẫn tin con mình sẽ trở về.
Hai năm sau, người con thứ hai nhận giấy gọi.
Lần này, bà không khóc.
Bà gói cho con ít cơm nắm, mấy củ khoai và chiếc áo đã được giặt sạch.
Trước lúc đi, người con thứ hai hỏi:
“Mẹ có sợ không?”
Bà nhìn con.
“Có.”
“Vậy sao mẹ không giữ con lại?”
Bà im lặng.
Một lúc sau, bà nói:
“Vì mẹ biết con muốn đi.”
Người con ôm mẹ.
Rồi bước đi.
Bà đứng bên cổng cho đến khi bóng con khuất hẳn.
Năm sau, người con út cũng lên đường.
Lúc này, mái tóc bà đã bạc đi nhiều.
Bà nhìn ba chiếc ba lô đã từng đặt trong căn nhà nhỏ.
Hai chiếc đã không còn ở đó.
Bà biết con út cũng có thể sẽ đi rất lâu.
Trước ngày con đi, bà thức cả đêm.
Bà nấu cho con một nồi cơm thật ngon.
Hai mẹ con ngồi ăn trong im lặng.
Người con hỏi:
“Mẹ không muốn con đi à?”
Bà đáp:
“Là mẹ thì ai chẳng muốn giữ con mình ở nhà.”
“Vậy…”
“Nhưng con đường của con ở phía trước.”
Bà đặt tay lên vai con.
“Đi đi. Khi nào đất nước yên bình thì về.”
Sáng hôm sau, người con út lên đường.
Bà đứng trước cửa.
Lần này, bà không khóc.
Nhưng khi bóng con khuất khỏi hàng tre, bà quay vào nhà và ngồi xuống chiếc giường trống.
Căn nhà bỗng rộng hơn rất nhiều.
Những tháng ngày sau đó, bà sống bằng những lá thư.
Một lá thư của con cả.
Một lá thư của con thứ hai.
Rồi thư của con út.
Mỗi khi nhận được thư, bà lại đọc thật chậm.
Có khi bà đọc đi đọc lại đến thuộc lòng.
Bà không kể với các con rằng mình nhớ chúng đến thế nào.
Trong thư, bà luôn viết:
“Mẹ khỏe.”
“Nhà vẫn bình thường.”
“Các con cứ yên tâm.”
Bà sợ nếu viết rằng mình nhớ con, những người con đang ở chiến trường sẽ càng lo.
Một ngày nọ, người đưa thư mang đến một phong thư.
Bà nhìn nét chữ trên phong bì.
Không phải của ba người con.
Bà biết có chuyện.
Bàn tay bà run lên.
Người đưa thư không nói.
Chỉ cúi đầu.
Bà không hỏi.
Bà đã hiểu.
Người con cả không trở về.
Vài năm sau, một lá thư khác đến.
Lần này, người con thứ hai cũng đã hy sinh.
Trong căn nhà nhỏ chỉ còn bà và người con út chưa trở về.
Bà đặt hai tấm ảnh của các con lên bàn thờ.
Mỗi tối, bà vẫn thắp hương.
Bà không cho phép mình tuyệt vọng.
Bởi bà còn một người con đang ở đâu đó ngoài chiến trường.
Bà tự nhủ:
“Nó phải về.”
Ngày hòa bình đến.
Người làng lần lượt đón những người lính trở về.
Có tiếng cười.
Có tiếng khóc.
Có những cuộc đoàn tụ sau nhiều năm.
Bà đứng trước cổng từ sáng.
Bà nhìn từng người đi qua.
Rồi cuối cùng, bà thấy một người lính bước xuống từ chiếc xe.
Mái tóc đã khác.
Khuôn mặt gầy đi.
Trên vai là chiếc ba lô cũ.
Bà nhận ra ngay.
“Con…”
Người con út đứng sững.
“Mẹ.”
Anh chạy đến.
Bà ôm lấy con.
Lần đầu tiên sau rất nhiều năm, bà khóc thật to.
“Con về rồi…”
Anh ôm mẹ.
“Con về rồi, mẹ ạ.”
Hai người đứng trước cổng rất lâu.
Không ai nói thêm gì.
Bởi cả hai đều biết trong căn nhà ấy vẫn còn hai người con khác.
Hai chiếc giường trống.
Hai tấm ảnh trên bàn thờ.
Hai người mẹ con không bao giờ có thể gặp lại.
Nhiều năm sau, bà đã già.
Mỗi dịp giỗ, người con út lại đưa mẹ về nghĩa trang thắp hương cho hai anh.
Bà đứng trước những ngôi mộ, chậm rãi nói:
“Hai đứa thấy không? Em nó về rồi.”
Gió thổi qua hàng cây.
Bà mỉm cười.
Ba người con.
Hai người nằm lại.
Một người trở về.
Đó là tất cả những gì chiến tranh để lại cho một người mẹ.
Không có chiến thắng nào có thể bù đắp được những chỗ trống bên mâm cơm.
Không có ngày hòa bình nào có thể đưa những người đã mất trở về.
Nhưng người mẹ ấy vẫn sống.
Bà sống để nhớ những người con đã nằm lại.
Sống để ôm người con trở về.
Và sống để kể cho những đứa cháu nghe rằng:
Ngày xưa, các chú của chúng cũng từng là những chàng trai trẻ.
Họ có ước mơ.
Có gia đình.
Có một người mẹ luôn đứng trước cổng chờ họ về.
Chỉ tiếc rằng, hai trong ba người con đã không kịp bước qua cánh cửa ấy lần nữa.
