Ba lần từ chối nhận biệt thự sang trọng và nỗi lòng vì thế hệ tương lai

Niềm vui giải phóng và chế độ phân phối nhà ở Tháng 10 năm 1954, Thủ đô Hà Nội rợp bóng cờ hoa chào đón ngày giải phóng. Cùng với các cơ quan Trung ương Đảng và Chính phủ, Bác Tôn từ Chiến khu Việt Bắc trở về tiếp quản Thủ đô. Lúc bấy giờ, chính phủ mới đã tiếp thu lại toàn bộ các cơ sở hạ tầng, nhà cửa, dinh thự do thực dân Pháp và giới tư sản để lại. Để tạo điều kiện làm việc tốt nhất cho các đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước, cơ quan quản lý nhà đất đã tiến hành phân bổ, bố trí chỗ ở mới cho các cán bộ.

Là Trưởng Ban Thường trực Quốc hội (tương đương Chủ tịch Quốc hội ngày nay), Chủ tịch Mặt trận Liên Việt, Bác Tôn hoàn toàn có đủ tiêu chuẩn để được nhận một ngôi nhà khang trang, bề thế, xứng tầm với vị thế của mình trong bộ máy nhà nước. Thế nhưng, đằng sau vinh quang của người lãnh đạo, Bác Tôn vẫn giữ nguyên cốt cách của một người thợ máy bần hàn, luôn nghĩ cho người khác trước khi nghĩ đến bản thân mình.

Ba lần từ chối những ngôi biệt thự bề thế Lần đầu tiên, các đồng chí ở cơ quan quản lý nhà đất hồ hởi đến báo cáo và mời Bác Tôn tới xem một căn biệt thự rất đẹp, vốn là nơi ở của một quan chức cấp cao người Pháp trước đây. Căn biệt thự nằm trên một con phố rợp bóng cây, có kiến trúc lộng lẫy, sân vườn rộng rãi và tiện nghi đầy đủ. Nhưng khi vừa bước tới cổng, nhìn thấy sự bề thế xa hoa của nó, Bác Tôn đã lắc đầu từ chối ngay. Bác bảo căn nhà này quá lớn, quá sang trọng, gia đình Bác chỉ có hai vợ chồng già sinh hoạt, ở không hết sẽ rất lãng phí.

Lần thứ hai, e ngại Bác không thích nhà Tây kiểu cũ, cơ quan hữu trách lại cất công tìm kiếm và bố trí một ngôi nhà khác, tuy không quá đồ sộ nhưng vẫn rất rộng rãi, thoáng mát, yên tĩnh, phù hợp cho việc nghỉ ngơi và có phòng khách lớn để tiếp đón các đoàn đại biểu. Lần này, Bác Tôn cũng ân cần cảm ơn sự quan tâm của tổ chức, nhưng kiên quyết không nhận.

Đến lần thứ ba, một đồng chí cán bộ cấp cao đã đích thân đến thuyết phục Bác Tôn. Người này trình bày lý lẽ rằng việc bố trí nhà ở khang trang không chỉ là lo cho đời sống cá nhân của Bác, mà còn là để giữ gìn thể diện quốc gia khi có khách quốc tế đến thăm hỏi, cũng như đảm bảo an ninh tuyệt đối cho công tác bảo vệ lãnh tụ. Nghe những lời chân thành ấy, Bác Tôn trầm ngâm một lát rồi ôn tồn nói: "Tôi biết các đồng chí có lòng lo cho tôi. Nhưng đất nước ta vừa trải qua chiến tranh tàn phá, nhân dân mình còn nghèo lắm, nhiều người dân Thủ đô còn đang phải chen chúc trong những khu lao động chật chội, ẩm thấp. Tôi là người đầy tớ của dân, sao có thể đành lòng ở trong những ngôi biệt thự xa hoa như vậy. Những ngôi nhà lớn đẹp đẽ ấy, các đồng chí hãy giữ lại để làm việc công, làm trụ sở cơ quan, hoặc tốt nhất là sửa sang lại để làm nhà trẻ, nhà mẫu giáo cho các cháu thiếu nhi. Trẻ em Hà Nội thiếu chỗ vui chơi, học hành nhiều lắm!"

Túp lều tranh của người thợ máy giữa lòng Thủ đô Lời từ chối thứ ba của Bác Tôn đã khiến những người có trách nhiệm rưng rưng nước mắt. Không ai dám ép Bác nhận biệt thự nữa. Cuối cùng, theo đúng nguyện vọng của mình, Bác Tôn cùng phái đoàn gia đình dọn về sống trong một căn nhà cấp 4 hết sức giản dị. Căn nhà nhỏ bé ấy chẳng khác nào tổ ấm của những người công nhân bình thường. Trong nhà, đồ đạc được bài trí hết sức sơ sài: một bộ bàn ghế gỗ mộc mạc để tiếp khách, một chiếc giường cá nhân bằng gỗ thường, và không thể thiếu một góc nhỏ để Bác đặt hòm đồ nghề cơ khí – kỷ vật vô giá theo Bác suốt những năm tháng tuổi trẻ.

Hành động ba lần chối từ biệt thự của Chủ tịch Tôn Đức Thắng không phải là sự khiêm nhường giả tạo, mà nó xuất phát từ tình thương yêu đồng bào vô bờ bến. Bác coi nỗi khổ của nhân dân như chính nỗi khổ của bản thân mình. Việc đặt lợi ích của đất nước, của thế hệ mầm non tương lai lên trên sự hưởng thụ cá nhân đã biến Bác Tôn thành một vị thánh giữa đời thường. Ngôi nhà nhỏ của Bác vẫn luôn ấm áp tiếng cười, là nơi hội tụ tình cảm kính yêu của bao lớp thế hệ người Việt Nam hướng về một nhân cách lớn lao của dân tộc.