“Ba lô của người nữ du kích làng Chằm”

Làng Chằm nằm cạnh triền sông Thạch Hãn, một vùng quê nhỏ nhưng là tuyến giao liên quan trọng đưa lương thực và tài liệu ra chiến trường Quảng Trị những năm 1972. Ở đó có chị Mến, cô du kích 20 tuổi, nổi tiếng vì… chiếc ba lô lúc nào cũng nặng hơn người khác gấp đôi.

Chị hay cười, giản dị giải thích:
“Em gùi quen rồi. Đường làng mình ai đi cũng như đi trên lửa, nặng thêm một chút mà hàng tới nơi sớm thì tốt cho bộ đội.”

Không ai ngờ chiếc ba lô ấy lại gắn với một câu chuyện khiến cả làng không bao giờ quên.

Tháng 6/1972, bom đạn dội xuống vùng tả ngạn Thạch Hãn không ngớt. Địch ráo riết chặn các đường mòn, nhất là lối qua làng Chằm. Tối hôm đó, chị Mến cùng tổ du kích nhận nhiệm vụ chuyển một túi tài liệu tuyệt mật sang bên kia sông, nơi bộ đội đang chuẩn bị phản kích.

Đoàn phải đi trong mưa, nước sông dâng cao, địch thả pháo sáng liên tục. Đến bìa làng, chị Mến dừng lại, nhìn cả tổ rồi nói:

“Để em đi trước. Mình em lọt qua dễ hơn. Nếu em chậm, mọi người quay về, đừng chờ.”

Cả tổ gặng mãi chị vẫn chỉ cười, rồi siết dây ba lô thật chặt trước khi lẫn vào bóng đêm.

Khoảng nửa đêm, pháo sáng từ bờ nam bật lên dồn dập. Mặt nước sông đỏ quạch như máu. Từ xa, hình bóng chị Mến hiện lên giữa làn khói pháo, vừa chạy vừa ôm chặt chiếc ba lô.

Tiếng súng nổ đuổi theo sau lưng. Chị lao xuống mép nước, định vượt qua đoạn sông đang xiết. Anh em ở phía bên kia gọi lớn:
“Nhảy đi Mến! Nhanh!”

Chị quay lại nhìn, thấy bóng toán lính địch đang áp sát. Không kịp nghĩ gì nữa, chị ôm chiếc ba lô vào ngực, lao thẳng xuống dòng nước.

Dòng sông hôm ấy đang nổi, nước xiết đến mức một người bơi giỏi cũng khó trụ nổi. Ánh sáng pháo chiếu vào thân hình nhỏ bé đang chới với giữa sóng.

Rồi mọi thứ tối sầm.

Sáng hôm sau, đội tìm kiếm lần dọc theo bờ nam. Họ không tìm thấy chị Mến.

Chỉ có chiếc ba lô, ướt sũng, mắc vào gốc một bụi tre ven bãi bồi. Bên trong là túi tài liệu vẫn còn nguyên, được bọc kỹ trong ba lớp nilon.

Khi mở ba lô, người ta thấy thêm nhiều thứ khác:

• một tấm khăn tay cũ,

“Giao được tài liệu rồi, là em yên lòng. Nếu chẳng may không về, đừng ai buồn. Làng mình chắc chắn sẽ ngày hòa bình.”

Tài liệu hôm đó được chuyển đúng giờ, giúp bộ đội giữ được thế chủ động và chặn được một mũi tiến công quan trọng vào thị xã.

Ba năm sau ngày giải phóng, khi xây bia tưởng niệm bên bờ Thạch Hãn, người ta khắc tên chị Mến ở hàng đầu của đội du kích làng Chằm. Bà con kể rằng mỗi mùa nước nổi, lúc sương xuống dày, trên mặt sông có khi thấy một cái bóng nhỏ đi dọc bãi bồi, giống như đang tìm chiếc ba lô bị bỏ quên.

Người làng vẫn thường nói:

“Người nữ du kích làng Chằm không về nữa… nhưng chiếc ba lô của chị đã giúp cả vùng quê này sống.”

Và vì vậy, câu chuyện ấy được gọi bằng cái tên mà thế hệ sau vẫn truyền lại:
“Ba lô nặng hơn người – nhưng trái tim chị Mến còn nặng hơn thế.”