Bà Mẹ Việt Nam Anh Hùng - Bà Lê Thị Nghê
Đêm ngày 08/10/1969 tại một hang núi thuộc khu vực Hòn Kẽm (Quảng Nam), bà Lê Thị Nghê hay Năm Nghê đã chôn sống chính đứa con của mình để cứu hơn 200 người thoát nạn. Chuyện phải kể từ đầu tháng 10 năm 1969, lúc này ở làng Linh Kiều, quân đội Mỹ càn quét dữ dội, dân thường bị vạ lây. Hơn 200 dân làng phải tìm nơi trú ẩn, bao gồm cả bà Lê Thị Nghê.
Khi ấy, bà chỉ có hai người con là máu mủ duy nhất, chồng bà đã hy sinh vì bom B52 trước đó vài ngày, gia đình bà có 8 anh chị em thì có 7 người chết vì chiến tranh.
Trên tay bà Năm Nghê bế bồng Lê Tân, đứa con trai nhỏ của mình, nhìn trông khoảng 3-4 tháng tuổi trên tay, đi với dân tới một cái hang sâu thuộc khu vực Hòn Kẽm Đá Dừng. Bên trong hang cũng không phải là dễ dàng gì, dù tránh bị địch phát hiện, lại không thể tránh được việc thiếu thốn thức ăn nước uống. Đứa trẻ vì đói khát và khói đạn đã bật tiếng khóc trong đêm. Tiếng khóc vang vọng trong đêm tối, rất dễ làm lộ vị trí ẩn nấp của cả làng.
Lê Thị Nghê lúc này chỉ có hai lựa chọn: Một là để cho thằng bé khóc tiếp, 200 người trong hang sống chết không toàn thây. Hai là làm mọi cách để đứa bé nín khóc.
Bà đã chọn cách hai, với một cách thức không ai nghĩ bà có thể làm.
Bà Nghê ôm con bò lên cửa hang, cởi áo quấn con lại rồi dùng tay bới từng thớ đất ướt chôn sống chính giọt máu của mình. Và khi đó, con của bà được biết là vẫn còn sự sống.
Lên khỏi hang, bà không khóc, cũng chẳng thể cười. Nỗi đau đứt ruột gan khiến một người mẹ không còn nước mắt để khóc, đôi mắt bà trở nên khô khốc, thất thần hồi lâu.
Hai trăm người sống sót, bà cũng vậy, nhưng đâu đó trong thâm tâm của bà cũng đã chết.
Sau nỗi đau mất con, bà còn phải trải qua một bi kịch kéo dài hàng chục năm. Bà không thể thoát khỏi cái bóng của đứa con. Bà dần trở nên điên khùng, lẫn lộn giữa tỉnh và mê.
Đỉnh điểm là bà vẫn giữ chiếc khăn từng quấn con trai, bà ôm nó hằng ngày, hát ru cho nó, như thể đứa con của bà đã sống lại, nằm trong lòng bà như trước. Đặc biệt, vào những đêm mưa gió gào thét xé trời, bà sẽ đốt nhang rồi đi vào rừng tìm mộ con. Dù bà nhiều lần nhắc đi nhắc lại rằng bản thân đã đưa con lên gần miệng hang để chôn, nhưng sau đó không còn xác định được chính xác vị trí ngôi mộ.
Một người mẹ vừa mất con, vừa không biết con mình ở đâu, chỉ biết lạc lối tìm trong những ngày mưa bão. Bà cứu được cả làng, lại không cứu được dòng máu của mình.
