Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Đoàn Thị Diệp
Mẹ Đoàn Thị Diệp sinh ra trong những năm tháng đất nước còn chìm trong cảnh nô lệ. Từ thuở nhỏ, mẹ đã sớm thấu hiểu nỗi khổ của người dân mất nước. Khi lập gia đình với ông Hà Đồng Hùng ở thôn Phúc Tiền, xã Thái Phúc, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình (nay thuộc tỉnh Hưng Yên), cuộc sống chưa kịp đủ đầy thì chiến tranh đã ập đến.
Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, chồng mẹ tham gia chiến đấu và hy sinh ngày 3-10-1951 khi mới 33 tuổi. Ngày nhận tin dữ, mẹ vẫn còn rất trẻ. Phía trước mẹ lúc này là những tháng ngày dài đằng đẵng khi một mình phải xoay sở nuôi ba con thơ trong cảnh thiếu thốn, cơ cực. Trong ký ức của người thân và bà con lối xóm, mẹ Diệp là người phụ nữ tần tảo, chịu thương chịu khó, sống giàu lòng yêu nước và luôn dạy các con phải biết yêu quê hương, đất nước.
Công ty Điện lực Sơn La đến thăm hỏi, động viên mẹ Đoàn Thị Diệp (tháng 12-2022).
Ba người con của mẹ lớn lên trong sự thiếu vắng tình yêu thương của cha nhưng luôn được nuôi dưỡng bằng tinh thần cách mạng và lòng tự hào dân tộc. Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước bước vào giai đoạn ác liệt, hai người con trai của mẹ là Hà Ngọc Hoàng và Hà Đình Khuông đã tình nguyện lên đường nhập ngũ khi tuổi đời còn rất trẻ.
Năm 1966, tiễn hai con vào Nam chiến đấu, mẹ vừa tự hào khi có con tham gia chiến đấu, góp sức mình bảo vệ non sông, nhưng cũng vừa đau đáu những lo âu, lo sợ… Những năm tháng ấy, hậu phương và tiền tuyến chỉ nối với nhau bằng những lá thư hiếm hoi. Mỗi lần nhận được thư con, mẹ lại nâng niu từng dòng chữ, đọc đi đọc lại đến thuộc lòng. Những dòng thư ngắn ngủi trở thành niềm động viên lớn lao để người mẹ nơi quê nhà vơi đi nỗi nhớ thương con.
Rồi điều mà mẹ lo sợ nhất cũng đến. Ngày 12-5-1968, mẹ nhận giấy báo tử của anh Hà Ngọc Hoàng. Nỗi đau mất con như xé lòng người mẹ đã từng chịu cảnh góa bụa từ khi tuổi đời còn trẻ. Nhưng đau thương chưa kịp nguôi ngoai thì chỉ 6 ngày sau, mẹ tiếp tục nhận tin người con trai thứ hai là anh Hà Đình Khuông nằm lại nơi chiến trường miền Nam.
Nhắc lại quãng thời gian ấy, bà Hà Thị Đào, con gái Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Đoàn Thị Diệp, nghẹn ngào: “Khi hai anh hy sinh, mẹ khóc nhiều lắm. Nhưng hồi đó trong làng còn có những gia đình có đến 5 người con ra trận mà không ai trở về. Mẹ vẫn gắng gượng để nuôi tôi khôn lớn”.
Điều khiến mẹ đau đáu đến tận lúc mất, đó là hơn 70 năm kể từ ngày chồng hy sinh và hơn nửa thế kỷ kể từ ngày các con ngã xuống, mẹ vẫn chưa thể đón được hài cốt chồng và hai con trở về quê hương, bởi không biết mộ chồng và hai con mình ở đâu.
Đảng ủy Khối Dân - Chính - Đảng Thành phố Hồ Chí Minh thăm hỏi, tặng quà mẹ Đoàn Thị Diệp (tháng 6-2024).
Những năm tháng cuối của cuộc đời, dẫu tuổi cao, trí nhớ không còn minh mẫn như trước, nhưng mẹ vẫn nhớ rõ ngày tháng chồng và các con hy sinh. Mỗi lần nhìn lên di ảnh, đôi mắt mẹ lại đỏ hoe. Có lẽ, với người mẹ ấy, chiến tranh chưa bao giờ thực sự khép lại. Thế nhưng, vượt lên trên tất cả đau thương và mất mát, mẹ Đoàn Thị Diệp vẫn luôn giữ cho mình sự điềm đạm, nhân hậu và niềm tin son sắt vào Đảng, Nhà nước. Mẹ chưa bao giờ than trách số phận. Điều mẹ luôn tự hào là chồng và các con đã sống, chiến đấu và hy sinh vì Tổ quốc.
