Bà mẹ Việt Nam anh hùng Lê Thị Liên trọn đời kiên trung

Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng những ký ức về một thời khói lửa vẫn còn nguyên vẹn trong tâm trí Bà mẹ Việt Nam anh hùng Lê Thị Liên. Cuộc đời mẹ là hành trình của lòng kiên trung, đức hy sinh và niềm tin son sắt vào cách mạng, được viết nên bằng những mất mát của chính gia đình mình.

Mẹ Liên sinh năm 1924, quê quán ở xã Đức Chánh, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi (nay là xã Mỏ Cày, tỉnh Quảng Ngãi). Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất giàu truyền thống cách mạng, mẹ sớm hun đúc tinh thần yêu nước. Trong suốt buổi gặp gỡ, mẹ ngồi cùng chúng tôi ở phòng khách, hướng ánh mắt trìu mến nhìn con cháu và khách đến thăm. Giọng nói của mẹ tuy có phần run run nhưng vẫn rất rõ ràng.

“Nhà tôi ba đời làm cách mạng. Từ ông nội, đến bố mẹ tôi, rồi đến lượt anh chị em chúng tôi”, anh Việt tự hào chia sẻ. Mẹ Liên ngồi bên cạnh chăm chú lắng nghe con trai kể về những ký ức của cuộc đời mẹ. Thỉnh thoảng, như sợ người con trai út kể không đầy đủ hoặc muốn làm rõ thêm chi tiết, mẹ lại nói thêm vào, bổ sung những dấu mốc thời gian hay những chi tiết nhỏ bằng một trí nhớ đáng khâm phục. Sự góp chuyện tự nhiên, chân chất của mẹ làm cho không gian căn phòng trở nên ấm cúng, gần gũi như một cuộc trò chuyện giữa những người thân trong gia đình.

Nỗi đau thắt ruột hai lần mất con

Chồng của mẹ là cụ Nguyễn Tín (sinh năm 1917), một cán bộ tiền khởi nghĩa. Năm 1954, cụ Tín theo đoàn quân tập kết ra Bắc. Ngày tiễn chồng dưới bóng tre đầu làng, mẹ chỉ kịp nhận một lời hẹn ngắn ngủi: “Anh ra Bắc vài năm rồi sẽ về”. Khi đó, người con gái đầu lòng Nguyễn Thị Mỹ Linh lên 7 tuổi, con gái thứ hai Nguyễn Thị Thắng mới lên 4 tuổi và người con trai út Nguyễn Hùng Việt vừa tròn 1 tuổi.

Lời hẹn ấy cuối cùng kéo dài thành hai mươi mốt năm đằng đẵng. Suốt hơn hai thập kỷ, một mình mẹ Liên vừa phải trốn tránh sự lùng sục, kìm kẹp của chính quyền tay sai đối với gia đình có người đi tập kết, vừa làm lụng vất vả để nuôi ba đứa con thơ. Ở vùng quê Đức Chánh khi ấy, cái danh “vợ cộng sản” là một bản án treo lơ lửng, đầy rẫy hiểm nguy.

Ban ngày tần tảo lo toan việc nhà, việc nông, ban đêm mẹ lại bí mật tham gia hoạt động cách mạng và trở thành Ủy viên Ban Phụ nữ xã Đức Chánh, vận động chị em trong xã tiếp tế lương thực cho du kích. Nỗi vất vả về thể xác không đáng sợ bằng sự cô quạnh của những đêm dài thao thức bên ngọn đèn dầu. Những lúc con cái đau ốm, một mình mẹ gồng gánh chạy vạy ngược xuôi mà không có người đàn ông trụ cột bên cạnh gánh vác cùng. Rồi những trận càn, tiếng máy bay gầm rú trên đầu, tiếng bom nổ ngoài rặng tre, mẹ chỉ biết lấy thân mình vục xuống, ôm chặt ba đứa con vào lòng, tim thắt lại vì sợ hãi. Nghe những lời con trai kể, mẹ Liên khẽ gật đầu, đôi mắt nhìn xa xăm như muốn nhớ lại những năm tháng một mình chèo chống nuôi con.

Khi các con lớn lên, nối tiếp lý tưởng của cha, cả ba người con của mẹ đều tình nguyện tham gia cách mạng khi tuổi đời còn rất trẻ. Năm 1965, người con gái đầu Nguyễn Thị Mỹ Linh thoát ly theo cách mạng khi 18 tuổi, sau đó làm Bí thư Thị đoàn thị xã Quảng Ngãi. Đến năm 1967, người con gái thứ hai Nguyễn Thị Thắng cũng theo chân vào con đường binh vận của tỉnh. Nhìn các con dấn thân vào nơi hòn tên mũi đạn, lòng mẹ Liên lúc nào cũng như lửa đốt. Và điều mẹ lo sợ nhất rốt cuộc cũng đến.

Năm 1969, trong một trận phục kích của địch, chị Mỹ Linh bị địch bắn và đã anh dũng hy sinh khi 22 tuổi. Nhận được tin báo tử của con gái lớn từ cơ sở bí mật gửi về, mẹ Liên rụng rời chân tay, chết lặng. Để bảo vệ an toàn cho tổ chức và cho các con, đêm đó mẹ ngồi bất động bên góc buồng tối, hai tay ôm chặt lấy miệng để ngăn tiếng nấc nghẹn ngào như muốn bật ra ngoài. Nỗi đau của người mẹ mất con mà không được khóc thành tiếng là một sự chịu đựng quá sức của người phụ nữ.

Nỗi đau mất con gái đầu lòng chưa kịp nguôi thì hai năm sau, người mẹ lại chứng kiến bi kịch ập xuống. Trong một trận càn quét, quân địch phát hiện căn hầm bí mật của chị Nguyễn Thị Thắng ngay trong nhà mình. Bất chấp họng súng và lời dụ hàng của giặc, người cán bộ binh vận ấy nhất quyết không chịu khuất phục. Chúng tàn nhẫn bắn chị bị thương rồi kéo chị lên, hạ sát ngay trước mắt người mẹ thân yêu.