Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Cháu đau đáu tìm các con trở về
Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng trong lòng Bà mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Cháu (94 tuổi, ở xã Lam Thành, tỉnh Nghệ An), nỗi đau mất con vẫn chưa nguôi. Hai người con trai của mẹ đã anh dũng hy sinh, đến nay gia đình vẫn chưa thể tìm được và đưa hài cốt các anh trở về quê hương.
Mẹ Cháu và ký ức về các con
Ngôi nhà của mẹ Cháu nằm trong một con ngõ nhỏ, trước sân là vườn rau xanh mát. Đường vào nhà khá quanh co, chúng tôi phải hỏi thăm nhiều lần. Người làng vẫn thường hay gọi Mẹ với cái tên “Mẹ Lập” (gọi theo tên của chồng).
Chúng tôi ghé thăm Mẹ vào ngày nắng dịu, Mẹ nằm trên chiếc võng trước hiên nhà, đang hàn huyên kể chuyện cuộc đời với người hàng xóm. Tóc Mẹ đã bạc trắng, đôi môi nhuộm đỏ do ăn trầu. Mẹ vẫn còn minh mẫn, khỏe mạnh, nói năng rành mạch, có thể đi lại bình thường và tự chủ các sinh hoạt.
Mẹ sinh được 7 người con, trong đó có 2 người con trai là liệt sĩ. Người con trai đầu là anh Hoàng Văn Xoan và người con thứ hai là anh Hoàng Trung Tính - cả hai đều hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.
Nhắc đến các con, ánh mắt người mẹ già có phần chùng xuống. Những câu chuyện của hơn nửa thế kỷ trước vẫn khiến trái tim mẹ như quặn thắt lại.
Năm 1968, cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước bước vào giai đoạn ác liệt. Khi vừa tròn 18 tuổi, anh Xoan lên đường theo tiếng gọi của Tổ quốc. Chiến đấu ở chiến trường Trị Thiên, anh chỉ kịp gửi về cho gia đình 2 lá thư ngắn ngủi. Trong đó, dòng chữ khiến Mẹ Cháu nhớ suốt bao năm qua là: “Con vẫn khỏe, vẫn chiến đấu hăng say, bao giờ hết giặc con về”.
Những lá thư ấy trở thành niềm hy vọng mong manh để Mẹ bấu víu giữa những năm tháng bom đạn.
Còn với anh Tính, từ khi mới 17 tuổi, anh đã sục sôi tinh thần muốn lên đường nhập ngũ. Ngày ấy, thấy người chú có chiếc mũ tai bèo Quân Giải phóng, anh phải mượn bằng được để đội, rồi phấn khởi tươi cười. Dù chưa đủ tuổi nhưng anh vẫn tự nguyện lên đường đi chiến đấu. Gia đình khuyên còn nhỏ, đợi thêm vài năm nữa, nhưng anh nhất quyết không chịu. Anh nói: “Nhất xanh cỏ, nhì đỏ ngực”, rồi cầm đơn tự nguyện năn nỉ mãi, cuối cùng bố mẹ đành ký cho.
Anh Tính sau đó vào đơn vị đặc công thuộc Tỉnh đội Nghệ An. Tháng 3-1972, trước khi đơn vị lên đường làm nhiệm vụ, anh tranh thủ về thăm nhà được một đêm.
Trong ký ức của mẹ, ngày anh về, cả nhà cùng nhau ăn cơm, một bữa cơm độn ngô và vài cọng rau luộc. Anh Tính vừa ăn vừa kể chuyện đơn vị, rồi dẫn đám thanh niên trong làng đi tập võ. Sáng tờ mờ ngày hôm sau, anh khoác ba lô rời nhà để lên đường.
