BÀ MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG NGUYỄN THỊ NGHIÊN

Bước sang tuổi 81, mẹ Nguyễn Thị Nghiên vẫn còn nhanh nhẹn, minh mẫn. Mẹ kể lại chuyện cũ khá giành mạch. Đời sống nghèo khổ quá, hai cụ thân sinh ra mẹ phải rời bỏ nơi “chôn rau cắt rốn” (Nam Định) ra Hải Phòng làm ăn. Cụ ông làm nghề kéo xe, cụ bà thì chạy vạy chợ búa, kiếm bữa rau, bữa cháo qua ngày. Cha mẹ mất sớm một mình mẹ Nghiên phải làm đủ thứ việc để kiếm sống. Khi toàn quốc kháng chiến bùng nổ, gia đình mẹ tản cư vào Thái Bình. Vì chồng đau yếu luôn, cho nên mẹ Nghiên phải sớm hôm tần tảo chợ quê. Các con Trần Đức Lâm, Trần Đức Hải, Trần Đức Cúc và Trần Thị Mùi lần lượt ra đời. Gia đình có 6 miệng ăn, mẹ phải một mình sớm hôm chợ búa tần tảo nuôi cả gia đình. Mẹ bán bún, bánh, lãi chẳng là bao nhưng gặp anh bộ đội nào cũng vồn vã mời chào, bán cho các anh với giá rẻ. Nhiều anh chưa có tiền trả mẹ cũng vui lòng. Mẹ Nghiên thường nghĩ, các anh bộ đội Cụ Hồ phải xa gia đình, sống thiếu thốn, hy sinh xương máu để bảo vệ dân, giữ độc lập cho đất nước, mẹ ủng hộ các anh chút đỉnh có thấm vào đâu! Vì lo đi làm ăn, mẹ phải gửi hai anh em cho người quen, nhưng máy bay giặc Pháp ném bom làm hai con mẹ bị giết hại, cô gái út (Trần Thị Mùi) cũng bị bệnh qua đời. Nỗi đau gia đình và cuộc sống vất vả, chạy giặc càn quét, làm cho mẹ ngày càng cơ cực. Cuối năm 1953, mẹ đưa gia đình hồi cư về Hải Phòng. Sống trong vùng địch tạm chiếm, làm ăn vất vả nhưng lúc nào mẹ Nghiêm cũng hướng về kháng chiến, tin tưởng vào Chính phủ Cụ Hồ. Sau Hiệp định Giơ-ne-vơ, Hải Phòng trở thành khu tập kết 300 ngày. Cán bộ kháng chiến về bắt liên lạc, gây cơ sở là mẹ đồng tình ngay và sẵn sàng giúp đỡ. Ngày ngày mẹ Nghiên đội thúng bánh mì, trong bánh có giấu tài liệu đến bán cho anh em tù ở căng Máy Chai. Nhờ đó anh em tù biết rõ chủ trương mới của Chính phủ đối với “vùng 300 ngày tập kết”, phải đấu tranh giữ gìn người và của để chuẩn bị cho tiếp quản thành phố Hải Phòng. Cả gia đình mẹ Nghiên sống bằng thúng bánh mỳ. Song cuối ngày, bán hết bánh mỳ là đưa được nhiều tài liệu cho anh em tù, mẹ mừng hơn là tính toán lời lãi cho riêng mình. Miền Bắc được giải phóng, mẹ Nghiên vẫn tần tảo sớm khuya nuôi chồng ốm, con nhỏ. Tuy bận bịu nhưng mẹ rất vui vẻ, hăng hái công tác đại diện dân phố và Hội phụ nữ. Năm 1958, mẹ vào làm ở Tổng công ty xuất nhập khẩu nông sản (Bộ Ngoại thương). Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước diễn ra ngày càng ác liệt. Thanh niên trai tráng lần lượt lên đường cầm súng đánh giặc bảo vệ Tổ quốc. Anh Trần Đức Lâm hăng hái làm đơn tình nguyện nhập ngũ. Là con độc nhất, mẹ đã 50 tuổi, cha mất sớm, anh Lâm được “tạm hoãn”. Hiểu thấu nguyện vọng của con, mẹ Nghiên nén lòng, gạt lệ, đồng ý cho Trần Đức Lâm nhập ngũ. Ngày 28 tháng 4 năm 1966, tiễn con lên đường, mẹ Nghiên rất thương con, nhưng cố gắng vui vẻ, động viên con trai phấn khởi lên đường quyết tâm rèn luyện và chiến đấu giỏi xứng đáng với gia đình, với bà con khối phố. Trước khi đi xa, anh Lâm được về nhà thăm mẹ một lần, rồi từ đó mẹ liên tiếp nhận được 4 lá thư của con. Trong các bức thư Lâm chỉ xin mẹ vài đồng, mấy thứ lặt vặt… làm mẹ càng thương con lần đầu tiên xa nhà. Đến khi biết đích xác được số hòm thư của Lâm, mẹ mới gửi được mấy thứ thì Trần Đức Lâm đã ở đường Trường Sơn rồi! Những ngày tháng sống xa con, mẹ Nghiên vẫn nén lòng chờ đợi, hăng hái công tác xã hội và ăn ở thuận hòa với các cháu và bà con khối phố. Những ngày Tết Mậu thân (1968), nghe tin anh em giải phóng quân hy sinh nhiều, mẹ càng thấy không yên lòng, thương con da diết. Một ngày cuối tháng 10 năm 1972, mẹ nhận được tin đau đớn: Con trai mẹ - Trần Đức Lâm - đã hy sinh ngày 23 tháng 3 năm 1969, tại mặt trận phía Nam. Lòng mẹ quặn đau không sao tả xiết. Chính quyền địa phương, bà con khối phố đến hỏi thăm chia buồn. Mẹ Nghiên tâm niệm rằng: dù thương con, nhưng để lòng mình mềm yếu, trái với tính cách hăng hái mạnh mẽ của con trai, cố xứng đáng với mẹ liệt sĩ. Thời gian cứ trôi đi, lòng mẹ nguôi dần… Mẹ tiếp tục công tác xã hội. Mẹ là ủy viên ban Mặt trận Tổ quốc phường Đông Hải mấy khóa liền tham gia công tác phụ nữ… Tháng 12 năm 1985, mẹ được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Độc lập hạng 3. Tháng 12 năm 1986, con trai mẹ - Trần Đức Lâm được truy tặng Huân chương kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng 3. Tháng 12 năm 1994, Nhà nước phong tặng mẹ danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Cuối năm 1996, chính quyền quận Lê Chân, phường Đông Hải đã xây cho mẹ ngôi nhà tình nghĩa, để mẹ vui tuổi già, tiện cho các cháu chăm sóc. Nhân kỷ niệm ngày thành lập Đảng 3-2-1997 và cũng chuẩn bị trao ngôi nhà tình nghĩa cho mẹ, đồng chí Bí thư Thành ủy Hải Phòng dẫn đầu đoàn đại biểu Đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, Bộ chỉ huy quân sự, Hội cựu chiến binh… đến thăm, tặng quà, chúc mừng mẹ mạnh khỏe, sống lâu trong ngôi nhà mới, vui vẻ, đầm ấm. Mẹ Nghiên hết sức cảm động, hứa với các đồng chí lãnh đạo: mẹ cố sống xứng đáng với danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam anh hùng