Bà mẹ Việt Nam Anh hùng - Phạm Thị Sòn
Mẹ Phạm Thị Sòn sinh năm 1928 tại thôn Đồng Tiến, xã Chấn Hưng.
Năm 20 tuổi, mẹ xây dựng gia đình với ông Bùi Công Bách và sinh được 5 người con: Bùi Công Dỡ, Bùi Công Doãn, Bùi Công Doan, Bùi Thị Nguân và Bùi Thị Xuân. Cả 5 người con của mẹ Sòn đều chăm ngoan, bảo ban nhau học tập và giúp đỡ gia đình. Nhưng chưa được thấy những người con thương yêu của mình lập gia đình riêng, năm 1966, mẹ qua đời do mắc bệnh hiểm nghèo.
Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước bước vào giai đoạn khốc liệt nhất, cả nước ra mặt trận và các con của mẹ cũng vậy. Cuối năm 1970, người con trai cả của mẹ là anh Bùi Công Dỡ khi đó mới 18 tuổi đã xung phong lên đường nhập ngũ. Trước khi lên đường, anh cùng những thanh niên khác trong xã tham gia tuyên thệ tại Bia tuyên thề trước sân đình Đoài. Ngày lên đường, anh dặn dò các em trong gia đình giữ gìn sức khỏe và lời hứa hòa bình anh sẽ về. Hơn 4 năm ngoài mặt trận, anh tham gia nhiều trận đánh lớn nhỏ, cùng đồng đội vượt qua nhiều gian khổ, hiểm nguy và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Nhưng chỉ ít ngày trước khi đất nước thống nhất, anh đã anh dũng hy sinh vào ngày 08/4/1974 tại Tây Ninh khi tuổi đời còn rất trẻ.
Tiếp nối truyền thống gia đình, 3 người con khác của mẹ cũng xung phong lên đường nhập ngũ. Năm 1972, anh Bùi Công Doãn lên đường nhập ngũ và được biên chế vào Sư đoàn 325. Trong thời gian tại ngũ, anh đã tham gia nhiều chiến dịch lớn. Trong trận chiến đấu 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị, anh cùng đồng đội anh dũng chiến đấu, quyết tâm bảo vệ, giữ vững từng tấc đất thành cổ trước những trận mưa bom bão đạn của kẻ thù. Sau đó anh tiếp tục tham gia các chiến dịch khác, trong đó có Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử. Hòa bình lập lại, anh phục viên trở về quê hương và mang trên mình thương tật hạng 4/4.
Năm 1978, người con thứ 3 của mẹ là Bùi Công Doan tham gia nghĩa vụ quân sự và đóng quân ở Cát Bà. Sau khi hết thời gian nghĩa vụ, anh trở về quê hương.
Cũng trong năm 1978, khi mới 18 tuổi, chị Bùi Thị Nguân tham gia lực lượng thanh niên xung phong lên khu vực biên giới Pò Hèn (Quảng Ninh) và trực tiếp tham gia vào cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc. Dù có thể hy sinh bất kỳ lúc nào nhưng chị vẫn luôn giữ tinh thần lạc quan, yêu đời và khát vọng cống hiến của tuổi trẻ. Chiến tranh diễn ra ác liệt, nhưng trước những đợt tấn công dữ dội của kẻ thù, chị vẫn quyết tâm thực hiện các nhiệm vụ được giao. Nhưng chỉ 2 ngày sau khi cuộc chiến tranh biên giới phía Bắc bùng nổ, ngày 19/02/1979, chị đã anh dũng hy sinh khi tuổi đời chưa tròn 20.
Mẹ Phạm Thị Sòn có 5 người con, trong đó 4 người khoác ba-lô lên đường nhập ngũ nhưng chỉ có 2 người con bình an trở về, còn 2 người con mãi mãi nằm xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Ngày giấy báo tử của anh Dỡ, chị Nguân được gửi về, gia đình ai cũng đau buồn khôn tả. Với gia đình, đó là nỗi đau không nguôi, còn với đất nước đó là minh chứng cho tinh thần xung phong, khát vọng cống hiến của thế hệ thanh niên Việt Nam, là sự kiên cường của thế hệ trẻ trong những năm kháng chiến.
Ghi nhận những đóng góp của gia đình mẹ Sòn cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, gia đình mẹ được tặng Bảng vàng danh dự, các liệt sĩ Bùi Công Dỡ và Bùi Thị Nguân được trao bằng Tổ quốc ghi công, công nhận là liệt sĩ. Năm 2017, mẹ Phạm Thị Sòn được Chủ tịch nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.
Niềm mong ước lớn nhất của gia đình là tìm thấy và được đón phần mộ của 2 anh chị về với quê hương. Sau thời gian dài tìm kiếm, xác thực thông tin, gia đình mẹ đã tìm thấy phần mộ 2 liệt sĩ. Năm 2010, gia đình đón hài cốt liệt sĩ Bùi Thị Nguân về an táng tại nghĩa trang liệt sĩ quê nhà. Đến năm 2019, gia đình vào Tây Ninh đón phần mộ liệt sĩ Bùi Công Dỡ về đoàn tụ với gia đình sau hàng chục năm chờ đợi. Sự trở về của anh, chị không chỉ là niềm mong mỏi của gia đình, dòng họ mà còn là niềm tự hào, xúc động của quê hương.
