BÀ MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG PHẠM THỊ SỰ – NỖI ĐAU HÓA THÀNH NGHỊ LỰC

Tuổi thơ và những năm tháng làm dâu

Bà mẹ Việt Nam anh hùng Phạm Thị Sự sinh năm 1933 tại thôn Giai Lệ, xã Lệ Xá, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên. Năm 12 tuổi, mẹ kết hôn với ông Vũ Văn Phức và trở thành con dâu cả trong gia đình.

Từ những ngày đầu về làm dâu, mẹ được bố mẹ chồng là cụ Vũ Văn Ước và cụ Nguyễn Thị Nước yêu thương, dạy bảo như con đẻ. Chính trong gia đình giàu truyền thống yêu nước ấy, mẹ Sự đã sớm chứng kiến và thấu hiểu những hy sinh, mất mát mà chiến tranh gây ra.

Gia đình có truyền thống yêu nước

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, cụ Vũ Văn Ước tham gia dân quân, du kích phục vụ chiến đấu. Sau Chiến thắng Điện Biên Phủ tháng 5-1954, cuộc chiến ở nhiều địa phương miền Bắc vẫn tiếp diễn.

Ngày 20-6-1954, trong trận tiến công của Tiểu đoàn 664 bộ đội địa phương tỉnh Hưng Yên vào bốt Phượng Lâu của địch tại khu vực xã Bảo Khê, huyện Kim Động, cụ Vũ Văn Ước tham gia phục vụ chiến đấu và anh dũng hy sinh. Cụ được nhân dân địa phương chôn cất và hiện an nghỉ tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Bảo Khê.

Sự hy sinh của bố chồng là mất mát lớn đầu tiên mà gia đình mẹ Sự phải gánh chịu.

Người chồng là thầy giáo lên đường ra trận

Chồng mẹ Sự, ông Vũ Văn Phức, là người chăm chỉ học tập, học giỏi và có chữ viết đẹp. Sau khi học xong bậc tiểu học, ông tham gia dạy học ở quê. Sau ngày hòa bình lập lại ở miền Bắc năm 1954, ông tiếp tục công tác trong ngành giáo dục và được cử đi đào tạo nghiệp vụ sư phạm.

Năm 1959, ông về dạy học tại Trường Phổ thông cấp I xã Hiến Nam, huyện Tiên Lữ. Đến năm học 1962-1963, ông chuyển về quê, dạy tại Trường Phổ thông cấp I xã Tây Hồ, sau này là xã Lệ Xá.

Tháng 6-1968, hưởng ứng đợt tổng động viên, hai thầy giáo Vũ Văn Phức và Trần Văn Đình cùng lên đường nhập ngũ. Sau thời gian huấn luyện, ông Phức được về phép thăm mẹ và vợ con trước khi hành quân vào chiến trường Tây Ninh.

Ngày tiễn chồng lên đường, mẹ Sự mang trong lòng nỗi lo lắng của người vợ có chồng ra trận. Từ đó, mẹ vừa chăm sóc gia đình, vừa ngóng chờ tin tức nơi chiến trường.

Người con trai tiếp bước cha

Noi theo truyền thống của gia đình, ngày 25-12-1970, người con trai cả của mẹ Sự là Vũ Đức Dược nhập ngũ.

Sau thời gian huấn luyện, cuối năm 1971, anh Dược được về nghỉ phép ít ngày rồi tiếp tục hành quân vào chiến trường. Người con trai ra đi, để lại người mẹ ở quê nhà với những đêm dài lo lắng, nhớ thương.

Mẹ không thể biết được chuyến đi ấy sẽ là lần cuối cùng mình được nhìn thấy con.

Nỗi đau mất con giữa những ngày đất nước sắp thống nhất

Năm 1975, khi những tin chiến thắng từ chiến trường miền Nam liên tiếp được phát trên Đài Tiếng nói Việt Nam, nhiều gia đình miền Bắc háo hức chờ ngày người thân trở về. Nhưng với mẹ Sự, niềm vui chiến thắng lại đi cùng một nỗi đau không thể nguôi ngoai.

Ngày 10-4-1975, chính quyền xã đưa giấy báo tử, thông báo con trai Vũ Đức Dược đã hy sinh ngày 27-9-1972 tại chiến trường Quảng Nam.

Theo lời kể của cựu chiến binh Vũ Văn Hóa, người cùng Đại đội 2, Tiểu đoàn 409 Đặc công, Bộ Tham mưu Quân khu 5 với liệt sĩ Vũ Đức Dược, anh Dược đã chiến đấu trong nhiều trận đánh ác liệt.

Đêm 27-9-1972, trong trận tập kích vào lực lượng địch tại cao điểm 310, Quảng Nam, Vũ Đức Dược đã anh dũng hy sinh.

Người mẹ đã mất con trong khi cuộc kháng chiến vẫn đang diễn ra và ngày đất nước thống nhất chỉ còn cách không xa.

Chờ đợi người chồng không trở về

Sau ngày đất nước thống nhất, nhiều gia đình vui mừng đón người thân trở về. Riêng mẹ Sự vẫn không có tin tức của chồng.

Mãi đến cuối năm 1976, gia đình mới nhận được giấy báo tử: ông Vũ Văn Phức đã hy sinh ngày 3-2-1970.

Một người chồng, một người cha, một người thầy giáo đã nằm lại nơi chiến trường xa xôi. Với mẹ Sự, đây là nỗi đau tiếp nối sau sự hy sinh của bố chồng và người con trai cả.

Ba người thân trong gia đình lần lượt hy sinh vì Tổ quốc, nhưng mẹ không gục ngã. Mẹ kìm nén nỗi đau, động viên mẹ già, các em và con cháu cùng vững tâm, vượt qua khó khăn để tiếp tục cuộc sống.

Hành trình tìm lại hài cốt người chồng

Nỗi đau mất chồng không bao giờ nguôi, nhưng mẹ Sự vẫn luôn mong muốn tìm được nơi ông Phức nằm lại.

Năm 2009, từ những thông tin do đồng đội của chồng cung cấp, mẹ tìm được mộ liệt sĩ Vũ Văn Phức tại khu vực Gò Mã, cầu Thúc Múc, ấp Long Hưng, xã Long Thuận, huyện Bến Cầu, tỉnh Tây Ninh.

Sau nhiều năm xa cách, cuối cùng mẹ đã có thể đưa hài cốt người chồng về quê nhà, an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Trung Dũng để thuận tiện hương khói, chăm sóc.

Đó là một hành trình dài của tình nghĩa vợ chồng, của lòng biết ơn đối với người đã hy sinh và cũng là sự tri ân đối với những người con đã nằm lại vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Sự ghi nhận của Đảng và Nhà nước

Những hy sinh, đóng góp của gia đình mẹ Sự đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận.

Ngày 31-8-1964, Chính phủ truy tặng bằng khen đối với cụ Vũ Văn Ước. Ngày 22-12-1986, Hội đồng Nhà nước tặng Huân chương Độc lập hạng Nhất cho mẹ Nguyễn Thị Nước.

Với những mất mát lớn lao khi có chồng và con trai là liệt sĩ, mẹ Phạm Thị Sự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng năm 2014. Mẹ Nguyễn Thị Nước cũng được truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng năm 2015.

Cuộc đời mẹ Phạm Thị Sự là câu chuyện tiêu biểu về sự hy sinh thầm lặng của những người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh. Mẹ không trực tiếp cầm súng ngoài chiến trường, nhưng đã tiễn chồng, tiễn con lên đường và chịu đựng những mất mát không gì bù đắp được.

Ở mẹ, nỗi đau riêng đã hòa vào nỗi đau chung của dân tộc. Sự kiên cường, lòng thủy chung và nghị lực vượt qua mất mát của mẹ trở thành biểu tượng đẹp về phẩm chất của những người mẹ Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh.

Danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng không chỉ là sự ghi nhận đối với những hy sinh của riêng mẹ Phạm Thị Sự, mà còn là sự tri ân đối với cả một thế hệ những người mẹ đã âm thầm đóng góp, chờ đợi và chịu đựng để đất nước có ngày hòa bình, thống nhất.