BÀ MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG TRẦN THỊ DUẨN

Giới thiệu Trong lịch sử dân tộc Việt Nam, có biết bao ngưới mẹ đã hy sinh thầm lặng, góp phần làm nên những trang sử vàng chói lọi. Một trong những ngưới mẹ anh hùng ấy là Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng Trần Thị Duẩn - một ngưới mẹ kiên cường, giàu đức hy sinh, đã trải qua những mất mát đau thương nhưng vẫn vững vàng tinh thần yêu nước. Mẹ Trần Thị Duẩn sinh năm 1924, thường trú tại thôn Bình Tiến, xã Bình Thành, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên. Bà là một trong 39 bà mẹ của tỉnh Thái Nguyên được Nhà nước trao tặng danh hiệu cao quý Mẹ Việt Nam Anh hùng vào năm 2014. Mẹ đã từ trần vào hồi 20 giờ ngày 3-8-2025, hưởng thọ 102 tuổi. Hình 1: Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng - Biểu tượng của sức mạnh và hy sinh Cuộc đởi và gia đình Mẹ Duẩn có chín ngưới con, trong đó có ba ngưới con trai lên đường nhập ngũ, cống hiến trọn tuổi thanh xuân cho Tổ quốc. Câu hát trong bài “Đất nước”: “Ba lần tiễn con đi, hai lần khóc thầm lặng lẽ...” như vận đúng vào trường hợp của Mẹ. Hai trong ba ngưới con ấy của Mẹ đã vĩnh viễn nằm lại chiến trường. Gia đình Mẹ sống trong hoàn cảnh nghèo khó, nhưng tình yêu thương và tinh thần yêu nước luôn được Mẹ vun đắp cho các con. Dù cuộc sống khó khăn, Mẹ vẫn luôn động viên, khuyến khích các con tham gia kháng chiến, bảo vệ Tổ quốc. Ngưới con cả - Liệt sĩ Bùi Văn Ta Năm 1968, ngưới con cả của Mẹ là anh Bùi Văn Ta lên đường nhập ngũ khi vừa tròn 20 tuổi. Mẹ từng kể lại khoảnh khắc ấy: “Nó hỏi tôi: Con đi đánh Mỹ, mẹ có cản không? Tôi bảo: Không đánh giặc thì nó cướp nước mình à!” Ngày tiễn con lên đường nhập ngũ, Mẹ muốn nấu bữa cơm tươm tất, ngặt nỗi nhà nghèo chỉ có khoai sắn. Mẹ bảo: “Thằng Ta hiền lành, khỏe mạnh. Vì nhà nghèo mà lại là anh cả nên học đến lớp 4 phải nghỉ học ở nhà giúp bố mẹ làm đồng, phát đồi khai hoang trồng chè. Làm việc gì nó cũng tự giác mà gọn gàng.” Suốt gần một năm sau, dù biết anh Ta huấn luyện ở Hà Bắc nhưng Mẹ không thể đến thăm, chỉ sau đó được ngưới làng báo tin anh đã vào chiến trường miền Nam chiến đấu. Mẹ bặt tin anh suốt nhiều năm. Cho đến một buổi sáng mùa Đông năm 1974, Mẹ nhận được tin dữ: ngưới con cả của mình đã hy sinh. “Tôi cứ khóc mãi, rồi lẩm cẩm nghĩ mình chưa một lần được trông thấy con mặc quân phục. Không biết nó mặc có vừa không? Có đẹp không? Trong những năm đi bộ đội ấy, con tôi có được ăn bữa cơm nào có thịt không?” - Mẹ Trần Thị Duẩn tâm sự. Ngưới con thứ tư - Anh Bùi Văn Tăng Tiếp bước ngưới anh cả, năm 1972, ngưới con thứ tư của Mẹ Duẩn là anh Bùi Văn Tăng lên đường nhập ngũ khi vừa tròn 18 tuổi. Mẹ Duẩn lại tiễn anh lên đường bằng một bữa cơm độn khoai sắn. May mắn, anh Tăng còn nguyên vẹn trở về sau khi kháng chiến chống Mỹ kết thúc, dù mang trong ngưới không ít vết thương. Chất độc da cam mà anh bị nhiễm khiến sau này hai đứa con đầu của anh sinh ra ốm yếu và chết khi chưa đầy 3 tuổi. Ngưới con thứ năm - Liệt sĩ Bùi Văn Thắng Năm 1978, khi chiến sự ở mặt trận Tây Nam của đất nước đang nóng bỏng, đến lượt ngưới con thứ năm của Mẹ là anh Bùi Văn Thắng nhập ngũ. Mẹ kể: “Thắng cũng ngoan, hiền lành như anh nó. Thắng học rất giỏi, luôn đứng đầu lớp và được bạn bè quý mến.” Năm nó đi bộ đội, thằng Tăng cản ghê lắm, bảo nó phải ở nhà giúp Mẹ nuôi các em nhưng nó không nghe. Nó bảo: “Các anh đi bộ đội được thì cũng phải để em đi.” Đầu năm 1979, anh Thắng được điều lên biên giới phía Bắc. Hình 2: Ngưới mẹ Việt Nam tiễn con lên đường nhập ngũ bảo vệ Tổ quốc Khi biết tin chiến tranh biên giới nổ ra, Mẹ Duẩn linh cảm sẽ có chuyện chẳng lành. Nhiều đêm Mẹ không ngủ, dõi theo tin chiến trận. Khi quân địch rút về nước, đồng đội cùng xã với anh Thắng lần lượt trở về nhưng Mẹ không thấy anh đâu. Một sáng mùa Thu năm đó, khi Mẹ đang cùng bà con đào công sự đề phòng giặc quay lại tấn công thì tin dữ báo về: Anh Thắng hy sinh đúng vào tối 17/2/1979 - ngày đầu tiên của cuộc chiến tranh biên giới. Sau này đồng đội của anh kể lại, tối ấy, anh Thắng đang trực chiến đấu bên khẩu đại liên 12 ly 7 tại chốt sát biên giới thuộc địa bàn huyện Cao Lộc (Lạng Sơn) thì bị thương do đạn pháo của địch găm vào xương ống chân trái. Dù vậy anh vẫn quyết tâm bám trận địa, cản bước quân thù. Khuya cùng ngày, anh Thắng bị địch bắn thẳng vào ngực, anh đã anh dũng hy sinh, để lại tuổi thanh xuân nơi biên cương Tổ quốc. Nỗi nhớ da diết Những năm cuối đởi, Mẹ Duẩn đôi lúc nhớ, đôi lúc quên những câu chuyện thường ngày. Nhưng chưa bao giờ Mẹ nguôi ngoai nỗi nhớ những ngưới con mãi mãi không trở về. Trong ngôi nhà nhỏ sạch sẽ, ngăn nắp ở thôn Bình Tiến, dù sức đã yếu, đôi mắt cũng mờ dần theo năm tháng, Mẹ vẫn thường ngồi võng ngoài hiên, hướng ánh nhìn ra xa, mỏi mòn mong ngóng điều gì thân thuộc. Hình 3: Ngưới mẹ ngồi chờ con - Nỗi nhớ không bao giờ nguôi “Nhớ các con lắm. Ngày tiễn con đi, đứa nào cũng bảo khi hết chiến tranh sẽ về với mẹ. Vậy mà...” - Mẹ Duẩn ngậm ngùi. Trong hai ngưới con liệt sĩ của Mẹ, chỉ có anh Bùi Văn Thắng là gia đình đã tìm được hài cốt, còn anh Bùi Văn Ta hiện vẫn nằm lại đâu đó với cỏ cây, ruộng đồng. Nhiều năm trước, anh Bùi Văn Tăng đã đi khắp các tỉnh miền Nam, đến tất cả quân khu để tìm kiếm mộ anh trai mình nhưng vẫn không thấy. Tình mẫu tử thiêng liêng Thấu hiểu nỗi đau, mất mát của Mẹ mình, con gái út là chị Bùi Thị Chín sinh năm 1966 đã hy sinh hạnh phúc riêng tư để ở vậy chăm sóc Mẹ. Mẹ đã nhiều lần động viên chị lập gia đình, nhưng chị bảo: “Chẳng có gia đình nào bằng mẹ cả!” Năm 2014, Báo Thái Nguyên (nay là Báo và Phát thanh, Truyền hình Thái Nguyên) vinh dự được phụng dưỡng Mẹ Duẩn đến cuối đởi. Kể từ đó, các cán bộ, phóng viên của Báo đến thăm hỏi Mẹ thường xuyên, chăm sóc những khi Mẹ đau ốm; đỡ đần gia đình mỗi khi có công, có việc. Lễ tiễn biệt Mẹ Việt Nam Anh hùng Trần Thị Duẩn đã từ trần hồi 20 giờ ngày 3-8-2025, hưởng thọ 102 tuổi. Lễ truy điệu và an táng Mẹ được tổ chức vào hồi 8 giờ ngày 5-8 tại nghĩa trang quê nhà. Sự ra đi của Mẹ là mất mát lớn đối với gia đình, quê hương, là nỗi tiếc thương sâu sắc của những ngưới làm báo tỉnh Thái Nguyên. Những hy sinh thầm lặng nhưng vĩ đại của Mẹ Trần Thị Duẩn nói riêng và các Mẹ Việt Nam Anh hùng trên khắp dải đất hình chữ S nói chung đã góp phần làm nên những trang sử vàng chói lọi của dân tộc. Cuộc đởi và những cống hiến to lớn của Mẹ mãi mãi là tấm gương sáng cho lớp lớp thế hệ trẻ học tập, noi theo. “Uống nước nhớ nguồn” - Đảng, Nhà nước và nhân dân ta mãi mãi ghi nhớ công ơn cứa các Mẹ Việt Nam Anh hùng, các anh hùng liệt sĩ đã hy sinh xương máu cho độc lập, tự do của dân tộc.