BÀ MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG Y BIA

Mẹ Y Bia sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống cách mạng ở xã Đăk Ui, huyện Đăk Hà, tỉnh Kon Tum. Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, xã Đăk Ui là một trong những vùng hậu cứ cách mạng vững chắc. Nhân dân nơi đây luôn có truyền thống đoàn kết, tham gia cách mạng, đấu tranh để bảo vệ mảnh đất quê hương của mình. Cũng như bao người con của vùng đất mạng Đăk Ui, Mẹ Y Bia sớm được giác ngộ và đi theo cách bằng những việc làm cụ thể, Mẹ vừa lao động tần tảo nuôi con, chăm lo gia đình, vừa tham gia hoạt động nuôi giấu, che chở cán bộ. Mẹ lấy chồng là ông U Nếu, người cùng quê, sinh năm 1920 và sinh được ba người con trai là U Đôi (sinh năm 1943), A Tum (sinh năm 1945) và U Tía (sinh năm 1948). Năm 1948, sau khi sinh được người con thứ ba là U Tía, do điều kiện chiến tranh khắc nghiệt, sức khỏe yếu, Mẹ kiệt sức và qua đời ở tuổi 37. Đến năm 1965, do bệnh tật, gia đình lại không có điều kiện thuốc thang chữa bệnh nên ông U Nếu cũng qua đời ở tuổi 45.

Cha, mẹ đều mất sớm, lại sinh ra và lớn lên trong thời buổi chiến tranh, nên những người con của Mẹ gặp nhiều khó khăn, vất vả. Nhưng, được sự giác ngộ của cách mạng các con của Mẹ đều đi theo tiếng gọi của Tổ quốc, tham gia chiến đấu chống lại kẻ thù xâm lược.

Tháng 4/1959, U Đôi (A Đôi) mới 16 tuổi, nhưng với tình yêu quê hương đất nước, anh đã nhập ngũ, đóng quân tại Huyện đội H16, tỉnh Kon Tum. Là đoàn viên thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, anh đã nhiều lần anh dũng, mưu trí trong chiến đấu, lập được nhiều chiến công. Thấy được năng lực chỉ huy, khả năng tổ chức chiến đấu của anh, đơn vị đã tin tưởng giao anh giữ chức vụ Trung đội phó. Ngày 09/10/1965, trong một lần làm nhiệm vụ chống càn tại làng Kon Hà Đôi, anh đã anh dũng hy sinh. Ghi nhận những thành tích của anh, Hội đồng Nhà nước nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã tặng thưởng Huân chương Kháng chiến hạng Nhì; Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam đã tặng ba Huân chương Chiến sĩ giải phóng (hạng Nhất, Nhì, Ba). Ngày 24/02/1978, Thủ tướng Chính phủ đã truy tặng Bằng Tổ quốc ghi công cho liệt sĩ U Đôi.

Tiếp bước truyền thống cách mạng của người anh, tháng 01/1960, người em A Tum (U Tum) đã lên đường nhập ngũ khi mới 15 tuổi. Là một thanh niên ưu tú, anh được bố trí về Đội công tác tỉnh rồi được phân công làm Đội trưởng Đội công tác của tỉnh tại khu vực H92. Trong quá trình công tác, anh đã lập được nhiều công lao, thành tích, được tặng hai Huân chương Quyết thắng (hạng Nhất, Nhì); Huân chương Giải phóng hạng Ba; Huân chương Kháng chiến hạng Nhì Huân chương Chiến công giải phóng hạng Nhất. Thực hiện sự phân công của Thường vụ H9, chuẩn bị đánh địch trên đường 14, trong khi làm nhiệm vụ, anh bị trúng mìn và anh dũng hy sinh ngày 07/3/1972 bên ngoài ấp Võ Định (thuộc địa bàn huyện Đăk Hà hiện nay).

Người con thứ ba của Mẹ là U Tía, sinh năm 1948. Trong kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, anh đã cùng dân làng vừa lao động sản xuất, vừa tham gia các hoạt động phục vụ cách mạng. Sau giải phóng, anh được tạo điều kiện đi học sư phạm tiểu học; đến năm 1975, anh về làm giáo viên rồi được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng Trường phổ thông tiểu học xã Đăk Ui, huyện Đăk Hà. Năm 1992, anh nghỉ công tác giáo dục về làm Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã, Bí thư Chi bộ 1. Năm 1997, anh được bầu làm Phó Bí thư Đảng ủy, kiêm Chủ tịch Hội đồng nhân dân xã. Đến năm 2004, anh nghỉ công tác ở xã về lao động sản xuất cùng gia đình ở xã Đăk Ui, huyện Đăk Hà.

Vì có hai con tham gia chiến đấu và hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, năm 2014, ghi nhận sự cống hiến, hy sinh của Mẹ Y Bia đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng đối với Mẹ.