Bà mẹ Việt Nam anh hùng Y Đêm: Biểu tượng tinh thần cách mạng kiên trung của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên
Bà mẹ Việt Nam anh hùng Y Đêm, người dân tộc Giẻ, sinh năm 1917 tại làng Rì Nầm, xã Đăk Môn, huyện Đăk Glei, tỉnh Kon Tum (nay là xã Đăk Môn, tỉnh Quảng Ngãi), là biểu tượng tiêu biểu của lòng yêu nước, tinh thần cách mạng kiên trung và sự hy sinh thầm lặng của đồng bào các dân tộc Tây Nguyên trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.
Cuộc đời mẹ gắn liền với những năm tháng gian khổ của hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ và sự cống hiến lớn lao của cả gia đình cho cách mạng, trong đó 3 người con của mẹ đã anh dũng chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, năm 18 tuổi, mẹ lập gia đình với ông A Sor, người cùng tuổi, cùng làng. Vợ chồng mẹ có 9 người con, gồm 6 trai và 3 gái. Cuộc sống vốn nhiều khó khăn, và những năm tháng dưới ách thống trị của thực dân và phong kiến tay sai càng khiến đồng bào nơi đây phải chịu biết bao cơ cực.
Trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945, mẹ chứng kiến cảnh người dân bị áp bức bởi chính sách sưu cao, thuế nặng. Nhiều người phải lặn lội hàng tháng trời trong rừng sâu tìm ngà voi và các lâm thổ sản quý hiếm để cống nộp. Không ít người bỏ mạng giữa rừng thiêng, nước độc vì đói rét, bệnh tật; những người trở về không đủ sản vật để cống nộp thì bị đánh đập dã man. Chính sách bắt bớ, tù đày và áp bức của kẻ thù đã khiến nhiều gia đình ly tán, để lại nỗi đau dai dẳng trong lòng người dân.
