BÀ MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG Y NGẮ

Mẹ Y Ngắ xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo người dân tộc Giẻ - Triêng tại thôn Chả Nhầy, xã Đăk Dục, huyện Đăk Glei (nay là huyện Ngọc Hồi), tỉnh Kon Tum.

Mẹ xây dựng gia đình cùng ông A Ngô và lần lượt sinh được hai người con là A Dương (sinh năm 1951) và Y Di (sinh năm 1954). Với lòng yêu nước nồng nàn, lòng căm thù giặc sâu sắc, được cán bộ tuyên truyền hướng dẫn, Mẹ cùng gia đình và bà con dân làng quyết một lòng đi theo cách mạng. Gia đình Mẹ là một trong những gia đình điển hình trong việc tham gia kháng chiến và phục vụ kháng chiến của nhân dân thôn Chả Nhầy.

Dù trong hoàn cảnh còn khó khăn, thiếu thốn, song khi cách mạng cần, Mẹ và gia đình vẫn tích cực đóng góp lương thực, bí mật vận chuyển vào rừng phục vụ cán bộ và bộ đội. Những năm 1956-1958, Mẹ luôn xông pha đi đầu cùng dân làng đoàn kết đấu tranh chống chính sách tổ cộng, diệt cộng và các chính sách khủng bố trắng hết sức dã man của kẻ thù để đòi hòa bình, tự do, dân chủ. Tình hình cách mạng lúc bấy giờ phải đương đầu với nhiều khó khăn, các đồng chí cán bộ được phân công ở lại bám địa bàn hoạt động, cùng ăn, cùng ở, cùng làm với dân, dựa vào dân để xây dựng cơ sở. Gia đình Mẹ Y Ngắ được cán bộ cách mạng hết sức tin cậy. Nhiều cán bộ đã được Mẹ và dân làng nơi đây nuôi giấu trong quá trình hoạt động, bí mật gây dựng cơ sở, xây dựng phong trào cách mạng.

Ông A Ngô là dân công chiến trường. Tháng 7/1965, ông tham gia tải đạn và hy sinh tại Khu 6 (của huyện H40), để lại người vợ trẻ và các con đang trong độ tuổi thơ dại. Đối với Mẹ, đó là những năm tháng đau khổ, khó khăn, vất vả nhất trong cuộc đời. Theo thời gian, các con của Mẹ cũng khôn lớn, trưởng thành, phát huy truyền thống cách mạng của quê hương, gia đình, nhất là sự giáo dục của Mẹ, con trai Mẹ đã tình nguyện lên đường tòng quân giết giặc, cứu nước.

Đầu năm 1972, con trai Mẹ là A Dương nhập ngũ, được phân công vào Tiểu đoàn 304, Tỉnh đội Kon Tum. Trong quá trình tham gia chiến đấu, anh A Dương luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Ngày 21/3/1972, A Dương anh dũng hy sinh tại Doanh trại Kon Tây thuộc huyện H16 khi đang làm nhiệm vụ, lúc này anh đang mang cấp bậc Hạ sĩ, chức vụ chiến sĩ. Liệt sĩ A Dương đã được Nhà nước truy tặng Huy chương Chiến sĩ giải phóng.

Sau ngày đất nước giải phóng, Mẹ Y Ngắ sống cùng với gia đình người con gái Y Di tại thôn Chả Nhầy, xã Dục Nông, huyện Đăk Glei (làng Chả Nhầy nay thuộc xã Đăk Dục, huyện Ngọc Hồi). Năm 1990, do lâm bệnh, Mẹ đã qua đời. Hiện nay, gia đình A Biếc (cháu ngoại của Mẹ) đang thờ phụng Mẹ Y Ngắ, liệt sĩ A Ngô và liệt sĩ A Dương tại thôn Chả Nhầy, xã Đăk Dục, huyện Ngọc Hồi, tỉnh Kon Tum.

Ghi nhận những cống hiến, hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, năm 2015, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ký Quyết định truy tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng đối với Mẹ Y Ngắ.