Bà Năm Bánh Tráng – Lớp Bột Mỏng Manh Và Trang Tài Liệu Nuốt Vội
Sáng sớm, trên cù lao Mây rợp bóng cây trái, bà Năm (67 tuổi) đã đỏ lửa lò trấu. Trước mặt bà là nồi nước sôi sùng sục căng tấm vải lụa mỏng. Bà dùng chiếc gáo dừa múc bột gạo nếp trắng ngần, tráng một lớp cực mỏng lên mặt vải rồi đậy nắp lại. Chỉ mười giây sau, bà khéo léo dùng ống tre gạt vớt lá bánh tráng mỏng như giấy pơ-luya ra phơi trên vỉ tre. Động tác của bà nhẹ nhàng, nâng niu đến mức lá bánh không hề rách dù chỉ một vết nhỏ. Sự khéo léo, tinh tế ấy khiến người ta khó hình dung ra người phụ nữ này từng là một giao liên tình báo dũng cảm, chuyên giấu và vận chuyển những mật thư, tài liệu tối mật ngay trong lòng địch.
Nhiệm vụ của giao liên là bảo vệ tài liệu bằng mọi giá, kể cả việc phải hy sinh tính mạng. "Tráng bánh tráng lỡ tay làm rách thì quăng vào nồi nấu heo, tráng cái khác bù vô. Chứ vận chuyển tài liệu mật ngày đó, rách hay lộ một chữ là mạng lưới cơ sở nội thành sụp đổ, bao nhiêu người rớt đầu," bà Năm lật mặt chiếc bánh tráng ướt, hơi nóng phả vào khuôn mặt lấm tấm mồ hôi. "Tài liệu được viết trên giấy pơ-luya mỏng dính, cuộn tròn nhét vào ruột cây bút máy hay giấu trong gấu quần. Có lần qua bốt gác bị giặc xét hỏi gắt gao, dì phải lén vo tròn mảnh giấy mật thư nhét vào miệng, nhai nát tươm rồi nuốt ực vào bụng để phi tang. Cái vị đắng ngắt của mực hòa với máu rơm rớm trong cổ họng, vừa sợ hãi vừa nghẹn uất."
Hòa bình, bà Năm chọn cái nghề tráng bánh bình dị ven sông. "Nhìn cái lá bánh tráng mỏng tang, trắng trong phơi dưới ánh mặt trời rực rỡ, dì lại thấy lòng mình nhẹ bẫng. Ngày xưa dì giấu những tờ giấy mỏng mang thông điệp sinh tử trong bóng tối sợ hãi. Bây giờ dì làm ra những chiếc bánh tráng mỏng manh nhưng dẻo thơm, phơi mình giữa thanh thiên bạch nhật để mang lại bữa ăn ngon cho mọi người. Cùng là sự mỏng manh, nhưng mỏng manh của hòa bình nó thơm mùi lúa gạo, bình yên và ngọt ngào đến lạ," bà Năm cười móm mém, tay tiếp tục múc bột đổ lên tấm vải lụa căng tràn sức nóng.
