Ba năm giữ biên cương trong sương núi Lào Cai

Có người nhớ quân ngũ bằng tiếng còi báo thức. Có người nhớ bằng thao trường hay những đêm trực gác.

Còn tôi, mỗi lần nhớ lại quãng đời lính biên giới, thứ hiện lên đầu tiên lại là… sương.

Sương ở Lào Cai dày lắm.

Có những buổi sáng mở mắt ra, cả núi rừng trắng xóa. Đứng cách nhau vài mét chỉ thấy lờ mờ bóng người. Sương phủ lên mái lán, phủ lên súng đạn, phủ lên cả những khuôn mặt còn rất trẻ của chúng tôi ngày ấy.

Tôi nhập ngũ năm hai mươi mốt tuổi.

Cái tuổi ngoài đời còn thích tụ tập bạn bè, còn ham vui, còn nghĩ cuộc sống đơn giản lắm. Nhưng lên biên giới rồi mới biết, đời lính không có nhiều khoảng thời gian để người ta sống cho riêng mình.

Ở nơi đầu sóng ngọn gió ấy, điều đầu tiên chúng tôi học không phải cách cầm súng, mà là học cách chịu đựng.

Chịu rét.
Chịu thiếu thốn.
Chịu nhớ nhà.

Những năm cuối thập niên 1980, vùng biên Lào Cai vẫn còn nhiều dấu vết của những năm tháng căng thẳng. Đất đá nham nhở, nhiều điểm chốt còn in dấu chiến sự cũ. Người lính biên giới khi ấy luôn trong trạng thái cảnh giác, bởi bình yên ở nơi phên dậu Tổ quốc chưa bao giờ là điều tự nhiên có được.

Đơn vị tôi đóng quân trên cao.

Mùa đông gió thốc từng cơn lạnh buốt. Có đêm nhiệt độ xuống thấp, nằm trong chăn vẫn rét run. Nước sinh hoạt thiếu, nhiều hôm phải chắt chiu từng ca nước nhỏ. Rau xanh hiếm, anh em trồng được chút rau nào quý chút ấy.

Nhưng lạ là giữa gian khó ấy, tiếng cười vẫn có.

Tôi nhớ những buổi chiều sau giờ làm nhiệm vụ, anh em ngồi quanh bếp lửa. Củi cháy tí tách. Người hong đôi tất ướt. Người pha ấm chè nóng. Có người lấy chiếc đàn cũ gảy vài câu không trọn bài. Chúng tôi ngồi rất gần nhau vì lạnh, nhưng cũng vì tình đồng đội khiến ai cũng thấy ấm lòng hơn.

Ở biên giới, đồng đội quý lắm.

Quý vì ngày nào cũng nhìn thấy nhau giữa núi rừng heo hút. Quý vì cùng nhau chia từng gói mì, từng điếu thuốc. Quý vì những đêm gác thay nhau chỉ để đồng đội được ngủ thêm chút nữa.

Tôi còn nhớ một đêm mùa đông năm ấy.

Sương xuống dày đặc, lạnh đến tê tay. Tôi và một đồng đội thay nhau trực gác. Gần sáng, cậu ấy kéo cổ áo rồi cười:

“Mai này về quê chắc nhớ cái rét này lắm.”

Tôi bảo:

“Giờ thì chỉ mong hết rét thôi.”

Hai đứa cùng cười.

Vậy mà nhiều năm sau, điều tôi nhớ thật lại chính là những đêm như thế.

Có lẽ tuổi trẻ con người ta kỳ lạ lắm. Những lúc đang sống trong khó khăn thì chỉ mong thời gian trôi nhanh. Nhưng đến khi đi qua rồi, lại thấy chính những ngày gian khổ ấy đáng nhớ nhất.

Tôi không phải người lập chiến công lớn. Chỉ là một người lính bình thường nơi biên giới. Nhưng tôi luôn tự hào vì ba năm tuổi trẻ của mình đã được sống ở nơi mà mỗi bước chân đều gắn với trách nhiệm giữ gìn chủ quyền đất nước.

Có lần tôi đứng gác lúc trời gần sáng.

Sương tan dần, phía xa những dãy núi hiện ra lặng lẽ. Lá cờ trên chốt bay phần phật trong gió. Khoảnh khắc ấy tôi tự nhiên thấy lòng rất lạ. Không hẳn xúc động, cũng không hẳn tự hào, mà giống như mình hiểu rõ vì sao người lính phải có mặt ở nơi này.

Nếu không có những người lính nơi biên giới, làm sao có được sự bình yên dưới xuôi.

Ba năm quân ngũ của tôi trôi qua giữa những mùa sương như thế.

Sương mùa xuân mỏng nhẹ.
Sương mùa đông dày đặc trắng núi.
Có hôm sương che kín cả lối đi.
Có hôm sáng ra tóc ai cũng ướt đẫm hơi nước.

Và cũng trong ba năm ấy, tôi từ một chàng trai trẻ trở thành người đàn ông biết sống trách nhiệm hơn.

Quân đội dạy tôi sự kỷ luật.
Biên giới dạy tôi sự kiên cường.
Còn đồng đội dạy tôi cách sống nghĩa tình.

Ngày xuất ngũ tháng 3 năm 1991, tôi rời đơn vị vào một buổi sáng nhiều mây.

Tôi xách ba lô đi thật chậm qua con đường đất quen thuộc. Những hàng cây, bếp lửa, vọng gác… tất cả đều đã quá thân thuộc. Đồng đội đứng tiễn nhau không nói nhiều, chỉ bắt tay thật chặt.

Lúc xe rời đơn vị, tôi ngoái nhìn lại dãy núi phía sau lần cuối.

Sương hôm ấy vẫn phủ trắng như ngày tôi mới lên đây.