Bà Năm Nghê (Lê Thị Nghê) - mẹ VNAH

NỖI ÁM ẢNH HÒN KẼM: GIỌT NƯỚC MẮT ĐỨT RUỘT CỦA NGƯỜI MẸ VÀ SỰ SỐNG ĐỔI BẰNG SINH MỆNH ĐỨA CON THƠ

Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, những dấu chân của kẻ thù đã bị cỏ dại xóa nhòa, nhưng tại mảnh đất Ninh Kiều (xã Hiệp Hòa, huyện Hiệp Đức, tỉnh Quảng Nam), có một câu chuyện lịch sử vẫn luôn được người dân từ trẻ đến già nhắc lại bằng cả sự kính trọng và những giọt nước mắt nghẹn ngào. Đó là câu chuyện về Mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Nghê (thường gọi là Năm Nghê) – người mẹ đã mang một vết thương lòng rỉ máu suốt cuộc đời để bảo toàn mạng sống cho hàng trăm đồng bào.

Cơn cuồng phong bên dòng Thu Bồn và căn hầm định mệnh

Sau chiến dịch Mậu Thân 1968, vùng thượng nguồn sông Thu Bồn (Quảng Nam) – cái nôi của phong trào cách mạng – trở thành tâm điểm đánh phá, càn quét điên cuồng của quân đội Mỹ. Tháng 10 năm 1969, nhằm trả đũa cho những tổn thất nặng nề trước đó, một sư đoàn Thủy quân lục chiến Mỹ tràn vào Thôn Trà Linh (xã Quế Tân cũ). Chúng đốt phá vườn tược, bắn giết trâu bò, biến làng quê thành một biển khói lửa.

Để bảo toàn lực lượng, du kích địa phương đã đưa hơn 200 người dân thôn Trà Linh rút sâu vào hang đá Hòn Kẽm để trú ẩn. Giữa mưa bom bão đạn, bên ngoài lính Mỹ lùng sục từng mét đất, thả quân phục kích khắp nơi, cắt đứt mọi đường tiếp tế. Trong hang sâu, hàng trăm con người phải đối mặt với cái đói, cái khát quay quắt và một nguyên tắc sống còn: Tuyệt đối phải giữ im lặng.

Năm ấy, bà Năm Nghê mới 32 tuổi. Nuốt nước mắt vào trong khi vừa nhận tin chồng hy sinh ngoài mặt trận, bà ôm hai đứa con thơ chạy giặc: con gái lớn Lê Thị Liên mới 5 tuổi và cậu con trai nhỏ Lê Tân chỉ vừa tròn 3 tháng tuổi.

"Xin mọi người đừng ép tôi..."

Đêm mùng 8 tháng 10 năm 1969, trời mưa tầm tã. Tiếng súng biệt kích Mỹ nổ đùng đoàng mỗi lúc một gần miệng hang. Giữa không gian đặc quánh sự sợ hãi, cậu bé Lê Tân vì quá đói và khát sữa đã khóc thét lên ngày đêm không cách nào dỗ được. Tiếng khóc trẻ thơ lọt thỏm giữa hang đá, như một mũi tên dẫn đường cho quân giặc áp sát.

Hàng trăm gương mặt hốc hác, kiệt sức trong hang đổ dồn ánh mắt bàng hoàng, sợ hãi về phía mẹ con bà Năm Nghê. Trong bóng tối, ai đó đã thốt lên lời cay đắng: Nếu không hy sinh đứa bé, cả hang hơn hai trăm con người sẽ bị giặc phát hiện và thảm sát.

Hiểu được ý định của dân làng, bà Năm Nghê điên cuồng chạy đến giật lấy đứa con trai từ tay người thân, ôm chặt vào lòng và khóc nghẹn: "Xin mọi người đừng ép tôi phải làm như vậy. Bây giờ tôi chỉ còn hai đứa con là người thân thích, nó mà có mệnh hệ gì thì tôi cũng không thiết sống nữa...". Chứng kiến cảnh tượng đau đớn ấy, không ai nỡ nói thêm lời nào. Tất cả chỉ biết im lặng, nhích lại gần và ôm lấy người mẹ tội nghiệp.

Nhưng tiếng súng bên ngoài đột ngột lặng đi, thay vào đó là tiếng giày đinh của lính Mỹ đang sột soạt bước tới ngay gần cửa hang. Thời gian như ngưng đọng. Sự sống của hơn 200 mạng người chỉ còn tính bằng giây.

Quyết định đứt từng khúc ruột dưới ánh chớp đạn pháo

Trong ranh giới mong manh giữa cái chết và sự sống, bà Năm Nghê nhìn đứa con trai bé bỏng, nghẹn ngào thì thầm trong nước mắt: "Hy sinh con, hãy tha thứ cho mẹ... Mẹ không bao giờ muốn đối xử với con như thế này... Nhưng để cứu dân làng thì con phải ra đi..."

Người mẹ đau đớn dùng tay bịt chặt miệng đứa con thơ. Nước mắt mẹ tuôn trào mặn đắng. Có những khoảnh khắc bủn rủn, bà khựng lại, nới lỏng tay với hy vọng con sẽ nín khóc, nhưng cậu bé càng khóc ngặt hơn. Cho đến khi cánh tay nhỏ xíu của bé Tân đang níu lấy vạt áo mẹ từ từ buông thõng, hơi thở lịm dần... Cả hang đá lặng phắc, chỉ có tiếng lòng người mẹ vỡ vụn thành trăm mảnh.

Khi con vừa tắt thở, bà Năm Nghê lẳng lặng cởi chiếc áo đang mặc trên người, gói ghém thi thể con lại. Bà dắt theo đứa con gái lớn, gạt nước mắt bò lên khỏi miệng hang giữa mưa bom bão đạn. Cách cửa hang 100 mét, người mẹ dùng đôi bàn tay trần bới từng thớ đất ướt lạnh để an táng cho con.

Chị Lê Thị Liên (con gái bà Năm Nghê), lúc đó mới 5 tuổi, sau này đau đớn nhớ lại: "Lắp đất xong, mẹ ngồi thẫn thở dưới ánh chớp của đạn pháo. Mẹ chợt thấy lớp đất trên thi thể em tôi hơi rung rinh, giống như em đang sống lại. Mẹ như điên dại bốc thêm đất bỏ lên phần mộ rồi bế xốc tôi chạy ngược về hang, ghì chặt tôi vào lòng, cắn răng nức nở rồi ngất lịm đi".

Hơn nửa thế kỷ hóa điên vì nhớ con

Ba ngày sau đêm kinh hoàng ấy, quân Mỹ rút đi, pháo ngớt, hơn 200 người dân bước ra khỏi hang Hòn Kẽm trở về làng cũ an toàn. Sự sống của họ đã được đổi bằng sinh mạng của một đứa trẻ 3 tháng tuổi và cả phần đời còn lại của một người mẹ.

Chiến tranh loạn lạc qua đi, nỗi đau đứt ruột năm ấy đã gặm nhấm tâm trí bà Năm Nghê ngày này qua ngày khác. Sức khỏe yếu dần, người mẹ ấy cuối cùng đã hóa điên vì quá nhớ thương con. Suốt mấy chục năm dài, người dân Ninh Kiều lại xót xa chứng kiến một bà lão nửa tỉnh nửa điên, ngày qua ngày ôm chiếc khăn cũ từng cuốn đứa con trai năm xưa đi khắp làng trên xóm dưới hát ru. Những đêm mưa gió bão bùng, bà lại một mình đốt nhang lầm lũi đi vào rừng, miệng thì thào trong vô vọng: "Phải tìm được mộ của con..."

Ông Trần Hùng, một nhân chứng cùng ở trong hang năm ấy bồi hồi chia sẻ: "Nếu không có chị Nghê, chắc chúng tôi đã không sống được đến ngày hôm nay. Vì dân làng, chị ấy đã phải trả cái giá quá đắt. Đến tận bây giờ, mỗi lần nhìn chị bế chiếc khăn mộng mị hát ru, chúng tôi vô cùng xót xa".

Có lẽ, chỉ có ở đất nước Việt Nam mới có những sự hy sinh hiển hách nhưng cũng đầy đau thương đến xé lòng như thế. Sự hy sinh vĩ đại của Mẹ Lê Thị Nghê đã trở thành một tượng đài bất tử về lòng yêu nước, tình đồng bào, để lại sự thương tiếc và lòng biết ơn vô hạn cho muôn đời sau.