Ba năm tuổi trẻ nơi tuyến lửa

Bà Phạm Thị Sinh thường nói vui rằng tuổi trẻ của mình “gắn với đất đỏ và khói bom nhiều hơn phấn son”. Nhưng phía sau câu nói mộc mạc ấy là cả một quãng đời thanh xuân đầy gian khổ của nữ thanh niên xung phong trong những năm kháng chiến chống Mỹ ác liệt nhất.

Sinh năm 1943, bà nhập ngũ tháng 6 năm 1965 và tham gia lực lượng thanh niên xung phong đến tháng 6 năm 1968. Đó là giai đoạn các tuyến giao thông chiến lược liên tục bị đánh phá dữ dội. Công việc của đơn vị bà là đảm bảo giao thông, tải hàng và san lấp hố bom để xe chi viện kịp vào chiến trường.

Bà kể rằng ngày lên đường, mình đã ngoài hai mươi tuổi — cái tuổi ở quê nhiều người đã yên bề gia thất. Nhưng thời chiến, chuyện riêng ai cũng gác lại phía sau.

“Lúc ấy chỉ nghĩ đơn giản là thanh niên thì phải góp sức cho đất nước.”

Ba năm thanh niên xung phong của bà không có nhiều khoảng nghỉ. Ban ngày tránh máy bay, ban đêm ra đường làm nhiệm vụ. Có hôm vừa cuốc đất xong lại phải chạy xuống hầm vì bom dội tới.

Điều bà nhớ rõ nhất không phải những trận bom lớn, mà là cảm giác chờ tiếng còi báo yên sau mỗi đợt máy bay quần thảo.

“Có những lúc nằm trong hầm, đất rung như động đất, chỉ biết nắm chặt tay nhau.”

Trong đơn vị, bà Sinh nổi tiếng đảm đang nên thường được giao nấu ăn cho cả tổ. Nhưng thời ấy thiếu thốn, chuyện bếp núc cũng đầy gian nan. Gạo ít, rau rừng nhiều hơn cơm. Có hôm nấu xong, cả nồi cơm bị đất đá văng vào vì bom nổ gần đó, vậy mà anh em vẫn phủi đi rồi ăn tiếp để còn làm việc.

Bà cười nhớ lại:
“Hồi ấy đói nên ăn gì cũng ngon.”

Có một kỷ niệm khiến bà nhớ mãi. Một lần đơn vị nhận được tiêu chuẩn thịt hiếm hoi sau nhiều tháng. Các chị em hí hửng chuẩn bị cải thiện bữa ăn thì bất ngờ có lệnh khẩn đi thông đường. Đến khi quay về, nồi thịt đã cháy đen dưới bếp.

“Tiếc đến phát khóc,” bà bật cười, “nhưng lúc đó ai cũng đói quá nên vẫn vét ăn sạch.”

Không chỉ chịu bom đạn, thanh niên xung phong còn đối mặt với sốt rét rừng. Có thời gian cả tổ nằm li bì vì sốt, người rét run vẫn cố ôm chăn đi làm nhiệm vụ. Thuốc men thiếu thốn, nhiều người chỉ cầm cự bằng nước lá rừng.

Ba năm từ 1965 đến 1968 trôi qua giữa mưa bom lửa đạn và vô vàn thiếu thốn. Khi rời đơn vị trở về quê hương, bà Phạm Thị Sinh mang theo mái tóc cháy nắng và những ký ức không thể phai mờ.

Giờ đây, điều bà nhớ nhất không phải gian khổ hay hiểm nguy, mà là tình cảm của những người từng sống chết bên nhau. Với bà, thanh niên xung phong thời chống Mỹ là quãng đời cực nhọc nhưng đẹp nhất — nơi tuổi trẻ được sống hết mình vì Tổ quốc và vì những con đường không bao giờ được phép tắt.