Ba ngày ba đêm ra Hoàng Sa
Ngày nay, khi nhắc đến biển đảo, chúng ta thường nghĩ đến những con tàu lớn, những thiết bị hiện đại và những chuyến hải trình có đầy đủ phương tiện bảo đảm an toàn. Nhưng cách đây hàng trăm năm, những chuyến đi ra biển xa của người Việt diễn ra trong điều kiện hoàn toàn khác.
Ở đảo Lý Sơn, tỉnh Quảng Ngãi, nhiều thế hệ người dân đã lưu giữ câu chuyện về những người lính thuộc đội Hoàng Sa. Họ vốn là những người dân quen nghề biển, được tuyển chọn để thực hiện những chuyến đi đặc biệt. Theo Lê Quý Đôn ghi trong Phủ biên tạp lục, đội Hoàng Sa gồm 70 suất, lấy người xã An Vĩnh, mỗi năm cứ đến tháng hai thì nhận lệnh lên đường. Họ được cấp lương thực đủ dùng trong sáu tháng và đi bằng những chiếc thuyền câu nhỏ.
Điều khiến người đọc đặc biệt chú ý là khoảng thời gian để đến nơi: “…đi bằng 5 chiếc thuyền câu nhỏ, ra biển 3 ngày 3 đêm thì đến đảo ấy.” Ba ngày ba đêm trên biển đối với một chiếc thuyền nhỏ là một hành trình không hề đơn giản. Họ không có GPS để xác định vị trí. Không có điện thoại để gọi về nhà. Không có những con tàu hiện đại có khả năng chống chịu tốt trước thời tiết xấu. Mỗi chuyến đi phụ thuộc rất nhiều vào kinh nghiệm của người đi biển, hướng gió, con nước và điều kiện tự nhiên. Những người lính Hoàng Sa ra đi không phải để tìm kiếm một cuộc sống phiêu lưu. Họ nhận nhiệm vụ rồi lên đường.
Trước ngày đi, có lẽ điều khiến họ lo lắng nhất không phải chỉ là những ngày lênh đênh trên biển mà còn là câu hỏi: liệu mình có trở về hay không? Bởi biển cả thời ấy vô cùng nguy hiểm. Có người trở về đất liền sau chuyến đi. Nhưng cũng có những người mãi mãi nằm lại giữa biển. Chính vì vậy, trong ký ức của người dân Lý Sơn, những chuyến đi Hoàng Sa không chỉ là một hoạt động được ghi trong sử sách mà còn là câu chuyện về những con người cụ thể, về những gia đình có người thân ra biển và về sự chờ đợi của những người ở lại.
Điều đáng quý là dù trải qua hàng trăm năm, ký ức ấy vẫn được lưu giữ. Người dân Lý Sơn tổ chức Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa để tưởng nhớ những người từng ra biển làm nhiệm vụ. Những câu chuyện về họ tiếp tục được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Một chuyến đi kéo dài ba ngày ba đêm đã trở thành một phần của lịch sử.
Nhưng đằng sau con số ấy là những con người thật, những con thuyền thật và những gia đình đã gửi người thân của mình về phía biển.
