Ba ngày tìm kiếm để đưa đủ mười chị em về bên nhau

Ngã ba Đồng Lộc nằm trên đường mòn Hồ Chí Minh xuyên qua dãy Trường Sơn ở Hà Tĩnh, là giao điểm chiến lược của nhiều tuyến đường huyết mạch chi viện cho chiến trường miền Nam. Chỉ riêng trong 240 ngày đêm từ tháng 3 đến tháng 10/1968, không quân địch đã trút xuống đây tới 48.600 quả bom các loại, khiến nơi này được gọi là "tọa độ chết".

Trưa ngày 24/7/1968, Tiểu đội 4 thuộc Đại đội 552, Tổng đội Thanh niên xung phong 55 Hà Tĩnh — gồm 10 cô gái tuổi từ 17 đến 24, do Võ Thị Tần làm Tiểu đội trưởng — được lệnh ra san lấp hố bom vừa bị địch thả để nhanh chóng thông đường cho xe qua. Trước đó, trong một bức thư gửi về cho mẹ, chị Võ Thị Tần từng viết: bom đạn của địch có thể làm rung chuyển cả núi rừng, nhưng không thể làm rung chuyển được những trái tim của các chị.

Đến 17 giờ cùng ngày, một tốp máy bay phản lực bất ngờ quay lại và ào ạt trút bom xuống đúng khu vực các chị đang làm việc. Sau trận oanh tạc, chỉ còn lại một hố bom sâu hoắm, không còn nghe thấy một tiếng người nào — cả mười cô gái đã hy sinh.

Đồng đội tại mặt trận quyết tâm phải tìm bằng được đầy đủ cả mười người trước khi tổ chức an táng, bởi các chị đã cùng nhau chiến đấu, gắn bó thân thiết như chị em một nhà. Chín thi thể được tìm thấy trong ngày, nhưng người cuối cùng — chị Hồ Thị Cúc — vẫn chưa tìm ra dù đã tìm kiếm suốt nhiều giờ. Phải đến ba ngày sau, đồng đội mới tìm thấy thi thể chị nằm sâu trong lòng đất đá, đầu vẫn đội nón, vai vẫn vác cây cuốc, các đầu ngón tay đều thâm tím — mọi người tin rằng chị đã cố gắng tự bới đất để thoát ra nhưng hầm quá sâu.

Sự hy sinh của mười cô gái đã trở thành biểu tượng bất tử cho lòng yêu nước và tinh thần sẵn sàng hiến dâng tuổi xuân vì độc lập, tự do của cả một thế hệ thanh niên xung phong thời chống Mỹ. Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc sau này được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt, trở thành nơi hàng triệu người tìm về tưởng niệm.