BA NGÀY VƯỢT PHỤC KÍCH VÀO WARIN

Trong những năm tháng làm nghĩa vụ quốc tế tại Campuchia, đối với nhiều người lính Việt Nam, hiểm nguy không chỉ xuất hiện trong những trận đánh mà còn rình rập trên từng con đường hành quân. Có những chặng đường tưởng như chỉ mất vài giờ di chuyển nhưng phải kéo dài nhiều ngày bởi quân địch liên tục phục kích, chặn đánh. Với chú Nguyễn Văn Tùng, sinh năm 1964, hành trình ba ngày vào huyện Warin là một ký ức như thế.

Năm 1986, chú Tùng sang Campuchia thực hiện nghĩa vụ quốc tế, thuộc lực lượng Mặt trận 479. Sau tám tháng được đào tạo tiếng Khơ-me tại tỉnh Xiêm Riệp, chú nhận nhiệm vụ làm chuyên gia, phiên dịch. Theo lời rủ của người anh em kết nghĩa tên Tèo, đang công tác tại Tiểu đoàn 55, chú đã tự nguyện xin chuyển về huyện Warin, một địa bàn nổi tiếng nguy hiểm.

Quyết định xin về Warin được cấp trên chấp thuận. Nhưng để đặt chân đến nơi nhận nhiệm vụ, chú Tùng phải trải qua một hành trình đầy thử thách.

Theo hồi ức của chú, con đường vào Warin khi ấy thường xuyên bị quân Pôn Pốt phục kích. Những lực lượng đối địch vẫn hoạt động trong khu vực, lợi dụng địa hình rừng núi, đường sá hiểm trở để tổ chức những cuộc tiến công bất ngờ. Việc di chuyển vì vậy không thể thực hiện một cách bình thường như ở những vùng đã được kiểm soát an toàn.

Chính vì tình hình ấy, chú Tùng phải mất đến ba ngày mới vào được huyện Warin.

Ba ngày là khoảng thời gian không dài đối với một cuộc hành quân xa, nhưng điều khiến chú nhớ mãi không phải quãng đường hay sự mệt nhọc, mà là những cuộc phục kích liên tục dọc đường. Trên vùng đất ấy, mỗi đoạn đường đều có thể trở thành nơi quân địch bất ngờ nổ súng.

Muốn đưa lực lượng vào sâu trong địa bàn, bộ đội phải tổ chức chốt giữ đường rất chặt chẽ. Theo cách gọi của chú Tùng, các chiến sĩ được bố trí thành một đội hình hình chữ Z, với những nhóm nhỏ ngồi so le hai bên đường.

Mỗi nhóm thường có khoảng hai đến ba chiến sĩ. Cứ cách chừng ba mươi đến bốn mươi mét lại có một nhóm khác ở phía đối diện. Các điểm chốt nối tiếp nhau dọc theo tuyến đường, tạo thành hệ thống bảo vệ cho lực lượng di chuyển phía sau.

Đó không phải một đội hình hành quân thông thường mà là cách bố trí lực lượng nhằm kiểm soát các đoạn đường nguy hiểm. Những người lính làm nhiệm vụ chốt giữ phải quan sát, cảnh giới và sẵn sàng ứng phó khi phát hiện quân địch.

Theo chú Tùng, nếu không có những lực lượng bảo vệ như vậy, người đi vào khu vực rất dễ bị phục kích và chịu tổn thất nặng nề.

Trong ký ức của chú, mức độ nguy hiểm còn thể hiện rõ hơn tại khu vực Nokvia, nơi được gọi là “cửa tử” của Tiểu đoàn 55. Đây là địa bàn có những căn cứ của quân địch, với địa hình phức tạp, nhiều hố bom lớn và những khu vực được đối phương tận dụng để xây dựng công sự phòng thủ.

Quân địch có thể lợi dụng các vị trí hiểm yếu để quan sát, theo dõi hoạt động của bộ đội và bất ngờ tiến công khi có điều kiện. Bởi vậy, việc bảo vệ những con đường dẫn vào Warin có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với các đơn vị đang làm nhiệm vụ tại đây.

Những người lính ngồi chốt dọc đường có thể không trực tiếp tham gia một trận đánh lớn trong suốt thời gian làm nhiệm vụ. Nhưng chính sự hiện diện của họ đã góp phần bảo vệ đồng đội, giúp các đoàn quân tiếp tục di chuyển qua những khu vực thường xuyên bị địch uy hiếp.

Đối với chú Tùng, vốn xuất thân từ nhiệm vụ phiên dịch, chuyến đi vào Warin cũng là dịp trực tiếp cảm nhận sự phức tạp và khắc nghiệt của địa bàn chiến trường. Trước đó, chú đã được nghe về mức độ nguy hiểm của huyện này, về tình trạng thiếu quân và việc rất ít người muốn tình nguyện đến công tác. Nhưng chỉ khi trải qua ba ngày trên con đường liên tục bị phục kích, những điều ấy mới hiện lên rõ ràng qua thực tế.

Không có con đường nào được xem là an toàn tuyệt đối. Ngay cả khi đã có lực lượng chốt giữ, bộ đội vẫn phải duy trì cảnh giác trước những tình huống bất ngờ.

Hành trình ấy cũng cho thấy một khía cạnh khác của cuộc chiến đấu tại Campuchia: để thực hiện được nhiệm vụ ở một địa bàn, trước hết phải bảo đảm được đường đi đến địa bàn ấy. Phía sau mỗi chuyến hành quân là công sức của những chiến sĩ làm nhiệm vụ giữ đường, bảo vệ các vị trí hiểm yếu và ngăn chặn những cuộc phục kích.

Sau ba ngày vượt qua những đoạn đường đầy hiểm nguy, chú Nguyễn Văn Tùng cuối cùng cũng đến được huyện Warin, bắt đầu thực hiện nhiệm vụ chuyên gia, phiên dịch tại vùng đất mà mình đã tự nguyện lựa chọn.

Những năm tháng sau đó, chú còn trải qua nhiều biến cố, từ các cuộc tập kích bất ngờ đến ngày trực tiếp cầm súng chiến đấu. Nhưng ký ức về chuyến đi đầu tiên vào Warin vẫn là một phần đáng nhớ trong hành trình quân ngũ.

Ba ngày ấy không chỉ đưa chú đến nơi nhận nhiệm vụ. Đó còn là lần chú cảm nhận sâu sắc rằng, ở chiến trường Campuchia, sự sống còn của người lính đôi khi được quyết định từ chính những đoạn đường hành quân, từ sự cảnh giác của đồng đội và từ những chốt bảo vệ âm thầm giữa vùng đất đầy bom đạn.