"BÀ NGOẠI VIỆT NAM ANH HÙNG" TRẦN THỊ DUYÊN

Những đứa con cháu về thăm má thường hay gọi đùa má là "Bà ngoại Việt Nam Anh hùng". Thật vậy, má Trần Thị Duyên, 95 tuổi, ở xã Lương Quới, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre, có người con gái là chị Nguyễn Thị Bình cũng được tuyên dương là Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Đã lâu, rất lâu rồi, gần 80 năm qua, má vẫn còn nhớ như in ngày ông bà nội (cha mẹ của cô Nguyễn Thị Định) đón má về làm dâu trong tình thương yêu. Ngày ngày, những lúc rảnh rỗi việc đồng áng, vườn tược, má thường hay đọc sách, đọc thơ "Lục Vân Tiên" cho ông bà nội nghe, hoặc dạy cho cô Út Định học chữ; hai chị em luôn quấn quýt bên nhau. Từ khi bác Ba Chẩn (anh chồng của má) và cô Út Định hoạt động cách mạng, má đã ủng hộ và theo con đường ấy. Năm tháng trôi qua, vừa tần tảo nuôi con, má vừa tham gia Hội Phụ nữ cứu quốc cùng với người chị thứ sáu và chị thứ bảy. Má đã cùng người chị thứ bảy vớt xác bảy chiến sĩ cách mạng bị giặc bắn thả trôi sông cầu đúc Lương Quới. Những năm trước Đồng khởi, chú Năm Hữu, anh Sáu Phú, anh Hai Thắng... đã từng được má nuôi nấng chở che trong nhà, đã từng được má đưa vào trốn trong tủ hai ngăn, đã từng được đưa giấu ở hầm bí mật, kèm theo những vắt cơm nóng hổi làm ấm lòng cán bộ cách mạng. Những năm chiến tranh ác liệt, vườn tược không còn chút màu xanh, nhà cửa bị giặc đốt phá phải dời đi dựng lại nhiều lần. Má vẫn bám đất nuôi đàn con kháng chiến. Ai đã từng về Lương Hoà, dừng chân nơi căn nhà nhỏ của má, được má cho uống ly trà nóng giữa đêm khuya mưa gió, hay được ăn chén cơm nguội chan nước mắm dừa, ai đã từng được ăn những cọng rau muống được trồng dưới hố bom, cọng bông súng giòn rụm, ngọt ngào chấm với nước mắm kho... mới hiểu được tình thương bao la của má. Thời kỳ cơ sở cách mạng bị tổn thất nặng nề, má luôn dặn dò con mình: làm cách mạng phải trường kỳ gian khổ, phải giữ đạo đức và đừng làm điều gì nhục nhã tổ tiên.Năm 1956, giặc bắt người con thứ năm Nguyễn Văn Duy. Má đau đớn đến gặp anh trong nước mắt, nhưng má vẫn dặn đi dặn lại: "Con người chỉ chết có một lần, phải chết sao cho đáng nghen con". Đêm ấy, giặc đem bắn anh Duy; nhưng trước khi chết anh đã kịp gọi đồng bào xung quanh tràn đến, vạch mặt kẻ thù. Chúng dùng cây dầu vuông cán lên bụng anh, máu trào ra miệng và mũi. Anh hô to khẩu hiệu: "Hồ Chí Minh muôn năm! Nước Việt Nam muôn năm!". Má vẫn nhớ khi xưa, những lần giặc bắt giam tra khảo nhốt trong hầm tối đến mù loà; những lần má bị thương vào đầu; những lần lính Mỹ bắt dẫn đi; những lần má được tin đứa cháu, đứa con hy sinh nơi này, nơi khác; những lần má phải đợi chờ mòn mỏi trước cổng nhà lao để gửi thăm nuôi dưỡng đứa con, đứa cháu bị tù đày... Và còn nhớ năm 1970, nhà bị bom Mỹ, sập hầm, mất đi bảy người thân, trong đó có người chồng thân yêu của má. Má một thân, một mình, đau thương oằn nặng trên đôi vai của má. Cơm nấu ăn hàng ngày không đủ bới cúng 13 người thân. Má giờ đây tuổi cao sức yếu. Những lần có dịp sum họp gia đình, con cháu đông vui quây quần bên má, má vẫn luôn nhắc nhở các con làm việc phải trong sạch và phải chí công vô tư. Má thường đọc bài thơ: "Năm ngón tay" để dạy dỗ con mình phải đùm bọc, yêu thương và giúp đỡ lẫn nhau, má còn giải thích thêm: Nếu một ngón tay bị đau thì tất cả các ngón khác đều ê ẩm đau đớn. Những lúc đau bệnh nặng, tưởng phải ra đi, nhưng khi tỉnh lại má rất minh mẫn. Mới đây nhất, một phụ nữ Mỹ có chồng chết trận ở Việt Nam đã yêu cầu gặp má và hỏi má: "Bà có những cảm xúc, những suy nghĩ như thế nào khi có một người phụ nữ Mỹ goá chồng sang Việt Nam gặp bà?". Má đã xúc động: "Qua đây gặp tôi là tôi rất mừng, tôi rất thông cảm và cũng rất là thương. Chiến tranh, cả nhà tôi mất đến 13 người!". Vừa nói má vừa run run nắm lấy tay người phụ nữ Mỹ. Năm 1982, má vinh dự được nhận danh hiệu "Bà mẹ Ưu tú" tại Đại hội Bà mẹ Ưu tú toàn quốc. Nghe bản báo cáo về việc làm của má, tất cả xúc động nghẹn ngào. Chủ tịch nước Lê Đức Anh trong niềm xúc động, từ bàn chủ toạ đến ôm hôn má. Nhạc sĩ Nguyễn Văn Tý cũng đến bên má: "Má ơi! Con khóc quá má ơi!". Năm 1994, má được Nhà nước tuyên dương "Bà mẹ Việt Nam Anh hùng" cùng với người con gái lớn của má là chị Nguyễn Thị Bình đã hy sinh năm 1973. Chị Bình và người con trai, con gái của chị không được gặp mặt người chồng, người cha đi tập kết đã trở về Nam. Hơn thế nữa, người chị thứ sáu của má là má Trần Thị Khỏe được tuyên dương Bà mẹ Việt Nam Anh hùng năm 1995. Má Sáu có ba người con hy sinh, trong đó có người con gái là Phạm Thị Kỉnh cũng được tuyên dương Bà mẹ Việt Nam Anh hùng cùng lúc với má Sáu. Người chị thứ bảy của má là má Trần Thị Để được tuyên dương năm 1994, với sự hy sinh của người con trai duy nhất. Thế là ba chị em ruột - ba bà mẹ đã làm nên năm Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, với 11 núm ruột đã vĩnh viễn hy sinh cho Tổ quốc.