Ba người bạn và một cuộc canh tân
Huỳnh Thúc Kháng cùng Phan Châu Trinh và Trần Quý Cáp là những gương mặt tiêu biểu của phong trào Duy Tân ở Quảng Nam. Họ hướng hoạt động vào khai mở dân trí, chấn hưng tinh thần dân tộc và phát triển đời sống kinh tế, xã hội.
Sau khi đỗ Tiến sĩ, Huỳnh Thúc Kháng không ra làm quan mà cùng Phan Châu Trinh và Trần Quý Cáp tìm hiểu tình hình đất nước. Năm 1905, ba người cùng đi vào phía Nam để khảo sát dân tình, sĩ khí và tìm kiếm những người có cùng chí hướng.
Chuyến đi giúp họ nhận thấy rằng muốn đất nước thay đổi cần phải bắt đầu từ việc thay đổi nhận thức của người dân. Khi trở về Quảng Nam, Huỳnh Thúc Kháng cùng các đồng chí tích cực thúc đẩy phong trào Duy Tân.
Phong trào chú trọng mở trường học, khuyến khích học chữ Quốc ngữ, truyền bá kiến thức mới, phát triển kinh tế và cải biến những tập quán xã hội lạc hậu. Ba nội dung thường được nhắc đến là khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh.
Đối với Huỳnh Thúc Kháng, hoạt động yêu nước không chỉ là chống lại sự thống trị của thực dân mà còn phải làm cho nhân dân có tri thức, có ý thức về vận mệnh đất nước và có khả năng tự thay đổi cuộc sống.
Những hoạt động này đã đưa Huỳnh Thúc Kháng trở thành một trong những nhân vật tiêu biểu của phong trào Duy Tân ở Trung Kỳ đầu thế kỷ XX
