BA NGƯỜI TRONG SƯƠNG MÙ

Ngày 5 tháng 3 năm 1979, Lũng Làn chìm trong sương mù. Sương trên vùng núi biên giới hôm ấy dày đặc. Nguyễn Xuân Hòa, một trong những người trực tiếp chiến đấu bên cạnh Đồn trưởng Lộc Viễn Tài, sau này nhớ lại rằng khoảng cách chỉ vài mét cũng đã khó nhìn thấy nhau.

Chính trong màn sương ấy, ba người tiến lên phía trước: Lộc Viễn Tài, Nguyễn Xuân Hòa và Phạm Văn Phương.

Tình hình chiến đấu lúc này rất căng thẳng. Trước đó, Đồn Lũng Làn đã liên tiếp phải chống trả các đợt tiến công. Khi nhận thấy hướng Lũng Chín bị uy hiếp, Lộc Viễn Tài quyết định trực tiếp đi chi viện. Nguyễn Xuân Hòa và Phạm Văn Phương đi cùng ông.

Ba người tiến vào một không gian mà tầm nhìn bị sương mù thu hẹp đến mức gần như không thể quan sát xa.

Đến vị trí chiến đấu, Lộc Viễn Tài bố trí chỗ cho hai chiến sĩ.

Ông không cho họ nổ súng ngay.

Người Đồn trưởng dặn hai người chờ tín hiệu của mình. Trong ký ức được Báo Biên phòng ghi lại, Nguyễn Xuân Hòa còn nhớ lời động viên ngắn của ông:

“Cứ đợi chúng đến gần...”

Không phải một mệnh lệnh dài.

Giữa chiến trường, chỉ vài lời như vậy cũng đủ để những người lính hiểu việc mình phải làm: giữ vị trí, bình tĩnh chờ đợi và chỉ nổ súng khi có tín hiệu.

Sau khi bố trí cho Hòa và Phương, Lộc Viễn Tài mang theo khẩu RPD, một mình tiến lên phía trước để tiếp cận.

Hai chiến sĩ ở lại vị trí.

Sương vẫn phủ kín xung quanh.

Họ không thể nhìn rõ người chỉ huy của mình khi khoảng cách giữa ba người ngày càng xa hơn. Bởi vậy, tín hiệu để phối hợp chiến đấu lúc ấy không còn phụ thuộc hoàn toàn vào việc nhìn thấy nhau.

Họ chờ tiếng súng của người Đồn trưởng.

Rồi từ phía trước, súng của Lộc Viễn Tài vang lên.

Đó chính là tín hiệu.

Nguyễn Xuân Hòa và Phạm Văn Phương lập tức nổ súng từ vị trí đã được bố trí.

Giữa màn sương đặc quánh của vùng núi, ba người chiến đấu theo cách đã thống nhất từ trước: người chỉ huy tiến lên phía trước, hai chiến sĩ giữ vị trí phía sau và phối hợp theo tín hiệu.

Không ai trong ba người khi ấy biết rằng họ đang bước vào những giờ phút cuối cùng còn được chiến đấu bên nhau.

Cuộc giao tranh tiếp tục diễn biến quyết liệt.

Tình thế sau đó ngày càng bất lợi. Lộc Viễn Tài cuối cùng ra lệnh cho Nguyễn Xuân Hòa và Phạm Văn Phương rút về phía sau, còn ông ở lại tiếp tục chiến đấu.

Hai chiến sĩ thực hiện mệnh lệnh.

Từ thời điểm ấy, Hòa và Phương không còn trực tiếp chứng kiến những gì xảy ra với người Đồn trưởng. Vì thế, ký ức của Nguyễn Xuân Hòa về buổi sáng 5/3 có một ranh giới rất rõ: những gì ông tận mắt chứng kiến khi ba người còn ở bên nhau, và những gì xảy ra sau khi hai chiến sĩ rút khỏi trận địa.

Nhiều năm sau, màn sương hôm ấy vẫn còn nguyên trong ký ức Nguyễn Xuân Hòa.

Ông nhớ khoảng cách vài mét đã không nhìn thấy nhau.

Nhớ ba người cùng tiến lên.

Nhớ người Đồn trưởng bố trí vị trí chiến đấu.

Nhớ lời dặn phải chờ tín hiệu.

Và nhớ tiếng súng từ phía trước vang lên giữa sương mù.

Những chi tiết rất nhỏ ấy lại giúp người hôm nay hình dung rõ hơn một khoảnh khắc của chiến trường Lũng Làn ngày 5/3/1979.

Không phải qua một bản tổng kết trận đánh.

Không phải qua những con số.

Mà qua ký ức của một người đã có mặt ở đó.

Trong màn sương dày đặc của buổi sáng vùng biên, Lộc Viễn Tài, Nguyễn Xuân Hòa và Phạm Văn Phương từng đứng cách nhau chỉ một khoảng không xa, cùng nghe một tín hiệu, cùng nổ súng và cùng chiến đấu.

Đối với Nguyễn Xuân Hòa, đó cũng là những giờ cuối cùng ông còn được chiến đấu bên người Đồn trưởng Lộc Viễn Tài.