Bà Nguyễn Thị Bình - Nhà ngoại giao xuất sắc của lịch sử Việt Nam hiện đại
Bà Nguyễn Thị Bình - Nhà ngoại giao xuất sắc của lịch sử Việt Nam hiện đại
Bà Nguyễn Thị Bình (tên khai sinh là Nguyễn Thị Châu Sa, sinh năm 1927) là một trong những nhà ngoại giao xuất sắc nhất của lịch sử Việt Nam hiện đại, một biểu tượng của phong trào phụ nữ và là niềm tự hào của nền ngoại giao hòa bình.
1. Thân thế và ý chí tôi rèn trong ngục tù thực dân
Bà Nguyễn Thị Bình sinh ngày 26/5/1927 tại xã Điệu Quang, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam (lớn lên gắn bó với vùng đất Sa Đéc, Nam Bộ). Bà là cháu ngoại của nhà yêu nước nổi tiếng Phan Châu Trinh.
Sớm giác ngộ cách mạng, từ những năm kháng chiến chống Pháp đầu tiên, bà tham gia phong trào học sinh, sinh viên và các hội cứu quốc tại Sài Gòn. Năm 1948, bà chính thức gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương.
Năm 1951, bà bị mật thám Pháp bắt giam và tra khảo dã man tại bót Catinat, sau đó bị giam giữ qua các nhà lao lớn như Khám Lớn Sài Gòn và nhà lao Chí Hòa.
Đối mặt với đòn roi và sự kìm kẹp của kẻ thù, người nữ chiến sĩ trẻ tuổi vẫn giữ vững khí tiết kiên trung. Năm 1954, khi ra tù, bà tiếp tục dấn thân vào phong trào hòa bình đòi thi hành Hiệp định Genève trước khi được điều ra Bắc tập kết.
2. "Madame Bình" và bàn đàm phán lịch sử tại Paris
Đỉnh cao trong sự nghiệp ngoại giao của bà gắn liền với Hội nghị Paris về Việt Nam kéo dài gần 5 năm (1968–1973). Với tư cách là Trưởng đoàn đàm phán rồi Bộ trưởng Ngoại giao Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, bà đã bước ra sân khấu chính trị quốc tế với phong thái tự tin, điềm đạm, sắc sảo và đầy sức hút.
Biểu tượng của "ngoại giao tâm hồn": Truyền thông quốc tế lúc bấy giờ thường gọi bà một cách trân trọng là "Madame Bình". Bằng sự duyên dáng, trí tuệ sắc bén và sự chính nghĩa của dân tộc, bà đã chinh phục đông đảo dư luận nhân dân các nước (kể cả nhân dân Mỹ và phương Tây) đứng về phía kháng chiến chính nghĩa của Việt Nam.
Người phụ nữ duy nhất đặt bút ký vào Hiệp định Paris: Ngày 27/1/1973, Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam chính thức được ký kết. Bà Nguyễn Thị Bình là đại diện duy nhất của phái nữ đặt bút ký vào văn kiện lịch sử trọng đại này, đánh dấu bước ngoặt chiến lược buộc đế quốc Mỹ phải rút quân khỏi Việt Nam.
3. Cống hiến cho đất nước trong thời kỳ hòa bình
Sau ngày đất nước thống nhất (1975), bà tiếp tục đảm nhiệm nhiều trọng trách lớn của Đảng và Nhà nước:
Làm Bộ trưởng Bộ Giáo dục (từ năm 1976 đến 1987), nơi bà để lại dấu ấn với những trăn trở đổi mới tư duy giáo dục, gắn liền với khẩu hiệu "giáo dục vì hòa bình và phát triển".
Giữ chức Phó Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong hai nhiệm kỳ liên tiếp (1992–2002). Trên cương vị này, bà luôn dành sự quan tâm đặc biệt đến các mảnh đời yếu thế, trẻ em và công lý xã hội (như trực tiếp kiểm tra các trại giam để xem xét các trường hợp oan sai, thúc đẩy công tác đền ơn đáp nghĩa).
4. Di sản của một nhân cách lớn
Dù đã rời các chức vụ nhà nước để nghỉ hưu, bà vẫn miệt mài làm chủ tịch các quỹ từ thiện, xã hội như Quỹ Bảo trợ trẻ em Việt Nam, Quỹ Hòa bình và phát triển Việt Nam, và là Chủ tịch danh dự của Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam.
Với những cống hiến vĩ đại trọn đời cho dân tộc, bà đã được Đảng và Nhà nước trao tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lao động, Huân chương Hồ Chí Minh cùng nhiều phần thưởng cao quý khác của quốc tế. Cuộc đời của bà Nguyễn Thị Bình mãi là minh chứng sáng ngời về bản lĩnh, trí tuệ, tài ngoại giao và tấm lòng son sắt vì nước, vì dân của người phụ nữ Việt Nam thời đại mới.
