BÀ NGUYỄN THỊ BÌNH – NỮ NGOẠI GIAO HUYỀN THOẠI, TẤM GƯƠNG SÁNG VỀ PHỤ NỮ VIỆT NAM
Nhà ngoại giao tài ba "Madame Bình" (nguyên Phó Chủ tịch nước Nguyễn Thị Bình) là một trong những gương mặt tiêu biểu và để lại nhiều dấu ấn đậm nét nhất trong lịch sử cách mạng, đối ngoại và giáo dục của Việt Nam thế kỷ XX. Từ một thiếu nữ yêu nước dấn thân vào phong trào cách mạng từ trước năm 1945, bà đã trở thành nữ Bộ trưởng Bộ Ngoại giao đầu tiên, đại diện ký kết Hiệp định Paris 1973 và giữ nhiều vị trí quan trọng của Đảng và Nhà nước.
1. Thân thế và bước đầu dấn thân vào con đường cách mạng
Đồng chí Nguyễn Thị Bình (tên khai sinh là Nguyễn Thị Châu Sa) sinh ngày 26/5/1927 tại Châu Thành, tỉnh Sa Đéc (nay thuộc tỉnh Đồng Tháp), quê gốc tại xã Điện Quang, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Bà sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước, là cháu ngoại của nhà chí sĩ cách mạng nổi tiếng Phan Châu Trinh.
Hoạt động tiền khởi nghĩa: Ngay từ năm 1944–1945, bà đã hăng hái tham gia các phong trào yêu nước của học sinh, sinh viên, truyền bá chữ Quốc ngữ và Phụ nữ Cứu quốc tại Sài Gòn.
Thời kỳ Tổng khởi nghĩa và Kháng chiến chống Pháp: Từ tháng 8/1945, bà tham gia phong trào quần chúng giành chính quyền tại Sài Gòn. Trong giai đoạn 1946–1951, bà là Ủy viên Ban Chấp hành Phụ nữ Cứu quốc Sài Gòn – Chợ Lớn.
Khí tiết kiên trung: Năm 1951, bà bị thực dân Pháp bắt giam, tra tấn tại bót Catinat và bị đày qua Khám Lớn Sài Gòn rồi Khám Chí Hòa. Dù đối mặt với ngục tù hà khắc, bà vẫn giữ vững tinh thần kiên trung cho đến khi được trả tự do sau Hiệp định Genève năm 1954.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
2. "Madame Bình" và dấu ấn lịch sử tại Hội nghị Paris
Sau khi ra Bắc tập kết, bà tiếp tục đảm nhiệm nhiều vị trí trong Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và công tác đối ngoại.
Nữ Bộ trưởng Ngoại giao đầu tiên: Tháng 6/1969, khi Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam được thành lập, bà Nguyễn Thị Bình được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Bộ Ngoại giao kiêm Trưởng đoàn đàm phán tại Hội nghị Paris về Việt Nam.
Biểu tượng ngoại giao bản lĩnh: Tại bàn đàm phán lịch sử ở Paris, với tư duy sắc bén, phong thái lịch thiệp, kiên định nhưng vô cùng linh hoạt, bà đã thu hút sự chú ý của truyền thông thế giới và giành được sự ủng hộ rộng lớn của bạn bè quốc tế đối với cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân Việt Nam.
Khoảnh khắc lịch sử năm 1973: Ngày 27/1/1973, bà Nguyễn Thị Bình là người phụ nữ duy nhất đại diện cho các bên tham chiến đặt bút ký vào bản Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam – một mốc dội ngược thời gian vang dội trong lịch sử ngoại giao nước nhà.
3. Những cống hiến to lớn sau ngày đất nước thống nhất
Sau khi đất nước hòa bình, thống nhất, bà tiếp tục được Đảng, Nhà nước tín nhiệm giao nhiều trọng trách lớn:
Bộ trưởng Bộ Giáo dục (1976 – 1987): Trong suốt 10 năm đứng đầu ngành giáo dục, bà là người khởi xướng nhiều chính sách quan trọng về cải cách giáo dục, xóa mù chữ và phát triển hệ thống trường lớp phổ thông sau chiến tranh.
Phó Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam (1992 – 2002): Qua hai nhiệm kỳ đảm nhiệm vị trí Phó Chủ tịch nước, bà đã đóng góp thiết thực vào chính sách đại đoàn kết dân tộc, thúc đẩy mở rộng quan hệ đối ngoại thời kỳ đầu Đổi mới và đặc biệt quan tâm đến việc xem xét, giải quyết các vụ việc tư pháp, bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhân dân.
Hoạt động xã hội và hòa bình: Sau khi nghỉ hưu (năm 2002), bà tiếp tục cống hiến trên cương vị Chủ tịch Quỹ Hòa bình và Phát triển Việt Nam, Chủ tịch danh dự Hội Nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam, kiên trì vận động công lý cho các nạn nhân chiến tranh.
Di sản và danh hiệu cao quý
Với những cống hiến đặc biệt xuất sắc cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước, bà Nguyễn Thị Bình đã được Đảng và Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý: Danh hiệu Anh hùng Lao động, Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Đại đoàn kết dân tộc, cùng nhiều huy hiệu tuổi Đảng và huân chương cao quý của bạn bè quốc tế.
